کارشناس رسمی دادگستری -رشته راه وساختمان

نام خانوادگی 84 ساله شد!!

اگرچه هيچ‌يك از ما در وهله نخست حق انتخاب نام خانوادگي خود را نداريم و ناچار به نام خانوادگي پدران‌مان خوانده مي‌شويم، اما قوانين ثبت‌احوال با گشاده دستي شرايط تغيير نام خانوادگي را در برخي موارد مجاز دانسته تا زنجيره نام‌هاي نامناسب و بدمعنا كه بعضا عمري به درازاي «بكارگيري نام خانوادگي در ايران» دارند، منقطع شود.
 برابر ماده 20 قانون ثبت احوال،‌ انتخاب برخي نام‌ها ممنوع است و دارندگان آن می‌توانند با رعایت مقررات مربوطه نسبت به تغییرنام اقدام كنند.
 
برابر قانون انتخاب نام‌هايی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌شود، مانند «عبداللات» و «عبدالعزی» (لات و عزی نام دو بت در مکه معظمه دوران قبل از اسلام است)؛ اسامی مرکبی که عرفا یک نام محسوب نمی‌شوند (اسامی مرکب ناموزون مانند سعید بهزاد، شهره فاطمه، حسین معروف به کامبیز و مواردي از اين دست؛ عناوین لشکری یا کشوری و یا ترکیبی از اسم و عنوان مانند سروان، سرتيپ، دكتر و شهردار؛ القاب اعم از ساده و مرکب مانند ملک الدوله، خان، شوکت‌الملک، حاجیه سلطان و سلطانعلی، از جمله نام‌هاي ممنوع هستند كه دارندگان آن مي‌توانند درخواست تغييرنام كنند.
 
همچنين انتخاب اسامی زننده و مستهجن ممنوع و به اين ترتيب، آن‌دسته از نام‌هايی که بر حسب زمان، مکان یا مورد، به برخي دلايل برای دارنده آن زننده و مستهجن باشد، مستحق تغيير است.
 
نام‌هايی‌ که معرف صفات مذموم و مغایر با ارزشهای والای انسانی است، مانند گرگ و قوچی؛ نام‌هايی که با عرف و فرهنگ غالب و مقدسات مذهبی مردم مغایر باشد، مانند لات، خونریز و چنگیز؛ نام‌هايی که موجبات اشاعه و ترویج فرهنگ بیگانه شود، مانند وانوشکا، ژاکاردو و شاهدوست؛ نام‌هايی که موجب تحقیر اشخاص بوده و یا معنای لغوی آن در جامعه قابل پذیرش نباشد، مانند صد تومانی، گت آقا و كنيز؛ اسامی نامتناسب با جنس، مانند ماشاءالهب برای مونث و یا انتخاب نام اشرف یا اکرم برای افراد ذکور، از ديگر مواردي است كه امكان تغيير آن برابر قانون وجود دارد.
 
در مواردي همچون هم‌نام بودن فرزند با پدر يا مادر در یک خانواده، هم نام بودن برادران و یا خواهران در یک خانواده و يا به منظور تصحیح اشتباهات املايی در نام اشخاص که به‌دلیل عدم آشنايی مامور با لهجه‌ها و الفاظ و معانی محلی و یا ناشی از تلفظ اظهارکننده پیش‌آمده، مانند، امكان تغيير نام وجود دارد.
 
حذف کلمات زائد و غیرضروری در نام اشخاص، تغییر نام‌ها از صورت عربی به شکل فارسی از قبيل اسمعیل به اسماعیل؛ تغییر نام کسانی که با تایید مراجع ذی‌صلاح به دین مبین اسلام مشرف می شوند؛ تغییر نام کسانی که نام آنها اسامی ایام هفته باشد؛ تغییر نام کسانی که تغییر جنسیت داده و دادگاه صالحه حکم به تغییر نوع جنس در اسناد سجلی و شناسنامه آنان صادر كرده است نيز، ميسر است.
 
علاوه بر اين، پیشوند «عبد» خاص اسامی و صفات ذات پروردگار است و در سایر موارد متقاضی می‌تواند حذف آن‌ را تقاضا كند.
 
باقيمانده مناسب نام خانوادگي حفظ مي‌شود
 
مشايخي ـ معاون اداره كل حقوقي و سجلي سازمان ثبت احوال ـ در گفت‌وگو با ايسنا، با اشاره به اينكه با توجه به اهميت حفظ اعتبار و جلوگيري از تزلزل اسناد هويتي، محدوديت‌هايي براي تغيير نام خانوادگي وجود دارد، در عين حال گفت: افرادي كه نام خانوادگي آنها به يكي از دلايل ذكر شده در قانون، ممنوع شناخته مي‌شود،‌ مي‌توانند تقاضاي تغيير نام خانوادگي خود را به ادارات ثبت‌احوال يا دفاتر پيشخوان اعلام كنند تا در محل صدور سند به آن رسيدگي شود.
 
وي با بيان اينكه شرط تغيير كامل نام خانوادگي افراد اين است كه آن نام خانوادگي داراي «باقيمانده مناسب» نباشد،‌ اظهار كرد: به اين ترتيب اگر نام خانوادگي فردي داراي پسوند نامناسب بوده و يا پسوند مكان و زمان به دنبال آن آمده باشد، مي‌تواند جزء زائد را حذف و باقي‌مانده مناسب نام خانوادگي را حفظ كند.
 
هر ايراني تنها يك‌بار حق تغيير نام خانوادگي خود را دارد
 
مشايخي خاطرنشان كرد: در صورتي كه پدر، نام خانوادگي خود را تغيير دهد، تغيير نام خانوادگي فرزندان و وحدت با پدر، به سادگي ميسر مي‌شود؛ چراكه برابر قانون نام خانوادگي فرزند همان نام خانوادگي پدر است. به اين ترتيب، تغيير نام خانوادگي فرزندان كمتر از هجده سال با درخواست كتبي پدر امكانپذير خواهد بود. فرزندان بالاي هجده سال هم مي‌توانند با اخذ اجازه‌نامه از پدر، از نام خانوادگي جديد وي استفاده كنند.
 
وي در ادامه،‌ به اين موضوع اشاره كرد كه هر ايراني بالاي 18 سال مي‌تواند يك‌بار در طول عمر خود نسبت به تغيير نام خانوادگي اقدام كند. البته به شرط اينكه نام خانوادگي او به يكي از دلايل قانوني، قابل تغيير شناخته شود.
 
معاون اداره كل حقوقي و سجلي سازمان ثبت احوال تاكيد كرد: نام خانوادگي كه تعويض شود، ديگر امكان بازگشت يا تعويض مجدد را ندارد.
 
وي تصريح كرد: فردي كه قصد تغيير نام خانوادگي خود را دارد بايد از طريق انتخاب نام خانوادگي بلامعارض (كه فرد ديگري داراي حق تقدم آن نام خانوادگي نباشد) يا با اجازه از دارنده حق تقدم، تقاضاي خود را اعلام كند.
 
مشايخي يادآور شد: استفاده از نام خانوادگي زوج براي زوجه در زمان زوجيت، با ارائه اجازه‌نامه از زوج، بدون رعايت حق تقدم بلامانع است. همچنين در صورت انصراف زوجه و درخواست وي، به نام خانوادگي قبلي برگشت داده مي‌شود.
 
برخي مصاديق شهرت‌هاي ممنوعه
 
به گزارش ايسنا، ثبت احوال سالانه با حدود يكصدهزار تقاضاي تغيير شناسنامه به دليل تغيير در نام و نام خانوادگي مواجه است وهر ساله با بخشي از تقاضاهاي تغيير نام خانوادگي به دليل بدمعنا، مستهجن و غيرمتعارف بودن آنها موافقت مي‌شود.
 
گرگي، گرگوند، پياده، سواره، حلقه به گوش، افيوني، گوش‌بر، بنده گنهكار، دو كله، سوراخ، عملي، كچل‌وند، تيغ‌زن، دو سر قندي، چه دانم، گاوي، تب‌خال‌پور، پالان‌دوز، قوري، پيش‌دستي، بزهكار، دويستي، دل كبابي و شمري، تنها برخي از نام‌هاي خانوادگي غيرمتعارفي هستند كه ثبت احوال به‌دليل نامناسب و بدمعنا بودن، با درخواست تغيير آنها در سال‌هاي پس از انقلاب اسلامي موافقت كرده است.
 
به گزارش ايسنا، نام خانوادگي يا شهرت اغلب بر اساس شغل، اعتقادات مذهبي، محل تولد و زندگي و يا شهرت افراد به يك خصلت انتخاب شده و زنجيروار تا به امروز ادامه يافته است. شايد نام خانوادگي كليد واژه‌ي شناخت گوشه‌اي از حيات پدران‌مان باشد، اما با اين حال ابتكار پهلوي اول در اجبار به‌كارگيري نام خانوادگي، از آنجا كه چارچوب‌بندي مدوني نداشت و تقريبا هيچ محدوديتي در نام‌گذاري پيش‌بيني نشده بود، برخي ايرانيان را تا چند دهه‌ي بعد به مشكلات و تبعات نام‌هاي نامناسب انتخاب شده از سوي اجدادشان دچار كرد.
 
با اين همه، قانون ثبت احوال راه را براي اصلاح نام‌خانوادگي نامناسب بازگذاشته و آن دسته از كساني كه نام خانوادگي آنها به يكي از دلايل ذكر شده در قانون نامناسب و ممنوع شناخته مي‌شود، به سادگي مي‌توانند تقاضاي تغيير را به يكي از ادارات ثبت‌احوال يا دفاتر پيشخوان دولت تسليم كنند.
+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

آسيب شناسي ومدیریت آسیب های سیاسی زلزله احتمالی تهران


مقدمه
بر اساس گفته ها و نوشته های متخصصان امر ،احتمال وقوع زلزله ای مهیب در تهران دور از انتظار نیست.این گزاره کلی که در سالهای اخیر جزئیات آن بیشتر مورد کنکاش قرار گرفته ،مسوولان کشور را به واکنش واداشته و به نوبه خود یکی از مهمترین مباحث مطرح در مسائل کلان جامعه شده است.اما مطالعه اقدامات پیشگیرانه و مدیریتی حاکی از درک شناخت ناقص ابعاد گسترده این مساله مهم و به تبع آن ساده سازی جنبه های مدیریتی آن است.از جنبه نظری ،تحقیقات انجام گرفته در این زمینه که با هدف شناخت آسیب پذیریها و ارائه راهکارهای مدیریتی انجام گرفته،کمتر معطوف به شناخت ابعاد اجتماعی و مهندسی بحرانهای آن بوده وحتی برخی حوزه ها مثل آسیب پذیری های نظم سیاسی به فراموشی سپرده شده است(افضلی،1385).این مقاله با هدف پر کردن این خلا مطالعاتی و فائق آمدن بر خطاهای روشی مطالعات محدود انجام گرفته،به يكي از جنبه های فراموش شده يعني آسیب پذیری های سیاسی شهری می پردازد.


روش تحقيق:

روش تحقيق در اين مقاله تحليلي -توصيفي و شيوه گرداوری اطلاعات ،کتابخانه ای است.

الف-زلزله احتمالی تهران و بحرانهای سیاسی آن

قرار گرفتن ایران در یکی از مناطق لرزه خیز جهان و احتمال وقوع زلزله های مخرب درهمه نقاط کشور، شناخت سرشت لرزه ای ایران را ازدیدگاه لرزه خیزی با اهمیت ساخته است. به طوری کلی کشورایران ازجمله کشورهای زلزله خیز جهان است که90 درصد خاک آن برروی نوارزلزله، واقع شده است(امبرسز و ملویل،1370 375-442) .

از مجموع 83 شهر ايران -كه بيش از 75 هزار نفر جمعيت دارند- مردم 33 شهردر پهنه هاي با خطر بسياربالا ، ونسبتاً بالا زندگي مي كنند (بربریان و همکاران،1371،ص255). دراین میان تهران بزرگ، یکی ازشهرهای زلزله خیز کشورمحسوب می شود . عامل اصلی وقوع زلزله درتهران وجود 15 گسل در این منطقه است که سه گسل در این میان(راندگي شمال تهران، گسل ري وگسل مشا) هریک به تنهایی پتانسیل ایجاد زلزله ای بیش از 7 ریشتر را دارند(غفوری آشتیانی و همکاران،ص5).. با توجه به بررسي سابقه ي تاريخي زلزله هاي اتفاق افتاده درعرصه ي تهران مي توان دريافت كه دوره ی بازگشت زلزله های تهران در حدود 158 سال است (عکاشه،1385،ص5)از آن جا که از آخرین زلزله نیرومند این شهر حدود 176 سال گذشته است لذا وقوع زلزله ی آن حدود 18 سال تاخیر زمانی دارد .بنابراین درنقشه ي پهنه بندي خطر زلزله ي ايران، تهران در پهنه ي با خطر نسبتاًبالا قراردارد .


بطور کلی بر اساس یک مطالعه انجام شده پهنه بندی زمین لرزه در گستره تهران -ری شامل پنج حوزه می باشد.حوزه حریم گسل-حوزه ویرانی خیلی شدید-حوزه تکانهای شدید با فراوانی گسترده-حوزه حرکتهای تند با خسارات زیاد وحوزه با توان روانگرایی و ویرانی متوسط(محمدینی و همکاران،1387،ص 210 ).از منظر آسیب های سیاسی و اجتماعی ،نحوه قرار گرفتن نهادهای سیاسی اجتماعی نسبت به گسلها مهم می باشد. مطالعات انجام شده نشان می دهد که اکثر نهادهای سیاسی -اجتماعی در منطقه 6 یعنی در حوزه پنجم قرار دارند.بنابر این ویرانی گسترده ای شامل انها نمی شود.تنها 3 درصد از این نهادها در حوزه اول و 5/14درصددر حوزه دوم قرار دارند(افضلی،1385،ص216-217). در هر حال وجود گسلهای متعدد در سطح شهر ،احتمال آسیب پذیری نهادهای سیاسی -اجتماعی را شدت می بخشد (افضلی،1386،ص75-89).


ب-پیامدهای سیاسی شهری زلزله احتمالی تهران

روی هم رفته ، در صورتی که نظام اجتماعی شهری (که سیستم سیاسی در قالب آن فعالیت می کند) دارای ساختار قدرتمندی نباشد ، وقوع زلزله و حوادث پس از آن در شهر ، نه تنها بحران زا خواهد شد ، بلکه فرصت مناسبی برای احیاء ضعف های سیستم سیاسی پدید می آورد،مانند انچه در کشورهای جنوب شرق اسیا اتفاق افتاد(archives.cnn.com,2000). اما در جهت عکس، ساختار شهری نامناسب و ضعیف به طور بالقوه نظام سیاسی را نیز مورد تهدید قرار می دهد(هریسون و همکاران،1387،ص170) . به گفته متخصصین ، نظام اجتماعی وشهری تهران دارای پتانسیلهای بحران زایی گسترده ای است که در صورت بروز یک حادثه انسانی مثل جنگ ویا طبیعی مثل زلزله ، بحرانهای متعددی را دامن گیر نظام سیاسی می کند(شادی طلب و همکاران،1371،ص205 ). نظام اجتماعی شهری به عنوان محیط پیرامونی سیستم سیاسی دارای پتانسیل بحران زایی است که در ادامه به مهم ترین آنهامی پردازیم.

1 ـ ظهور گروههای لمپن مخالف نظام و آسیب پذیری نظام سیاسی

احتمال این که بعد از زلزله احتمالی شهر تهران ، بحرانی به اسم ظهور گروههای لمپن در عرصه حیات اجتماعی به منصه ظهور برسد ، بسیار زیاد است. یکی از خصوصیات لمپن های اجتماعی ، محرومیت است.دومین ویژگی لمپن های اجتماعی ، فاصله فرهنگی که با قشرهای دیگر دارند ، می باشد.لمپن های اجتماعی عموما دارای فرهنگ منحط ، فاسد ، دزدی ، تکدی گری ،لا ابالی گری ، انگل بودن ، جهل ، خرافی بودن ، خشونت و انحراف جنسی می باشند. طبق تحلیل های مارکسیستی ، لمپن ها به قشری اطلاق می شوند که در عین محرومیت شدید اقتصادی ، فاقد نقش تولیدی هستند و به سبب ناآگاهی حاکم بر جامعه ، خصلتهای طبقاتی خود را از دست داده اند و به فساد و انحطاط دچار شده اند(بشیریه،1374،ص20) .

علت این که این گروه ، یعنی لمپن های اجتماعی به راحتی در اختیار قدرت از هر نوعی (سیاسی و غیره ) قرار می گیرند به دلیل ماهیت قدرت نیست .بلکه به سبب به دست آوردن سود و منافع است که از طریق قدرت سیاسی نصیب آنها می شود.از طرفی لمپنهای اجتماعی این نکته را به درستی درک کرده اند که نمی توانند ، هیچ گاه قدرت سیاسی را در اختیار بگیرند ، اما قادرند راه را برای هر گروه که خواهان قدرت سیاسی باشند ، تسهیل کنند(مشیرزاده،1381،ص252).


در شرایط بحرانی پس از زلزله تهران که در هر حال اسکان موقت به طور گسترده ای ایجاد خواهد شد ، ظهور گروههای لمپن امری طبیعی است. اکثر این افراد و یا گروهها با انگیزه های مادی وارد عمل می شوند ولی در ادامه احتمالا تحت القاء وخواست افراد و یا گروههای هدایت کننده داخل و خارج با تطمیع های مالی وارد عرصه خرابکاری های سیاسی شده و در راستای نیات و انگیزه های گروههای هدایت کننده به نظام سیاسی ضربه می زنند. اسکان موقت به ویژه در مراحل آغازین همراه با هرج و مرج ، نارضایتی های گسترده مردم ، یاس و ناامیدی ، اضطراب و استرس ناشی از وضعیت احتمالی آینده و غم و اندوه از دست رفتن اعضا خانواده یا مال و اموال است.ا


ین وضعیت در نبود یک مدیریت سازمان یافته ، شرایط را برای فعالیت گروههای لمپن در ضربه زدن به نظام سیاسی فراهم می کند. لمپن ها ممکن است به چند شکل وارد عمل شوند : مثلا این گروهها با ایجاد آشوب و تنش در میان جمعیت حاشیه نشین می توانند ، موج نارضایتی های نسبی مردم را از عمل کرد ضعیف نظام در امداد رسانی به موقع دامن زده وشرایط را برای آشوب های سیاسی فراهم کنند . با توجه به این که در این زمان سایر ارکان نظام سیاسی و به ویژه مراکز نظامی - امنیتی نیز دچار آسیب شده اند ، آشوب ها و تنش ها ی سیاسی به راحتی می تواند شعله ور شده و کل جامعه را در بگیرد . در سطحی گسترده تر ، این گروهها ممکن است با هدف راه اندازی انقلاب های سیاسی وارد عمل می شوند


2ـ ناامنی های اجتماعی شهري و پیامدهای سیاسی آنها

به طور کلی ناامنی های اجتماعی ناشی از زلزله در دو سطح قابل مطالعه است. نخست ناامنی هایی که احتمالادر فقدان مرکزنظامی ـ امنیتی در قالب فساد ، قتل وغارت ایجاد می شوند و دوم نا امنی هایی که ناشی از شرایط وقوع زلزله و همچنین مدیریت آن است.

در فقدان مراکز نظامی- امنیتی و فضای متشنج پس از زلزله ، عرصه مناسبی برای انجام اقدامات خرابکارانه ضد نظام فراهم می شود . در این شرایط سیستم سیاسی از جانب هر دو محیط اجتماعی داخلی و محیط خارجی مورد تهدید واقع می شود. در عرصه ی داخلی ، در صورتی که نهادها و مراکز نظامی ـ امنیتی در اثر زلزله تخریب و نظام امنیتی شهر دچار نا کارکردی شده باشد ، ناامنی سیاسی بر محیط اجتماعی مستولی شده و فضا را برای ظهور سایر بحرانهای سیاسی ـ اجتماعی مهیا می سازد. در چنین شرایطی ، فرصت مناسبی برای ظهور و یا قد برافراشتن گروههای معارض نظام ایجاد می شود.


آن دسته از گروههای سیاسی که در دوره حیات نظام ،سهم کمتری از قدرت سیاسی داشته اند به نسبت نارضایتی خود ، فضای ایجاد شده را جولانگاه مناسبی برای کسب مشروعیت خود در به دست آوردن بخشی از قدرت سیاسی و نیز تخریب پایه های نظام سیاسی می یابند. بنابراین دور از انتظار نیست که در دوره پس از زلزله ، در نبود نظام امنیتی مناسب، این گروهها وارد عرصه مشاجرات سیاسی جامعه شده و برای کسب قدرت سیاسی تلاش کنند ، آن چه عملا فعالیت این گروهها را به سمت ایجاد ناامنی سیاسی در جامعه سوق می دهد ، مساله تخریب مراکز و نهادهای نظامی و سرقت اسلحه است که در هر حال ممکن است باعث بروز جنگ داخلی بین گروهها شود.


وسعت و گستردگی شهر تهران و همچنین عدم استاندارد های لازم در زمینه ساخت و سازهای طراحی شهری وضعیت بحرانی استثنایی را در شرایط پس از زلزله پدید می آورد.این شرایط وخیم که فرصت هر گونه عمل کرد مدیریتی را در زمینه های مختلف اجتماعی ساقط می کند ، فضای متشنجی را برای بروز جنگهای داخلی بین گروههای سیاسی و حتی در سطح خرد بین افراد و گروههای معارض اجتماعی پدید می آورد . بنابراین بحران امنیت در شرایط پس از زلزله ازعمیق ترین بحرانهایی است که می تواند نظام سیاسی را تا آستانه فروپاشی پیش ببرد.در چنین شرایطی ممکن است ناهنجاری های اجتماعی مثل سرقت،قتل،آدم ربایی و سوءاستفاده از اموال دولتی رخ دهد(عنبری،1378،ص76).


بنابراین نمی توان دائما به وجود احساسات عاطفی و نوع دوستی ایرانیان در زمان بروزحوادث غیر مترقبه دل خوش کرد و بدون مشاهده تجارب تاریخی و کنکاش پیرامون علل اجتماعی پدید آمدن آنها ، پیش داوری نمود. این موارد که عملا در تجربه زلزله های قبلی مثل زلزله رودبار نیز تکرار شده است ، احتمالا در تجربه های آتی زلزله به ویژه در زلزله احتمالی تهران در زمینه گسترده تر و با پیامدهای سیاسی اجتماعی عمیق تری خود را نشان خواهد داد. به طور کلی، شهر تهران با ویژگیهای خاص خود احتمال بروز این دسته از نا امنی های اجتماعی را بیشتر خواهد کرد.


کلان شهر تهران با جمعیتی حدود 9 میلیون نفر و ترکیب جمعیتی نامتجانس که عملا از آن با عنوان دهکده بزرگ یاد می کنند(بولتن معرفی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران،1387،ص9). سرشار از مقوله بی اعتمادی اجتماعی به عنوان مهمترین عامل ناامنی اجتماعی است. این وضعیت با رقم جمعیت متغیر (ورودی و خروجی ) آن که چیزی حدود 4 میلیون نفر است ، حادتر می شود. در ترکیب جمعیتی تهران وجود گروههای قومی و نژادی مختلفی دیده می شود که در شرایط بحرانی پس از زلزله ممکن است منجر به اختلافات نژادی ـ قومی و جنگ داخلی شود.


تهران محل سکونت سازمان یافته ترین گروههای اجتماعی و باند های سارقین و عاملین فساد است. این مسئله را می توان تنها با مطالعه نشریات روزانه و هفتگی این شهر در مورد میزان فساد ایجاد شده درک کرد. تصور این وضعیت در شرایطی که امنیت دولت کاملا برقرار است ، ناخواسته این فکر را به ذهن متبادرمی کند که در شرایط هرج و مرج گونه پس از زلزله و در نبود کامل امنیت چه وضعی پیش خواهد آمد.


غیر از ویژگیهای جمعیتی شهر ، ساختار فیزیکی شهر تهران نیز ، ماهیتا ناامنی های اجتماعی گسترده ای پدید می آورد. بزرگی و گستردگی شهر ، طراحی نامناسب فضای شهری، خطر پذیری مراکز حیاتی شهر مثل مراکز آب و برق و گاز و..... فرایند مدیریت بحران پس از زلزله را با مشکل مواجه می کند و فضای مناسبی را در اختیار افراد و گروههای معاند قرار می دهد. افراد،گروهها و باندهای کجرویی که در تهران تنها از این طریق ارتزاق می کنند ، احتمالا تجربه سوء استفاده از فرایند مدیریت بحران را در این شرایط مهیاتر و فاجعه آمیزتر تکرار می کنند.


3 ـ مهاجرت ، انبوه جمعیت و پیامدهای سیاسی آنها

انبوه و ازدحام جمعیت در شرایط ضعف حاکمیت مرکزی و در فضایی که قدرت تحریک و تهییج افکار عمومی از جانب مخالفان نظام در داخل و خارج وجود دارد، یکی از آسیب های سیستم سیاسی در دوره بحران پس از زلزله قلمداد می شود. به گفته جامعه شناسان در چنین شرایطی ، مردم ممکن است کنشهای متفاوت رفتاری نشان دهند. این کنشهای متفاوت در هر حال می تواند نظام سیاسی را آسیب پذیر سازد.فرض اصلی این است که تشکیل انبوه خلق در مناطق حاشیه شهر تهران پس از زلزله احتمالی، اجتناب ناپذیر می باشد.

چرا که بعد از زلزله به دلیل مهاجرت بی رویه ای که به این شهر خواهد شد ، احتمال افزایش غیر منتظره جمعیت وجود دارد. عده ای به قصد کمک کردن به اقوام و خبر گرفتن از اوضاع و احوال بستگان به این شهر مسافرت می کنند، عده ای به دلیل امداد و نجات و کمک به مردم آسیب دیده و عده ای برای به دست آوردن منافع فردی و سود جویی وارد تهران می شوند،مانند آن چه در بم اتفاق افتاد(عنبری،1378،ص76). در هر حال به هر دلیل که مردم به تهران مهاجرت می کنند ، این شهر با افزایش و تراکم شدید جمعیت و ا مواجه خواهد شد.


در چنین شرایطی ، ما باید منتظر پیامدهای سیاسی ازدحام جمعیت و انبوه خلق در تهران باشیم. مهمترین پیامد سیاسی این امر ایجاد جامعه ی توده ای غیر عقلانی و به مهیای حرکت به سمت و سوی سیاسی خارجی است.درچنین فضایی احتمال دارد افراد و یا گروههای مخالف ظهور کرده و تحریکات گسترده ای علیه نظام سیاسی ایجاد کنند.زیرا این گروهها به چنین فضاهایی نیاز دارند و استفاده از آن را به دلیل صرف کمترین هزینه و کمترین زمان، بهترین موقعیت برای پیش بردن اهداف خود می دانند.


با این وجود حتی اگر تحلیل گیدنز را از عقلانیت حاکم بر چنین فضاهایی قبول کنیم(گیدنز،1378،ص214) ، در آن صورت نیز می توان با استفاده از تجارب تاریخی، پیامدهای منفی آن را در شرایط بحران پس از زلزله احتمالی تهران حدس زد. در این صورت آسیب های سیاسی وارده احتمالی از جانب گروه سوم یعنی کسانی که به قصد منافع فردی و سودجویی وارد تهران می شوند و همچنین از جانب گروههای سودجو با انگیزه های مالی ایجاد می شود. رفتار عقلانی این گروهها بخش عمده ای از مردم راکه به تعبیر گیدنز فضا را برای احیا یا فرصتهای زندگی فردی مهیا می کنند ،وارد دسته بندی های عملیاتی گروههای معارض می کند.


ازدحام جمعیت ، امکانات مادی زیاد ، پول و ثروت رها شده ناشی از تخریب زلزله و عدم مدیریت صحیح، افراد را جذب می کند. انبوه جمعیت و کمک رسانی به آسیب دیدگان بهانه مناسبی برای افراد است . قتل ، غارت ، فساد که در ذیل مقوله ناامنی اجتماعی قرار می گیرنند ، پیامد این وضعیت است.


چه از دیدگاه لوبون و چه از منظر گیدنز ، رفتار انبوه جمعیت را عقلانی و یا غیر عقلانی بدانیم ، به این نتیجه رهنمون می شویم که انبوه جمعیت و ازدحام جمعیت در تهران ، بحران اجتماعی ـ سیاسی گسترده ای ایجاد می کند. اگر به گفته لوبون معتقد شویم ، در حاشیه نشینی های تهران با توجه به کنشهای غیر عقلانی موجود در رفتار ایرانیان ، مردم علیه مدیریت بحران بسیج شوند(بشیریه،1378،ص18). در صورتی که به تعبیر گیدنز کنشهای رفتاری در چنین فضایی ، عقلانی باشد باز هم چنان که در بخش ناامنی اجتماعی اشاره شد ، وجود گروهها و افراد سودجو احتمال پدید آوردن آسیب های سیاسی را برای نظام سیاسی خواهد داشت.


4 ـ اسکان موقت و آسیب های سیاسی آن

یکی از تبعات شهری زلزله احتمالی تهران ، اسکان موقت و آسیب ها و یا فرصتهای سیاسی برآمده از آن است. فرض اصلی این است که اسکان موقت ایجاد شده بعد از زلزله احتمالی تهران به خودی خود برای نظام سیاسی تهدید محسوب نمی شود ، بلکه در جهت عکس پتانسیل آن را نیز دارد که به عنوان ابزاری در جهت تقویت پایه های مشروعیتی نظام و فائق آمدن بر بحرانهای سیاسی زلزله نیز مورد استفاده قرار گیرد(ناطق الهی،1379،ص127-130)

بعد از زلزله به ویژه در صورتی که قدرت تخریب آن زیاد باشد ، حاشیه های شهر در قالب چادر و یا امکانات موقت دیگر ، محل اسکان موقت جمعیت آسیب دیده خواهد شد. این محل اسکان جدید به دلیل شرایط خاص انسانی و فیزیکی از ابعاد مختلف آسیب ها و یا فرصتهای اجتماعی قابل مطالعه است.مراکز اسکان موقت پس از زلزله عمدتادارای ابعاد اجتماعی گسترده ای هستند به طوری که می توان آن ها را از هر دو جهت آسیب و فرصت موضوع تحقیق خاصی قرار داد. اما از منظر ابعاد سیاسی دامنه مطالعه محدودتر می شود چرا که مطالعه این ابعاد صرفا در شهرهایی که به لحاظ سیاسی و استراتژیک مهم محسوب می شوند ، عملی است.


مطالعه اسکان موقت پس از زلزله در شهر تهران از این جهت که مستقیما نظام سیاسی را آسیب پذیر می سازد ، مهم است. در یک نگاه کلی ، متغیرهای تعیین کننده آسیب ها و فرصتهای ناشی از اسکان موقت شامل هردوبعد انسانی و فیزیکی حاشیه نشینی می شوند. از بعد انسانی میزان ازدحام و تراکم جمعیت ، ترکیب نسبی جمعیت ، ویژگیهای روحی و روانی جمعیت ، مشارکت گروههای داخلی و خارجی دراسکان و نوع مدیریت و از بعد فیزیکی محل و یا منطقه مورد نظر برای اسکان موقت ، نحوه اسکان و امکانات به کار رفته در مراکز اسکان موقت تعیین کننده اند.ازدحام و ترکیب جمعیت در مراکز اسکان موقت ، مساله مهمی در نحوه مدیریت آن محسوب می شود.


جمعیت زیاد ،چنان که اشاره شد، علاوه بر ایجاد انگیزشهای سیاسی به لحاظ مدیریتی نیز قابل کنترل نیست و به راحتی در معرض تحریکات گروههای سیاسی معارض قرار می گیرد.ازدحام جمعیت در حاشیه با تحریک گروههای معارض می تواند تولید آشوب ، تنش و یا حتی انقلاب های سیاسی کند.. جمعیت عمده ای از تهران در صورت زلزله شدید در حاشیه ها اسکان داده می شوند.غیر از این، تعداد کثیری از شهرستانها جهت یاری اقوام وآشنایان به این جمعیت اضافه می شوند. بنابراین ازدحام شدید جمعیت در مراکز اسکان موقت قدرت کنترل و مدیریت صحیح را سلب خواهد کرد وپتانسیل های لازم را برای بروز آشوب و تنش سیاسی پدید می آورد.


ترکیب جمعیت مراکز اسکان موقت نیز نا متجانس است . در واقع ترکیب نا متجانس گروهها و اقوام مختلف و پررنگ شدن اختلافات و نزاعهای گروهی وقومی از جانب محرکین داخلی و خارجی احتمال بروز جنگ های داخلی و همچنین نزاعهای شدید قومی را بیشتر می کند. به لحاظ روحی و روانی نیز این جمعیت وضعیت مناسبی ندارد. اضطراب و استرس ناشی از آسیب های جانی ومالی، افراد را خود به خود در آسیب قرار می دهد. این وضعیت در صورتی که با عدم مدیریت صحیح همره شود ، اعتراض ها و آشوب های سیاسی کوچک را به شورش ، جنبش و حتی انقلاب سیاسی تبدیل خواهد کرد. عدم مدیریت صحیح در اسکان دادن مردم در حاشیه ها و همچنین در برآوردن به موقع نیازها و انتظارات آنهاپتانسیل بحران زایی دارد.


پ-اقدامات مدیریتی

به طور کلی برای مدیریت بهینه این آسیب پذیری ها می توان به چهار دسته اقدامات مدیریتی قبل از زلزله،اقدامات مدیریتی حین زلزله ،اقدامات مدیریتی پس از زلزله و اقدامات مدیریتی بلند مدت توسل جست.

1- اقدامات مدیریتی قبل از زلزله:

- پیش بینی و تعیین مکانی خاص برای اسکان موقت پس از زلزله :
انجام مطالعات و تحقیقات تخصصی لازم برای تعیین منطقه خاصی در اطراف شهر تهران یکی از مهمترین اقدامات مدیریتی قبل از زلزله در حوزه شهرنشینی است. این محل باید علاوه بر ویژگیهای جغرافیایی مناسب مثل میزان فاصله با شهرهای دیگر و همچنین دسترسی به امکانات و خدمات شهری، به لحاظ امنیتی نیز ویژگیها و شرایط لازم را دارا باشد . پس از تعیین محل، اقدامات تامینی لازم بایددرآن صورت گیرد . پیش بینی ایجاد پایگاههای نظامی در محل ، تعبیه سیستمهای شنود و تشکیل تیم ویژه نظامی ـ امنیتی برای تامین امنیت لازم در محل از مهم ترین اقداماتی است که از قبل باید پیش بینی و انجام شود. پیش بینی و انجام این امور عملا زمینه های سوء استفاده ی گروههای مخالف نظام و خرابکار را از بین برده و درجهت عکس، آن را به محیطی سرشار از فرصتهای مشروعیت ساز بدل می کند.


ـ شبیه سازی و استفاده از مانورهای آمادگی زلزله در جهت کاهش دادن آثار و تبعات سیاسی بحران شهرنشینی

شبیه سازی و انجام مانور با مطالعه و برنامه ریزی های قبلی تا اندازه زیادی به فرایند مقابله با بحران های سیاسی حوزه شهرنشینی در دوره پس از زلزله کمک خواهد کرد. انجام مانورهای آمادگی برای مقابله باآثار جانی و مالی زلزله هم اکنون در دستور کار نهادهای مربوطه قرار گرفته است که به نوبه خود بسیار مفید و سازنده است(گزارش سازمان مدیریت بحران شهر،تهران،1384،ص75) . پیشنهاد می شود چنین مانورهایی در حوزه سیاسی ـ امنیتی زندگی شهر نشینی نیز انجام گیرد. انجام گونه های شبیه سازی از شرایط و فضای حاشیه نشینی پس از زلزله و همچنین ابعاد امنیتی درون شهر(که در قالب آن ممکن است از طریق فساد و غارت و جنایتهایی که انجام می گیرد نظم سیاسی ـ اجتماعی دچار ضعف شود) می تواندبه آگاهی مردم کمک کرده و زمینه های سوء استفاده خرابکاران و گروههای مخالف نظام را از بین ببرد.

ـ تهیه برنامه جامع مهاجرت زلزله و پیش بینی راههای جلوگیری از تراکم شدید جمعیت در تهران

افزایش جمعیت و مهاجرت بی رویه هنگام زلزله عمدتا با انگیزه های خرابکارانه و سود جویانه صورت می پذیرد که نظم سیاسی را خدشه دار می سازد.ایجاد امنیت و اقدامات تامینی لازم در شرایطی که تراکم جمعیت زیاد باشد مشکل است. علاوه بر این ، در چنین فضایی گروههای مخالف و لمپن های اجتماعی فرصت بیشتری برای ظهور و ضربه زدن به نظم سیاسی دارند.بنابراین تهیه برنامه ی جامع مهاجرت و انبوه خلق زلزله، مفید و سازنده است. منظور از برنامه جامع مهاجرت و انبوه خلق زلزله ، پیش بینی شرایط و ویژگیهای احتمالی جمعیتی در دوره پس از زلزله و ارائه راهکارهای مفید و سازنده برای مقابله با آن است . این برنامه مدیریتی باید خاص زلزله احتمالی بوده و شرایط و لوازم آن از قبل توسط نهادها و مراکز ذیصلاح به تصویب رسد. برنامه جامع مدیریتی مهاجرت و تراکم جمعیت زلزله احتمالی تهران را باید گروههایی از متخصصین حوزه شهری تهیه کرده و مندرجات آن به طور دقیق مشخص شود.

ـ پیش بینی انجام اقدامات تامینی در مراکز اسکان موقت

مراکز اسکان موقت فضای مناسبی را برای فعالیت گروههای مخالف ، لمپن های اجتماعی و خرابکارن سیاسی ایجاد می کنند، به طوری که عدم کنترل و مهار آن نظام سیاسی را دچار آسیب می سازد.در مرحله قبل از زلزله، پس از آن که محل و یا منطقه خاص حاشیه نشینی انتخاب شد، اقدامات تامینی در آن به عهده نیروهای نظامی وامنیتی است.پیش بینی ایجاد مراکز نظامی ـ امنیتی در قالب پاسگاهها و پایگاههای امنیتی و همچنین اختصاص تعدادی نیروهای متخصص در امر شنود اطلاعات محرمانه از مهمترین اقدامات تامینی قبل از زلزله است که می توان با آن ها، بحرانهای احتمالی سیاسی را در مراکز اسکان موقت مهار وکنترل کرد. نحوه پراکنش این مراکز نظامی ـ امنیتی وچگونگی عمل کرد نیروهای متخصص امنیتی به هنگام زلزله مستلزم برنامه ریزی قبلی و تنظیم دقیق محتوای برنامه های امنیتی است.

2- اقدامات مدیریتی حین زلزله

انجام اقدامات مدیریتی حین زلزله از این جهت که در مدیریت بحرانهای این حوزه اولویت دارد از حساسیت بیشتری برخوردار می باشد.آسیب هایی که در اثر زلزله در حوزه شهری رخ می دهند باید در همان اوان حادثه مدیریت شده(افضلی،1386،ص77) تادرادامه، محیطی مناسب برای ظهور بحرانهای سیاسی فراهم نگردد.

ـ کنترل و نظارت دائمی بر مراکز اسکان موقت جهت مقابله با فعالیت گروهها و افراد مخالف نظام

کنترل و نظارت دائمی از همان اوان وقوع زلزله در قالب تاسیس پایگاهها و مراکز نظامی ـ امنیتی ، ایجاد سیستمهای شنود و استفاده از سیستمهای جاسوسی یکی از راهکارهای مدیریتی جهت مقابله با این معضل است . پایگاهها و مراکز نظامی باید با مطالعات قبلی توسط مراکز ذیربط نظامی ـ امنیتی و با مشارکت کمیته مدیریت بحران ایجاد شوند وطبق برنامه از پیش تعیین شده کلیه فعالیت ها و تحرکات مرموز افراد و گروههای مختلف را تحت کنترل داشته باشند. سیستم های شنود را نیز می توان در مکانهای خاص تعبیه نمود و با استفاده از آنها بر تحرکات و فعالیتهای افراد و گروهها نظارت کامل داشت. علاوه بر این استفاده از مامورین نظامی ـ امنیتی در لباس های مبدل جهت اعمال کنترل های لازم بر فرایند سکونت و زندگی مراکز اسکان موقت مفید و سازنده است.غیر از این می توان زندگی شهری سکونتگاههای حاشیه شهر را از طریق برنامه های تبلیغاتی مناسب در قالب برنامه های رسانه ای صدا و سیما و یا پخش پوستر و عکس به سمت همگرایی ملی و ایجاد روحیه وفاداری به نظام سیاسی سوق داد.

ـ کنترل مهاجرت های بی رویه به شهر تهران و کنترل راههای ورودی و خروجی شهر

انبوه جمعیت به خودی خود زمینه های شورش و آشوب سیاسی را در درون خود نهفته دارد(کاظمی،1378،ص105) و طبعا در صورتی که سایر عوامل به ویژه تحرکات فعالان و مخالفین سیاسی وجود داشته باشد، زمینه های بسیج سیاسی مردم علیه نظام فراهم می شود. علاوه بر این حتی اگر انبوه جمعیت پیامدهای سیاسی مقتضی نداشته باشد ، کنترل و تامین امنیت آن به ویژه در شرایط بحرانی، مشکل و مستلزم صرف هزینه های انسانی و مالی گزافی است .بنابراین مدیریت کنترل مهاجرت های بی رویه پس از زلزله یکی از مهمترین اقدامات مدیریتی حین زلزله است تا از طریق آن بتوان بر مشکل انبوه خلق در تهران و مشکلات عدم کنترل آن فائق آمد. در واقع باید از همان اوان وقوع زلزله از ورود جمعیت به شهر تهران جلوگیری کرد. جمعیت داخل شهر بسیار گسترده است به طوری که کنترل و تامین امنیت آن در شرایط بحرانی زلزله، مستلزم مدیریت مناسب و دقیق و در عین حال کار مشکل و دشواری است. در چنین شرایطی ورود جمعیت بیشتر به شهر که با انگیزه های مختلف سودجویانه ، سرکشی از بستگان و اقوام و ... صورت می پذیرد ، مشکلات را دو چندان می سازد.

کنترل و نظارت دائمی بر فرایند مهاجرت پذیری شهر بسیاری از زمینه های بحران خیز سیاسی را خنثی می سازد. غیر از کنترل مهاجرت پذیری شهر تهران ، کنترل راههای ورودی ـ خروجی شهر نیز از همان اوان وقوع زلزله مهم وحیاتی است که باید به عنوان یک اقدام مدیریتی حین زلزله در دستور کار قرار گیرد. با وقوع زلزله علاوه بر جمعیت مهاجر ، افراد وگروههای مخالف داخلی و خارجی نیز با اهداف خرابکارانه و توطئه علیه نظام، قصد ورود به شهر را دارند. قطعا کنترل و نظارت بر ورودی های شهر به تشخیص هویت و دستگیری این عوامل کمک می کند. علاوه بر این کنترل راههای خروجی نیز لازم است.


ـ اطلاع رسانی دقیق در مراکز اسکان موقت

یکی از مهمترین مسائلی که ارتباط تنگاتنگی با مدیریت موفقیت آمیز بحرانهای سیاسی زلزله دارد. اطلاع رسانی مناسب به جامعه است . در حوزه زندگی شهری که احتمالا بخش عظیمی از آن در اثر زلزله تخریب می شود و نوع جدیدی را از حیات در سکونتگاههای حاشیه شهر پدید می آید، اطلاع رسانی مناسب ارزش مهمی می یابد. اهمیت این موضوع وقتی بیشتر آشکار می شود که با تخریب احتمالی مراکز مهم اطلاع رسانی کشور به ویژه صدا و سیما، تحرکات رسانه های خارجی جامعه را به سمت واگرایی و تخریب پایه های نظام سیاسی سوق دهد. در چنین شرایطی لازم است تا در حاشیه نشین ها که فضای مستعدی برای بروز آشوب و شورش های سیاسی اجتماعی وجود دارد ، اطلاع رسانی با هدف همبستگی ملی و تقویت پایه مشروعیتی نظام انجام گیرد.

اطلاع رسانی می تواند به صورت چاپ پوستر و عکس و یا از طریق رسانه ملی (در صورت تخریب مرکز صدا وسیما از طریق شبکه ملی زلزله) با محتوای متفاوت عرضه شود. مثلا می توان از طریق اطلاع رسانی مردم را به آرامش دعوت نمود ،از ترفندها و توطئه های گروهها و افراد مخالف داخلی و خارجی پرده برداشت ، فاجعه و مصیبت ایجاد شده را کمرنگ جلوه داد و رعایت هنجارهای اجتماعی زندگی موقت در مراکز اسکان موقت را آموزش داد. رسانه ملی ( صدا و سیما ) ممکن است در اثر زلزله تخریب شود، دراین شرایط می توان با برنامه ریزی قبلی از طریق شبکه ملی زلزله برنامه های رادیویی و تلویزیونی خاص زندگی اسکان موقت را پخش کرد.


ـ نظارت دقیق بر کمک رسانی

تجربه زلزله بم نشان داد که عدم نظارت بر فرایند کمک رسانی علاوه بر آثار و جوانب مالی که در اثر آن مقادیر زیادی از کمک های مردمی به سرقت رفت ، به لحاظ سیاسی ـ امنیتی نیز دارای پیامدهای منفی می باشد. سرقت این اموال که به دفعات مکرر صورت گرفت ، عملا فضای سیاسی شهر و مناطق پیرامونی آن را ناامن ساخته بود. آثار این گونه سرقتها به گونه ای بود که منطقه شهری بم و مناطق پیرامون آن تا ماهها پس از زلزله همچنان ناامن بود . غیر از سرقت هایی که به صورت کلان انجام می گرفت به فعالیت های افراد سودجو در داخل شهر نیز باید اشاره کرد که به اموال مردم و کمکهای مردمی دستبرد می زدند(عنبری،1378،ص78) .تکرار این تجربه های تلخ در زلزله احتمالی تهران به مراتب آثار و پیامدهای سیاسی و اجتماعی گسترده تری به دنبال خواهد داشت. شایعاتی که معمولا به دنبال انجام چنین سرقتهایی سربرمی آورد ، می تواند تا اندازه زیادی مشروعیت اقدامات مدیریتی دولت را زیر سؤال برده و به نوبه خود عاملی در جهت تحریک گروههای متعرض علیه نظام گردد.

ـ استفاده از مشارکت مردم در جهت کاهش آثار نا امنی های اجتماعی

تجارب پیشین زلزله در کشور ما نشان داده است که آثار مثبت مشارکت اجتماعی مردم در کاهش پیامدهای منفی اجتماعی زلزله به مراتب مهمتر از آثار مدیریت دولتی بوده است و چه بسا در بسیاری از موارد در نبود این مشارکت، مدیریت دولتی بحران نیز راه به جایی نمی برده است . در حوزه زندگی شهری از این لحاظ که ابعاد سیاسی محدودتری دارد و با روان اجتماعی درگیر است ، استفاده از مشارکت اجتماعی مردم در کاهش آثار نا امنی اجتماعی مهم و حیاتی است. با اقناع افکار عمومی مردم مبنی براین که تلاش مسوولین از سر دلسوزی و با نیت خیر خواهانه انجام می پذیرد ، مردم نیز وارد عرصه فعالیت شده و چه بسا با همکاری آنها بتوان بر بسیاری از بحرانهای نهفته سیاسی ـ اجتماعی که ممکن است در حاشیه نشین ها ایجاد شود فائق آمد. در صورتی که مردم خود درگیر مسائل شهری و نظام سیاسی خود باشند ، هر یک از آنها حکم یک پلیس امنیتی دارد که می تواند ترفندها و توطئه های مخالفین را نافرجام گذارد(تاجیک،1371،ص57).

3-اقدامات مدیریتی پس از زلزله


ـ ارتباط مستمر مقامات و مسوولین با مردم و بازدید از مراکز اسکان موقت

بازدید مقامات و مسئولین با مردم و نشان دادن توجه خاص به امور آسیب دیدگان در مراکز اسکان موقت ، حداقل برای مدتی فضای سیاسی ـ اجتماعی موجود را آرام می کند. این بازدیدها ، هرچند به صورت نمادین اما به شکل برنامه ریزی شده، بر جو پرتنش سیاسی مراکز اسکان موقت که احتمالا در اثر نارضایتی ها و یا تحریکات گروههای مخالف نا آرام شده است ، تاثیر مهمی دارد. هر چه از وقوع زلزله دور می شویم ، چون بی توجهی نسبت به امور آسیب دیدگان بیشتر می شود ، باید این ارتباط مستمر مقامات و بازدید آنها از امور آسیب دیدگان بیشتر شود

- تبلیغات مناسب جهت افزایش روحیه عمومی و امید به زندگی

یکی از شیوه های مناسب مدیریتی در مرحله پس از زلزله ، تبلیغات مناسب در حاشیه نشین ها ، جهت افزایش روحیه عمومی و امید به زندگی است. زندگی در شرایط سخت حاشیه نشینی که همراه با فشارهای روحی و روانی و کمبودهای رفاهی و تامینی است ، به لحاظ روحی ، افسردگی و از نظر سیاسی ـ اجتماعی زمینه را برای انتقاد از وضعیت موجود ایجاد می کند. تبلیغات مناسب از طریق رسانه های عمومی مثل صدا وسیما و در صورت تخریب از طریق رسانه های جایگزین مثل شبکه ملی زلزله ، روزنامه ها و سایر نشریات و از طریق پخش اعلامیه ها و پوسترهای خاص باعث افزایش روحیه عمومی امید به زندگی و به تبع آن کمرنگ شدن زمینه های روحی و روانی و اجتماعی اعتراضات، انتقادات و احتمالا آشوب ها و شورش های سیاسی ـ اجتماعی خواهد شد

4-اقدامات مدیریتی بلند مدت

به طور کلی هر سه دسته اقدامات ذکر شده در بالا اقدامات مدیریتی کوتاه مدت محسوب می شوند. اقدامات مدیریتی بلند مدت باید قطع نظر از میزان احتمال وقوع زلزله در طرحهای کلان مدیریتی کشور وجودتعبیه شود..مهمترین این اقدامات عبارتند از:

-سیاستگذاریهای مناسب جهت برطرف کردن میزان نارضایتی های نسبی در شهر تهران

از آنجا که تهران با جمعیت کلان خود ،پتانسیل های بحران زایی گسترده ای دارد و با توجه به اینکه این پتانسیل ها ممکن است در اثر بروز یک سانحه طبیعی و یا یک پدیده انسانی فعال شوند،لذا شایسته است که دولت با شناسایی دقیق نارضایتی های مردم و برطرف کردن آنها ،پتانسیل های منفی بحران زایی را خنثی سازد.

ـ جلوگیری از رشد بی رویه شهر

«برای پیشگیری از فعال شدن بحرانهای بالقوه اجتماعی در سطح شهر، تهران باید مانع از رشد بی رویه شهر شد.(نائب السلطنه،1384،ص123) ».این گفته متخصصین برنامه ریزی شهری به بهترین شکل بیانگر اقدامات مدیریتی بلند مدت در این حوزه است. تهران با وضعیت کنونی دارای گستردگی شهری زیادی است و این خود یکی از مهمترین عوامل بحران خیزی اجتماعی به ویژه قتل ، فساد و سرقت در شرایط ویژه بحرانی است. در صورت وقوع زلزله و پدیدار شدن شرایط بحرانی ، گستردگی و کلانی شهر تهران عامل مهمی در ظهور و تعمیق بحرانهای سیاسی ـ اجتماعی پس از زلزله است.

ـ کاهش تراکم جمعیت در مناطق زلزله خیز تهران

مطالعات انجام گرفته در زمینه پراکنش جمعیت در مناطق مختلف تهران نشان می دهد که تراکم جمعیت عمدتا در مناطق زلزله خیز بیشتر است . علاوه براین تراکم جمعیت غالبا در مناطقی است که کیفیت ساخت وساز ها در آنجا بسیار پایین و نامطلوب است(افضلی،1385،ص 210). مثلا جمعیت کثیری از ساکنین تهران در جنوب شهر زندگی می کنند و این در حالی است که جنوب یکی از زلزله خیز ترین مناطق تهران است و در عین حال ساخت و سازهای انجام شده در این منطقه بسیار نامطلوب بوده و طراحی فضای شهری نیز نامناسب است. این شرایط باعث می شود که با وقوع زلزله ای مخرب در تهران و به ویژه با فعال شدن گسل های جنوب ، آسیب های جانی و مالی گسترده ای به این منطقه وارد شود ،به طوری که به تنهایی پتانسیل ایجاد بحرانهای سیاسی ـ اجتماعی برشمرده شده در این پژوهش را داشته باشد. تمرکز جمعیت در سایر مناطق زلزله خیز تهران در پهنه گسل مشاء در شرق و یا در پهنه گسل شمال نیز زیاد است.اما در این مناطق ، کیفیت ساخت و سازها ، مطلوب و طراحی شهری بهتر است.

درهرحال یکی از اقدامات مدیریتی بلند مدت برای مدیریت آسیب های احتمالی زلزله تهران ، تنظیم جمعیت ساکن، بر اساس میزان زلزله خیزی مناطق مختلف است. در مرحله اول باید با برنامه ریزی های بلند مدت در زمینه چگونگی توسعه آینده شهر، از ازدیاد جمعیت در مناطق زلزله خیز جلوگیری شود. علاوه براین ،طبق یک برنامه منظم و بلند مدت باید از جمعیت ساکن مناطق زلزله خیز کاست و با عرضه امکانات رفاهی، آنها را به سایر مناطق کمتر آسیب پذیر سوق داد. اجرای این برنامه هر چند ممکن است ضمن دشواری های خاص خود ، دارای آثار و تبعات مختلف اقتصادی و اجتماعی باشد ، با این وجود اجرای آن در بلند مدت از هزینه های آسیب پذیری خواهد کاست.


ـ انجام مطالعه تخصصی در مورد ماهیت گروههای لمپن اجتماعی و همچنین گروههای مخالف نظام در تهران و سنجش میزان فعالیت و تحرک آنها در شرایط بحرانی

چنان که در بخش آسیب شناسی این حوزه به تفصیل اشاره شد ، فضای شهری تهران به علت شرایط و ویژگیهای خاص خود بستر مناسبی برای رشد و پرورش لمپن های اجتماعی و همچنین گروههای مخالف نظام است . یکی از اقدامات مدیریتی در مورد خنثی کردن تهدیدات این گروهها این است که از هم اکنون نسبت به ماهیت وجودی و پتانسیل ها و ویژگیها و شرایط خاص فعالیت آنها شناخت لازم به دست آید. چون در هر حال شناخت کافی نسبت به ماهیت این گروهها، زمینه را برای کنترل و نظارت مطلوب تر فراهم می کند . شناخت این گروهها مستلزم انجام مطالعات عمیق جامعه شناختی است تا به شیوه تخصصی ماهیت آنها مشخص شود. طبعا با چنین مطالعاتی در بلند مدت زمینه های نظارت و کنترل در مراحل قبلی زلزله بیشتر شده و پس از زلزله می توان برپایه این مطالعات نسبت به تحرکات و تهدیدات احتمالی از سوی آنها اقدامات مدیریتی مفید و مناسبی اتخاذ کرد.

نتیجه گیری:

برطبق شواهد و مدارک مستند مهندسی زلزله،شهر تهران یکی از زلزله خیز ترین شهرهای ایران به شمار می رود و در حال حاضر دوره فعالیت گسلهای اصلی آن فرا رسیده است. بنابراین وقوع یک زلزله مخرب می تواند آثار و پیامدهای جانی ،مالی و عمرانی گسترده ای داشته باشد. اما زلزله تهران را نباید صرفا از منظر این آسیب ها نگریست.تهران به عنوان پرجمعیت ترین شهر ایران وپایتخت نظام سیاسی، از جنبه های سیاسی و اجتماعی نیز آسیب پذیر است.با وقوع زلزله ای مخرب در تهران،احتمال بروز بحرانهای سیاسی و اجتماعی متعددی وجود دارد که یکی از آنها آسیب های سیاسی ناشی از بحران در نظم شهری است .ظهور گروههای مخالف دولت وآسیب پذیر شدن نظام سیاسی، ناامنی های اجتماعی شهری وپیامدهای سیاسی مخرب آنها، پیامدهای سیاسی ناشی از انبوه جمعیت ومهاجرت های گسترده پس از زلزله و آسیب های سیاسی اسکان موقت پس از زلزله مهمترین شاخص های مطالعاتی حوزه پیامد های سیاسی تخریب نظم شهری هستند که در این مقاله مورد مطالعه قرار گرفتند. فائق آمدن بر این بحرانها ی احتمالی مستلزم برنامه ریزی وانجام اقدامات مدیریتی در سطوح مختلف مدیریت بلند مدت وکوتاه مدت است.

منابع:

1-افضلی ، رسول(1385)، پروزه تحقیقاتی اسیب شناسی و مدیریت اسیب های سیاسی زلزله احتمالی تهران،وزارت کشور، معاونت خدمات و پشتیبانی.
2-افضلی، رسول(1386) ،"آسیب شناسی و مدیریت آسیب های سیاسی زلزله احتمالی تهران"،فصلنامه سیاست داخلی،شماره4.
3- امبرسز، نیکلاس و ملویل،چارلز(1370)،تاریخ زمین لرزه های ایران،ترجمه ابوالحسن رده،تهران،نشرآاگاه.
4- بربریان،مانوئل و همکاران(1371)،لرزه زمین ساخت در گستره تهران و پیرامون آن،تهران،نشر سازمان زمین شناسی.
5-بشیریه،حسین(1378)،جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران،تهران،نشر موسسه علوم نوین.
6-بشیریه، حسین (1374)،دولت عقل،گفتارهایی در جامعه شناسی سیاسی ،تهران ، نشرموسسه علوم نوین.
7-تاجیک، حمید رضا(1371)،مدیریت بحران،نقدی بر شیوه های تحلییل و تد بیر بحران در ایران،تهران، نشر فرهنگ گفتمان
8-شادی طلب،ژاله و همکاران(1371)، بررسی آسیب پذیری شهر تهران در برابر زلزله،ابعاد اجتماعی و اقتصادی،تهران ،نشر پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.
9-عکاشه،بهرام (1383)، پدیده زمین لرزه در گستره تهران،انتشار یافته در سازمان حوادث غیر مترقبه.
10-عنبری، موسی(1378)، بررسی عملکرد اجتماع سازمانی امداد و نجات در مدیریت فاجعه بم،انتشار یافته در سازمان مدیریت و برنامه ریزی.
11-غفوری آشتیانی،محسن و همکاران(1380)، کاهش خطر پذیری لرزه های شهر تهران، نشربنیاد مسکن انقلاب اسلامی،1380.
12-کاربرد مدیریت بحران در کاهش ضایعات ناشی از زلزله(1378) ، تهیه شده در مرکز مقابله با سوانح طبیعی ایران،تهران،نشر مرکز مطالعات مقابله با سوانح طبیعی ایران.
13-سید علی اصغر کاظمی (1378)، مدیریت سیاسی و خط مشی دولتی ،تهران ،نشر فرهنگ اسلامی
14-گزارش سازمان مدیریت بحران شهر تهران،آشنایی اجمالی با سازمان مدیریت بحران شهر تهران (اردیبهشت 1384).
15-گیدنز،آنتونی(1378)، سیاست،جامعه شناسی و نظریه اجتماعی،تهران ،نشر نی
16-محمدینی،سید مجدالدین و همکاران(1378)، ریز پهنه بندی جنوب شرق تهران در برابر روانگرایی،تهران، نشر موسسه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله تهران.
17-مشیر زاده، حمیرا (1381)، درآمدی بر جنبشهای اجتماعی،تهران، نشر عروج.
18-ناطق الهی، فریبرز (1379)، مدیریت بحران زمین لرزه ابر شهرها(بارویکردی به برنامه ریزی مدیریت بحران:زمین لرزه شهر تهران)،نشر پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله.
19- نائب السلطنه، سعید(1377)، تهران در انتظار زلزله،تهران،نشر علوی.
20-هریسون،جفری و کارون،جان(1378)، مدیریت استراتژیک،ترجمه بهروز فاطمی،تهران نشرآبتین.
http://archives.cnn.com/2000/ASIANOW/southeast/04/20/Indonesia 21-


The Pathology and Management of Tehran Earthquake and its Effect on the City


By: Dr, Rasoul Afzali


Abstract

Generally speaking earthquake of the cities have different kinds of negative effects on the death of population, financial, destruction, and services of the urban areas. Any kind of lack of management may be related to political disorders. Tehran as a capital of the Iran is one of the important political city of the country. The main idea is that any kind of problems even earthquake, flood, or similar natural events in this city automatically can be related to government.
So, earthquake in this city can be end and relate to the political systems of the government. High population, economic, and social systems in Tehran is the base for concern to the political effect of the earthquake. Any way, if a kind of disaster such as war or natural one like earthquake is happen in Tehran, certainly, decision-makers have to answer to the peoples' questions. Therefore, being overcome to this kinds of political problems, and make all the effect of the disaster and events of the Tehran in order, we have to have a good managerial system to be able to control the city before, during, and after an earthquake.


دکتر رسول افضلی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

دکتر سید مجید حسینی دکترای علوم سیاسی دانشگاه تهران

فصلنامه علمی پژوهشی انجمن جغرافیای ایران- تابستان 1388 -شماره

پارسینو

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

جالبترین آمار در مورد برج میلاد تهران

يک گروه کارشناسي ، برخي مقادير ، اوزان و مواد به کار رفته در احداث برج ميلاد را به مقياس هايي ملموس تبديل کرده است.
وزن کل سازه 161 هزار تن و معادل وزن 3578 تانک است .
لابي برج با زير بناي 15 هزار مترمربع معادل 3 زمين فوتبال است.
ارتفاع کل برج 435 متر و معادل1ونيم برابر ارتفاع برج ايفل در فرانسه است.
زير بنـاي 12 هزار متر مربعي راس سـازه نيز برابر با 2 و نيم زمين فوتبال است.
دکل آنتن برج ميلاد نيز با 120 متر طول ، معادل ارتفاع يک ساختمان 40 طبقه است.
ارتفاع 315 متري شفت بتني برج نيز برابر با ارتفاع يک ساختمان 105 طبقه است.
230 کيلومتر کابل در احداث برج به کار رفته که طول آن معادل مسافت تهران ، شمال است .
25 کيلومتر نيز متراژ لوله مصرفي در برج ميلاد است که چيزي مساوي با 4 و نيم برابر ارتفاع قله دماوند است.
9 هزار چراغ و 100 هزار پيچ نيز از ديگر مواد مصرفي در ساخت برج ميلاد است که با يک ميليون و 300 هزار نفر روز در اين طرح به کار رفته است.
2 برابر محيط کره زمين نيز مقياس به دست آمده براي 80 هزار کيلومتر مسافت طي شده با آسانسورهاي کارگاهي برج ميلاد است.
همچنين ميانگين سني مهندسان طرح برج ميلاد 31 سال عنوان شده است و 40 هزار نفر نيز از ابتداي زمان احداث تا کنون از اين برج ديدن کرده اند.

 

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

زندگی خراسانی ها روی 8 گسل+تصاویر


در حالیکه وجود هشت گسل در خراسان رضوی همه مناطق این استان را در معرض خطر زلزله قرار داده است کارشناسان از بی توجهی نسبت به مقاوم سازی واحدهای مسکونی شهری و روستایی خبر می دهند.

به گزارش انتخاب به نقل از مهر، خراسان رضوی یکی از استانهایی است که  روی کمربند زلزله قرار گرفته و در این راستا کارشناسان زلزله شناسی بارها  فارس و خراسان را از زلزله خیزترین استانهای کشور معرفی کرده اند.

این موضوع زمانی اهمیت بیشتری می یابد که بدانیم حوادث غیر مترقبه به ویژه زلزله همواره یکی از چالش های است که مناطق مختلف خراسان رضوی را باتوجه به موقعیت خاص خود تهدید می کند از این رو خراسانی ها در طول سال همواره این رخداد طبیعی را با شدت و ضعف مختلف تجربه می کنند.

از سوی دیگرشواهد تاریخی نیز نشان می دهد "زلزله" هر از چند گاهی دامن گیر استانهای خراسان شده که هر کدام از آن علاوه بر تخریب وسیع شهرها و روستاها، تعدادی از هموطنان  را به سینه خاک سپرده است.

در بحث مدیریت بحران، امروزه بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی، با  توجه ویژه به پیشگیری از پیامدهای حوادث غیر مترقبه، با  این پدیده طبیعی به راحتی  کنار آمده و با اتخاذ تمهیدات مناسب، تلفات جانی و خسارتهای مالی ناشی از زلزله را به حداقل رسانده اند.

از این رو شاهد هستیم که معمولاً زلزله های در حدود 6 تا 7 ریشتر در این کشورها با کمترین آسیب مواجه است، این در حالی است که در کشورمان و از جمله خراسان رضوی، زلزله ها اغلب ویرانگر و نفس گیر هستند.

مشهد در پهنه زلزله

هر چند که خوشبختانه زلزله های سال گذشته و نیز زلزله 5.5 ریشتری اخیر در نیشابور و مشهد به خیر گذشت اما نباید فراموش کرد که خطه خراسان زلزله های مهیبی را در کارنامه خود ثبت کرده است و این خطر همواره وجود دارد چراکه نقشه‌های زمین لغزش در ایران نشان می‌دهد، شهرهای بزرگ تهران، تبریز و مشهد درپهنه‌ای با "شدت بسیار بالا" در معرض زلزله قرار دارند.

این نقشه‌ها که توسط سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی تهیه شده، این سه کلان‌شهر را در رتبه شدت بسیار بالا تا هشت و نیم ریشتر، پذیرای زلزله دانسته است.

این در حالی است که در هر ماه به طور متوسط حدود 15 تا 20 زلزله با قدرت چهار ریشتر، در نقاط مختلف کشور و از جمله استانهای خراسان به وقوع پیوسته و زلزله‌های شدیدتر نیز هر لحظه ممکن است رخ دهد و به تبع آن تخریب‌های جدی و تلفات انسانی زیادی را به بار آورد.

خطر در 65 در صد مساحت استان

مخاطرات زمین همواره بخشی از تاریخ حیات انسان بوده اند و کشور ما نیز بدلیل قرار گیری بر روی کمربند لرزه خیزی جهان، موقعیت اقلیمی و جغرافیایی بسیاری را شاهد بوده اند و از 40 نوع بلایای طبیعی 31 مورد آن در ایران تجربه شده است.

همچنین بیش از 600 شهر کشور روی کمربند زلزله قرار گرفته ا ست و تقریباً کمترا ز 3 درصد از شهرهای کشور جزو مناطق کم خطر از نظرزلزله محسوب شده و 24 شهر بزرگ کشور در مناطق پرخطر قرار دارند.

در این راستا وجود گسل های اصلی کشف رود، بینالود، سبزوار، کپه داغ، تربت جام، درونه، دشت بیاض و سرایان توان زلزله خیزی استان خراسان رضوی را به میزان بسیاری افزایش داده بطوریکه گفته می شود 65 درصد مساحت استان در خطر نسبی بالا و 35 درصد در خطرنسبی متوسط قرار داده و نقطه ا ی نیست که مصون از خطر زلزله باشد.

چالش بافتهای فرسوده

در این میان پژوهشهای کارشناسان نشان می دهد، بخش عمده ای از سکونت گاههای شهروندان را شهرهای مختلف بویژه خراسان رضوی را بافت های فرسوده تشکیل می دهد.

همین مطالعات تاکید می کند: شهرهای بزرگ خراسان رضوی دارای 3‌هزار و 500‌هکتار بافت فرسوده است که 2‌هزار و 250‌هکتار از این مساحت، متعلق به مشهد است.

از این رو کارشناسان همواره براین نکته تاکید کرده اندکه  احیای بافت‌های فرسوده به لحاظ جلوگیری از خسارت‌های گسترده جانی و مالی ناشی از بلایای طبیعی، از اهمیت بالایی برخوردار است.اما به نظر می رسد  اصلی‌ترین مشکلات در روند بازسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده استان بویژه در روستاها، عدم رغبت مردم و مشکلات متداول در روند ساخت‌ و سازهای جدید است.

فاجعه در کمین شهر و روستا

بررسیهای انجام شده توسط کارشناسان بیانگر این موضوع است که مقاوم نبودن ابنیه، ساختمانها و مراکز عمومی و در مواردی ساختمانهای دولتی در برابر زلزله، عمده دلیل وجود خسارتهای سنگین مالی و جانی ناشی از زلزله بوده است.

این درحالی است که بر اساس یافته های مراکز تحقیقاتی 60 درصد ساختمان‌های موجود در برابر زلزله آسیب‌پذیر هستند که 40 درصد آن مربوط به مسکن های روستایی است.

همین بررسیها نشان می دهد ساخت و ساز سنتی در روستاها و نبود نظارت جدی بر روند ساخت واحدهای مسکونی که اغلب با مصالح نامرغوب و گاهی تنها با چوب، خاک و گچ انجام می گیرد، بزرگترین معضل این بخش است.

در شهرها ی خراسان رضوی هرچند که با اعمال مقررات، نظارت بر ساخت وسازها بیشتر شده است ، اما کارشناسان بر این عقیده اند که زلزله 7 ریشتری می تواند دراین شهرها فاجعه ایجاد کند.

در حوزه مسکن روستایی خوشبختانه این موضوع مورد توجه متولیان قرار گرفته و با برنامه ریزی دولت قرار است دو میلیون واحد مسکونی روستایی طی یک برنامه 10 ساله مقاوم سازی شوند اما سهم استانهای خراسان از این برنامه مطلوب به نظر نمی رسد.

از سوی دیگر  این اقدام از سرعت کافی برخوردار نبوده و بیم آن می رود مقاوم سازی مسکن روستایی به یک امر ضروری و فراگیر تبدیل نشود.

در این باره مدیر‌کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان رضوی می گوید: بیش از 200 هزار واحد مسکونی روستاهای استان بی‌دوام هستند و در هنگام حوادث به‌طور کامل، خطرپذیرند.

سیدرضا موسوی‌نیا می افزاید: فقط  در نیشابور و فیروزه 27 هزار واحد مسکونی بی‌دوام و 22 هزار واحد کم‌دوام روستایی وجود دارد که بسیار نگران‌کننده است.

وی اظهار می دارد: اگر مردم در ساخت و سازهای خود معیارهای دقیق فنی را رعایت می‌کردند، خیلی از این حوادث حوادث طبیعی نمی‌توانستند این همه خسارت جانی و مالی به بار آورند.

موسوی‌نیا تأکیدمی کند: باید اهمیت ساختمان‌سازی مطابق با ضوابط برای مردم روشن شود تا مشکلات حوادث پیش‌بینی نشده کم شود.

به گفته وی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با هدف بهبود امنیت روستائیان و مقابله با خطرات جانی و مالی، طرح خاصی را در روستاها در دست اجرا دارد.

مدیر‌کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان، گفت: باید مردم با درک اهمیت تذکرات ناظران فنی با ایشان همکاری کنند تا خانه‌ای محکم داشته باشند.

در این باره یک کارشناس مسکن نیز  با اشاره به استقرار ایران روی گسل‌های متعدد به خبرنگار مهر می گوید: یکی از موضوعات مهم مطرح در کشور، مقاومت و آمادگی در برابر زمین لرزه است.

علی جوادی ادامه می دهد: بسیاری از افراد ساکن در ساختمان‌های قدیمی و ساختمان های جدید بویژه در روستاها از مشکل نبود مقاومت در برابر زمین لرزه رنج می‌برند و ضروری است به صورت جدی به این مسئله پرداخته شود.

وی بیان می کند: بعضی از برآوردها حاکی است که حدود 50 درصد واحدهای مسکونی موجود استان، غیرمقاوم است.

وی می افزاید: این مسئله  تنها به روستاها ختم نمی شود، زیرا متأسفانه بسیاری از ساختمانهایی که در شهرهای مختلف استانهای خراسان بویژه شهر مشهد و حاشیه آن  ساخته شده، چندان در برابر زلزله مقاوم نیستند و برای آنها تاکنون تمهیدات لازم اتخاذ نشده است.

این کارشناس  ادامه می دهد: بررسى میزان آسیب ها و صدمات ناشى از زلزله در شهرها و به خصوص کلانشهرها بیانگر این است که علت عمده خسارات و تلفات ناشى از زلزله را مى توان علاوه بر بى توجهى و سهل انگارى در رعایت استانداردهاى ایمنى سازه ها، در فقدان اصول، برنامه ها و طرح هاى شهرسازى جست وجو کرد؛ معضلى که اکثر ساکنان شهرهاى بزرگ همواره با نوعى اضطراب در خانه هاى نا امن عمر خود را سپرى مى کنند.

دستاورد شیک سازی

متاسفانه این روزها در کلان شهر مشهد شاهدیم  که عده ای از بساز و بفروش ها بیش از آنکه به جنبه رعایت استانداردها و ضوابط ایمن سازى توجه کنند به ساختمان به عنوان کالایى لوکس و ظاهر پسند با بازدهى سود نگریسته اند.

هم اکنون ساختمان هاى بلند کوچه و خیابانهای مشهد چنان بى ضابطه ساخته شده اند که گویى قرار است یکدیگر را بپوشانند و شاید بی دلیل نباشد که کارشناسان معتقدند چنانچه زلزله اى در این شهر  رخ دهد بسیاری ازخیابان ها مسدود خواهد شد.

شواهد نیز نشان می دهد که بخشی از ساخت و سازها با همه تلاشها و نظارتها از کیفیت مطلوبی برخوردار نبوده و بنا به گفته متخصصان، بعضی از ساختمانها در برابر کوچکترین زلزله به راحتی آسیب پذیرند.

در این شرایط  گفته می شود بعضی از سازندگان ساختمان ها نسبت به استفاده از روش های نوین مقاوم سازی بی توجهند و هیچ علاقه ای نیز به این موضوع نشان نمی دهند.

شاید به همین دلیل باشد که عضو شورای شهرمشهد معتقد است زلزله 6 ریشتری فاجعه غم‌انگیزی را در مشهد به وجود میآورد..

جواد داوودآبادی رییس کمیسیون فنی وعمرانی شورای اسلامی می گوید: با وجود بیش از 300 هزار واحد مسکونی در مشهد که بسیاری از آن بافت فرسوده است ، زلزله 6 ریشتری فاجعه غم‌انگیزی به وجود میآورد.

در این باره  یک کارشناس حوادث غیرمترقبه با بیان که از 42 مورد حوادث غیر مترقبه شناخته شده در جهان ، زمینه بروز  30 مورد آن در کشورمان و خراسان رضوی وجود دارد می گوید : در حال حاضر 8 گسل اصلی در خراسان رضوی وجود  دارد.

جواد عرفانیان می افزاید: تمام خاک خراسان در معرض زلزله است ، از اینرو مقاوم سازی و  توجه دادن مردم به اهمیت مقاوم سازی مسکن و رعایت ضوابط و مقررات ایمنی ساختمان خیلی اهمیت دارد.

وی تصریح می کند : برای مقابله با زلزله همه، اعم از دستگاههای دولتی ومردم باید همواره آماده باشند.

چه باید کرد؟

خیلی ها بر این باورند بلایای طبیعی اصولاً ماهیتی پیچیده دارند و در شرایط کنونی بسیاری از آنها خارج از کنترل انسان به نظر می رسند، اما میزان آسیب پذیری نتیجه عملکرد عوامل انسانی است.

بر این اساس کارشناسان معتقدند پیش آگاهی و پیشگیری در تقابل با بلاهای طبیعی ،صدمات و خسارات جانی و اقتصادی ناشی از این گونه بلایا را به حداقل ممکن می رساند.

آنان بر این باورند این مهم نیازمند آگاهی و شناخت آحاد جامعه است و باید در سطح جوامع انسانی بسط و گسترش بیشتری پیدا کند،بنابراین درک درست وقایع و پدیده های طبیعی منجربه پیش بینی، پیشگیری و تقابل منطقی و درست با آنها خواهد شد.

ذکر این نکته نیز ضروری است که در زلزله های اتفاق افتاده در دنیا بیش از 90 درصد مرگ و میرها به علت ویران شدن ساختمانهایی است که انسانها از آنها به عنوان محل زندگی و یا محل کار و غیره استفاده می کنند بنابراین یکی از راههای مهم مقابله با زلزله کاهش و تلفات آن استفاده از ساختمانهایی استاندارد از نظر مهندسی زلزله است.

به نظر می رسد، توجه بیشتر به بحث مقاوم سازی، تلاش مراکز تخصصی مانند سازمان نظام مهندسی ساختمان در بررسی عملکرد همکاران خود، نظارت دقیق و به قولی "بی رحمانه" مراکز ذی ربط بر روند ساخت و سازها، حذف غیر حرفه ای ها از بازار مسکن و ... می تواند ساختمانها و اماکن مختلف را در برابر حوادث طبیعی چون زلزله ایمن سازدپایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir)
+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

راههايي براي افزايش عمر

افراد خوشبخت که پول قرض نمی گیرند، بیشتر عمر می کنند تا افراد بدبین.
افراد دارای زندگی سالم دارند چند سال بیشتر زندگی می کنند
مثلا افرادی که شکلات دوست دارند، افراد دیندار و سبزیخواران عمر طولانی تری دارند!

پژوهشگران دانشگاه هاروارد طی 60 سال بر گروهی 600 نفری نظارت کرده و در نتیجه موفق شدند چند عامل مهم در رفتار افراد را تعیین کنند که بر طول عمر تاثیر بسزایی دارند:

برای اینکه 2 سال بیشتر زندگی کنید:

شکلات بخورید. تحقیقات نشان می دهند که شکلات غلیظ و تلخ برای قلب مفید است.

برای اینکه 3 سال بیشتر زندگی کنید:

با ايمان باشید و دوستان زيادی داشته باشید. تحقیقات نشان دادند که حضور مرتب در حرم و اماکن مذهبی استرس را کاهش می دهد. همچنین دوستی و ارتباطات اجتماعی نیز همین تاثیر را نشان می دهند.

برای اینکه 3.6 سال بیشتر زندگی کنید:

گوشت کمتر بخورید. سبزیخواری و یا تنها کاهش مقدار گوشت در غذا می تواند بعلت کاهش غلظت چربی در بدن طول عمر را افزایش دهد، زیرا در ازای آن مصرف میوه و سبزیجات افزایش می یابد.

برای اینکه 3.7 سال بیشتر زندگی کنید:

زندگی فعالی داشته باشید. دانشمندان تایید می کنند که تحرک و نرمش و ورزش تاثیر مثبتی بر قلب می گذارد و نمی گذارد که فرد چاق شئذ.

برای اینکه 5 سال بیشتر زندگی کنید:

تحصیل کرده و با دانش باشید. دانشمندان هاروارد بدین نتیجه رسیدند که زنان دارای تحصیلات دانشگاهی بطور متوسط 5 سال بیش از زنان بدون تحصیلات عالیه زندگی می کنند.

برای اینکه 7.5 سال بیشتر زندگی کنید:

مثبت نگر باشید. پژوهش ها ثابت کرده اند که ریسک مرگ زودرس برای افراد حوشبین 55% کمتر است.

برای اینکه ۹ سال بیشتر زندگی کنید:

سیگار نکشید. افرادی که هیچگاه سیگار نکشیده اند، بطور متوسط 10 سال بیش از افراد سیگاری زندگی می کنند. اگر مردان در سن 35 سالگی سیگار را ترک کنند، می توانند بطور متوسط 5.1 سال به طول عمر خود بیفزایند.

برای اینکه 10 سال بیشتر زندگی کنید:
خوشبخت باشید. افراد خوشبخت بطور متوسط 10 سال بیش از سایرین زندگی می کنند.

دانشگاه هاروارد

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

عوامل عريان شدن در روسازي آسفالتي


مقدمه

جدا شدن قير از سطوح مصالح سنگي معدني در حضور آب پديده جديدي در مهندسي بزرگراهها نمي‌باشد. اين پديده به دفعات از زماني كه روسازي‌هاي آسفالتي به وجود آمده، مشاهده گرديده است. تا اينكه اخيراً مهندسي با نتايج كاملاً عدم رضايت بخشي ناشي از عريان شدن كه مقصر واقعي قير با كيفيت ضعيف باشد مواجه گرديدند، اما ندرتاً آزمايشات انجام شده روي قير از چنين نتيجه‌گيري حمايت نمودند. از آنجايي كه عريان شدن به عنوان يك مشكل مشخص گرديد، بسياري مطالعات، صدها مقاله و بحث فني براي حل آن اختصاص داده شد. هنوز عريان شدن در بسياري از نواحي اتفاق مي‌افتد. هدف اين مقاله مشخص نمودن بعضي از عوامل عريان شدن و راههاي پيشنهادي جهت كاهش بروز آن مي‌باشد. گرچه عريان شدن در همه انواع روسازي‌هاي آسفالتي ممكن است اتفاق بيفتد، بعضي از اصول بحث شده فقط براي مخلوطهاي آسفالتي گرم كاربرد دارند.

با بيان ساده عريان شدن، شكست پيوند چسبندگي بين سطح مصالح سنگي و قير مي‌باشد. معمولاً عريان شدن از زير لايه آسفالتي شروع مي‌شود و به سمت بالا حركت مي‌كند تا ساختمان روسازي ضعيف شود. زيرا با ترافيك تركها ظاهر مي‌شوند و در مراحل پيشرفته روسازي شروع به خرد شدن مي‌كند و عامل اصلي آن آب است.

مكانيزم عمل به اين ترتيب است كه آب بين لايه نازك قير و سطح مصالح سنگي دست مي‌يابد و از آنجايي كه سطح مصالح سنگي جاذبه بيشتري نسبت به آب دارند تا به قير، پيوند چسبندگي شكسته مي‌شود.

اتصال قير و سنگدانه‌ها با نيروي جاذبه بين مولكولهاي غيرمشابه كه آنها را محكم به هم مي‌چسباند حاصل مي‌شود. چسبيدن يك ماده به ماده ديگر پديده‌اي سطحي است. چسبندگي به تماس نزديك دو ماده و جاذبه دو طرفه سطوح آن بستگي دارد.

چندين تئوري چسبندگي براي تشريح پيوند يا عدم پيوند قير به كانيهاي مصالح سنگي پيشنهاد شده است. براساس عمومي‌ترين تئوري پذيرفته شده، چسبندگي انرژي آزاد روي سطح سنگ كه انرژي آزاد روي سطح مايع (قير يا آب) را جذب مي‌كند، به وجود مي‌آيد. اين انرژي آزاد همچنين كشش سطحي ناميده مي‌شود. براي امكان نزديكترين تماس بين قير و سطح مصالح سنگي، قير بايد توسط گرم شدن، امولسيون نمودن يا مخلوط شدن با حلالهاي نفتي به صورت مايع درآيد. توانايي قير مايع شده به ايجاد تماس نزديك با سطوح مصالح سنگي، قدرت پوشش مصالح ناميده مي‌شود. قدرت پوشش قير به مقدار زيادي با ويسكوزيته آن كنترل مي‌شود. اگر همه شرايط يكسان باشد، ويسكوزيته كمتر، قدرت پوشش بالاتر را به همراه دارد. توانايي مصالح سنگي براي تماس كامل با يك مايع، توانايي پوشش شدن ناميده مي‌شود.

قير عملاً جاذبه‌اي براي آب ندارد، از طرف ديگر، بيشتر مصالح جاذبه هم به قير و هم به آب را دارند. بنابراين اگر يك لايه نازك آب روي سطح مصالح باشد، قير ممكن است به راحتي ذرات مصالح را بپوشاند، اما به سطح آن نخواهد چسبيد، مگر اينكه قير جانشين لايه نازك آب شود.

قير همچنين ممكن است ذرات سنگ پوشيده با غبار را بدون چسبيدن به آنها بپوشاند. لايه غبار از تماس قير با سطح سنگ جلوگيري مي‌كند. حتي اگر مصالح سنگي خشك باشند، ذرات غبار ممكن است حفره‌هاي ريزي در لايه نازك قير ايجاد نمايند كه اجازه مي‌دهد آب از آنها بگذرد.

در مورد قيرهاي امولسيوني بايد اذعان داشت كه هر دو نوع قيرهاي امولسيوني آنيونيك و كاتيونيك مي‌توانند خصوصيات چسبدگي و عمل آوري داشته باشند (با توجه به نوع مصالح). تجربه نشان داده است كه امولسيونهاي آنيونيك (با بار منفي روي ذرات قير) بيشتر مناسب استفاده با مصالح سنگي كه بارهاي سطحي مثبت دارند مي‌باشند. بالعكس امولسيونهاي كاتيونيك (با بار مثبت روي ذرات قير) بيشتر مناسب مصالح سنگي كه داراي بارهاي سطحي منفي هستند مي‌باشد. در كاربرد قيرها امولسيوني آنيونيك يا كاتيونيك، ته نشست اوليه ذرات قير يك واكنش الكتروشيميايي است، اما پيوند اصلي مقاومت بين لايه نازك قير و مصالح سنگي بعد از، تبخير آب امولسيون و آبي كه ممكن است روي سطح مصالح سنگي باشد، ايجاد مي‌گردد. همچنين بافت سطحي مصالح، پوكي و خصوصيات جذب آنها روي چسبندگي قير به مصالح سنگي اثر مي‌گذارند. مصالح سنگي با سطح صاف به خوبي مصالح سنگي با سطح خشن، لايه نازك قير را نگه نخواهند داشت. ذرات متخلخل كه قير را جذب مي‌كنند بهتر از مصالح سنگي با سطح صاف لايه نازك قير را نگه خواهند داشت. مصالح سنگي متخلخل قير بيشتري نسبت به مصالح غيرمتخلخل نياز دارند.

انواع عريان شدن

عريان شدن زماني كه پيوند بين قير و مصالح سنگي با آب شكسته شود، اتفاق مي‌افتد. به علت كامل خشك نشدن، آب ممكن است روي سطح مصالح يا داخل خلل و فرج سنگدانه‌ها باشد يا ممكن است از منابع ديگري بعد از اجرا آب نفوذ كرده باشد. حداقل به 6 روش به شرح زير ممكن است پيوند بين قير و مصالح سنگي شكسته شود:

1- به شكل ذرات ريز و پايدار در آمدن

علت عريان شدن تحت عنوان خود به خود خرد شدن و به شكل ذرات ريز و پايدار درآمدن.

2- تفكيك

جدا شدن قير از سطح مصالح سنگي توسط لايه نازك آب بدون شكست واضح و قابل ديد در لايه نازك قير است كه نهايتاً لايه نازك قير مي‌تواند كاملاً از مصالح سنگي جدا شود.

3- جابجايي

اين امر هنگامي است كه چسبندگي قير به سطح مصالح سنگي توسط آب ضعيف شود. در اين نوع عريان شدن، آب آزاد از طريق نفوذ در پوشش قيري به سطح سنگدانه‌ها راه مي‌يابد. شكست ممكن است از پوشش ناكافي سنگدانه‌ها هنگام مخلوط كردن آسفالت در كارخانه آسفالت يا گسيختگي لايه نازك قير باشد.

4- گيسختگي لايه نازك

اين پديده نيز يك روش عريان شدن است كه در واقع مي‌توان آنرا اولين گام در عريان شدن ناميد. گسيختگي لايه نازك قير روي ذرات مصالح سنگي عموماً بعلت اعمال تنشهاي ناشي از ترافيك ايجاد خرابي در لبه‌ها و گوشه‌هاي تيز كه پوشش قير در آنها بسيار نازكتر است، اتفاق مي‌افتد.

5- فشار آب حفره‌اي

اين فشار عاملي براي تشديد عريان شدگي مي‌باشد. در مخلوطهاي آسفالتي با فضاي خالي زائد، آب ممكن است آزادانه از ميان فضاهاي خالي مرتبط داخلي عبور كند. ترافيك ممكن است درصد فضاي خالي روسازي را كاهش داده، مسيرهاي عبور بين فضاهاي خالي را ببندد و آب را محبوس نمايد. به علت جريان ترافيك و عبور مكرر آب، فشار آب حفره‌اي به حدي مي‌رسد كه عريان شدن قير از سطح مصالح سنگي را ايجاد مي‌نمايد.

6- جريان آب هيدروليكي

اين جريان بيشتر از لايه‌هاي سطحي روسازي‌هاي آسفالتي و در قسمت زيرين لايه اعمال مي‌شود. وقتي كه روسازي اشباع باشد، چرخهاي وسيله نقليه آب را به درون روسازي از جلو تايرها فشار مي‌دهند و آن را از پشت تايرها به بيرون مي‌مكند. اين حركت آب به عريان شدن مصالح سنگي كمك مي‌كند. همچنين غبار و ماسه و سنگدانه‌هاي رها شده در جاده نيز ممكن است با آب باران مخلوط شده و خراشيدگي لايه نازك قير را تسريع بخشند.

علت عريان شدن

به طور كلي فقط يك علت براي عريان شدن وجود دارد: آب بين لايه نازك قير و سطح مصالح سنگي راه يابد و جانشين قير به عنوان پوشش مصالح سنگي شود. آب به چند طريق ممكن است به سازه روسازي برسد. از ميان آنها مي‌توان به آب درون يا روي مصالح سنگي كه كاملاً خشك نشده‌اند، زه آب باران از ميان شانه‌ها، تركها يا روسازي متخلخل، آب زير سطحي (كه از نقاط بالاتر فشار هيدرواستاتيكي توليد مي‌نمايد)، آب موئينه از بستر راه و تبخير آب از لايه‌هاي زيرين اشاره نمود. به هر صورت آب به روشهاي مختلفي ممكن است به مصالح سنگي برسد.

كاهش عريان شدن يا جلوگيري كردن از آن

براي ساخت روسازي جديد، يا روكش يا بازيافت يك روسازي قديمي راهنمايي‌هاي زير بايد براي كاهش احتمال عريان شدن مورد توجه قرار گيرد:

1- براي روسازي‌هاي جديد تمام آسفالتي از دانه‌بندي پيوسته، خوب متراكم شده، مستقيماً بر روي بستر كاملاً آماده شده استفاده شود. تحقيقات نشان مي‌دهد، اگر اين روسازي‌ها به طور مناسب و خوب ساخته شوند حتي در بخش ترانشه هيچ آبي زير اين روسازي‌ها جمع نمي‌شود. بنابراين اين روسازي‌ها به طور مؤثري در مقابل عريان شدن مقاومت مي‌نمايند.

2- ايجاد زهكشي اصولي براي ساختمان روسازي ـ اگر آب آزاد سريعاً دفع شود يا از مخلوط مصالح سنگي و قير دور نگه داشته شود، عريان شدن ناشي از تشكيل امولسيون، جابجايي، گسيختگي لايه نازك يا جريان آب هيدروليكي توسعه نمي‌يابد. آب جدا از مخلوط نگه داشته مي‌شود كه باعث مقاومت عريان شدن بيشتر مصالح سنگي شود.

3- در اكثر حالات از مخلوطهاي سنگدانه و قير با دانه بندي متراكم به جاي دانه‌بندي باز براي لايه‌هاي مياني و اساس استفاده نمائيد استفاده از مخلوطهاي با دانه‌بندي پيوسته و خوب متراكم شده از ورود آب به لايه‌هاي روسازي جلوگيري مي‌كند. وقتي مخلوطهاي اساس با دانه‌بندي باز در تعمير تركها استفاده مي‌شود تعبيه سيستم مناسب زهكشي جهت جلوگيري از ايجاد فشار آب حفره‌اي و احمال عريان شدن ضروري مي‌باشد.

4- اطمينان نماييد كه همه لايه‌هاي روسازي كاملاً متراكم شده‌اند و در لايه‌هاي با دانه‌بندي پيوسته فضاهاي خالي مرتبط براي عبور آب از ميان آنها وجود نداشته باشد. روش آزمايش تجربي، «ASTM:D3637 نفوذپذيري مخلوطهاي آسفالتي» روشي را براي كنترل نفوذ پذيري روسازيهاي متراكم شده در صحرا را در برمي‌گيرد.

5- از مصالح سنگي تازه شكسته شده با مقاومت عريان شدن ضعيف استفاده نكنيد. قير از مصالح سنگي كه براي يك هفته يا بيشتر انبار شده‌اند كمتر لخت مي‌شود تا نسبت به همان مصالح سنگي كه بتازگي شكسته شده‌اند.

6- از مصالح سنگي گرم و خشك استفاده كنيد ـ اگر مصالح سنگي داراي سطح خشك باشند به طوري كه هيچ رطوبتي بين مصالح سنگي و لايه نازك قير موجود نباشد، عريان شدن كمتر اتفاق مي‌افتد.

7- از مصالح سنگي تميز استفاده كنيد ـ از مصالح سنگي درشت با ذرات رس نظير غبار كه به طور محكم به سطح آنها چسبيده است نبايد استفاده شود. حتي اگر قير به طور كامل سنگدانه را بپوشاند، غبار از چسبيدن قير به سطح سنگدانه جلوگيري خواهد نمود.

8- از مصالح سنگي با جاذب رطوبتي بالا در صورت در دسترس بودن انتخابهاي ديگر استفاده نكنيد لازم است مصالح سنگي كه بيشترين مقاومت را نسبت به عريان شدن دارا مي‌باشند، استفاده گردد. با انجام آزمايش حساسيت آبي مصالح و قير برگزيده براي پروژه، تعيين نماييد كدام مصالح سنگي براي پروژه بهترين مي‌باشد.

9- هنگامي كه استفاده از مصالح سنگي جاذب آب اجتناب ناپذير است، يك ماده ضد عريان شدن را به مقدار مناسب تعيين شده توسط آزمايشهاي حساسيت آبي و طرح مخلوط آزمايشگاهي اضافه نماييد آهك هيدراته ومواد مايع ضد عريان شدن پايدار در مقابل حرارت عملكرد صحرايي قابل قبولي با مصالح سنگي منتخب فراهم نموده‌اند. اگر آهك هيدراته و مواد مايع ضد عريان شدن پايدار در مقابل حرارت عملكرد صحرايي قابل قبولي با مصالح سنگي منتخب فراهم نموده‌اند. چنانچه آهك هيدراته انتخاب شود، بهترين نتايج وقتي حاصل مي‌گردد كه مصالح سنگي با ماده آبكي آهك هيدراته تثبيت شود. بهترين نتيجه بعدي، وقتي است كه آهك هيدراته به مخلوط آسفالتي در ضمن تهيه آن اضافه مي‌شود. با بعضي مخلوطها، مواد مايع ضد عريان شدن پايدار در مقابل حرارت مؤثر بوده‌اند. فرآورده‌اي را انتخاب نماييد كه با مواد خاص در مخلوط مؤثر باشد. انتخاب را فقط بعد از تكميل بررسيهاي آزمايشگاهي انجام دهيد.

10- اگر از يك ماده مايع ضد عريان شدن استفاده مي‌شود، مطمئن شويد كه ماده به مقدار مناسب پيشنهاد شده توسط آزمايشگاه اضافه شده است ـ بيش از اندازه افزودني مي‌تواند در حضور آب در ماده ضد عريان شدن بچرخد. در هر حالتي، هيچ ماده ضد عريان شدن به عنوان ساخت دستورالعمل خوب نبايد توصيه شود.

11- قيري را انتخاب نماييد كه وقتي مايع مي‌شود، مصالح سنگي را پوشش نمايد اما در سرويس‌دهي، ويسكوزيته بالايي به قدر كافي داشته باشد كه در مقابل عريان شدن مقاومت كند. ضمن آنكه ديگر اهداف طرح را برآورده نمايد ـ لايه‌هاي نازك يا ضخيم قير دسترسي آب به سطح مصالح سنگي را مشكل مي‌سازد.

12- مطمئن شويد كه ذرات مصالح سنگي به طور كامل و يكنواخت با لايه نازك قير ضخامتي كه مخلوط شروط مقاومت را برآورده نمايد، پوشش شود ـ لايه‌هاي نازك يا ضخيم قير دسترسي آب به سطح مصالح سنگي را مشكل مي‌سازد.

13- در تمام مدت ساخت روسازي كنترل كيفي خوبي انجام دهيد.

نتيجه گيري

به ذهن بسپاريد كه آب عامل مقصر عريان شدن است. هر چيزي كه اجازه دهد آب به مدت طولاني اطراف روسازي بماند و به روسازي خسارت برساند شريك جرم است. اگر راهنمايي‌هاي بالا به كار گرفته شود، مشكل كمتر خواهد شد.

مرجع مهندسی عمران

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

نگاهی به مبحث پدافند غیر عامل

جنگ یکی از عناصر پایدار تاریخ بشری است. به طوری که جامعه‌شناسان آن را به عنوان یک پدیده و واقعیت اجتماعی قلمداد نموده‌اند. بشریت در طول 5 هزار سال تاریخ تمدن خود 14 هزار جنگ را دیده و در این جنگ‌ها بیش از 4 میلیارد انسان جان باخته‌اند. گفتنی اینکه در طول چند هزار سال تمدن بشری صرفا 268 سال بدون جنگ و مناقشه بوده است، در طی 45 سال (از سال 1945 تا 1990) در کره زمین فقط 3 هفته بدون جنگ بوده و اکثر این جنگ‌ها در کشورهای جهان سوم به وقوع پیوسته است.
در قرن بیستم بیش از 220 جنگ به وقوع پیوسته و بیش از 200 میلیون تلفات انسانی داشته است. میهن اسلامی‌مان طی سالیان گذشته شاهد چهار جنگ مهم (جنگ تحمیلی، جنگ اول خلیج فارس، جنگ افغانستان و جنگ آخر آمریکا و انگلیس علیه عراق) بوده است و وقوع مناقشات و جنگ‌های دیگری با اهداف ژئوپلتیک، مهار، محاصره و مقابله با انقلاب اسلامی جزء اهداف راهبردی استکبار جهانی می‌باشد.
تجارب حاصله از جنگ‌های گذشته خصوصا هشت سال دفاع مقدس، جنگ 43 روزه 1991 متحدین علیه عراق (جنگ اول خلیج فارس)، جنگ 11 هفته‌ای سال 1999 ناتو علیه یوگسلاوی، جنگ اخیر امریکا و انگلیس علیه عراق موید این نظر است که کشور مهاجم جهت در هم شکستن اراده ملت و توان اقتصادی، نظامی و سیاسی کشور مورد تهاجم با اتخاذ استراتژی انهدام مراکز ثقل؛ توجه خود را صرف بمباران و انهدام مراکز حیاتی و حساس می‌نماید.
انجام اقدامات دفاع غیرعامل، در جنگ‌های نامتقارن امروزی در جهت مقابله با تهاجمات خصمانه و تقلیل خسارت ناشی از حملات هوایی، زمینی و دریایی کشور مهاجم، موضوعی بنیادی است که وسعت و گستره آن تمامی زیرساخت‌ها و مراکز حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی، سیاسی، ارتباطی، مواصلاتی نظیر بنادر، فرودگاه‌ها، و پل‌ها، زیر ساخت‌های محصولات کلیدی نظیر پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، مجتمع‌های بزرگ صنعتی، مراکز هدایت و فرماندهی و جمعیت مردمی کشور را در برمی‌گیرد تا حدی که حفظ امنیت ملی و اقتصادی، شکست‌ناپذیری در جنگ، به نحو چشمگیری وابسته به برنامه‌ریزی و ساماندهی همه جانبه در موضوع حیاتی دفاع غیرعامل می‌باشد.
نگرشی تحقیقی به آمار و سوابق ثبت شده جنگ‌های گذشته موید این موضوع می‌باشد که به علل وجود شکاف فناوری بین تسلیحات مدرن آفندی هوایی دشمن و تسلیحات پدافند هوایی خودی، آسیب‌پذیری سامانه‌های پدافند هوایی در برابر جنگ الکترونیک، غافلگیر شدن این سامانه‌ها در برابر هواپیماهای تهاجمی و موشک‌های کروز و بالستیک، پرتاب موشک از ماورا برد جنگ افزارهای پدافند هوایی، فقدان سلاح‌های ضد موشک، اهداف حیاتی و حساس موجود را در صورت نبود و یا ضعف اقدامات دفاع غیرعامل به هدف‌های ساده و آسانی برای هدف‌گیری موفق و سریع هواپیماهای حمله‌ور و تسلیحات آفندی دشمن تبدیل خواهد نمود.
جنگ‌ها با پیشرفت‌فناوری و بکارگیری تسلیحات مدرن و هوشمند، ماهیت پیچیده‌تر و مخربتری به خود گرفته و هر روزه در گوشه‌ای از جهان شاهد کشتار انبوه مردم و تخریب و انهدام منابع و سرمایه‌ها و زیرساخت‌های ملی آنها در اثر بمباران و انبوه آتش ویرانگر دشمنان بوده و این روند متوقف نشده و ادامه خواهد یافت.
در خلال جنگ جهانی دوم برای از بین بردن یک نیروگاه با احتمال انهدام 96 درصد که ابعادی معادل 400 در 500 فوت مربع داشت تعداد 650 بمب 500 کیلوگرمی توسط 110 بمب‌افکن B-17 به کار می‌رفت اما در جنگ خلیج فارس، هر نیروگاه توسط دو بمب هدایت شونده به طور دقیق منهدم گردید یعنی هر هواپیمای بمب‌افکن در جنگ خلیج فارس معادل 110 بمب‌افکن B-17 کارایی داشت.
در جنگ سال 1991 (جنگ خلیج فارس) پالایشگاه‌ها و مخازن نفتی با 1200 تن بمب طی 500 سورتی پرواز بر روی 28 پالایشگاه عراق بمباران و تولید نفت عراق به طور کلی متوقف گردید.
امروزه کشورهایی که طعم خرابی و خسارت ناشی از جنگ را چشیده‌اند جهت حفظ سرمایه‌های ملی و منابع حیاتی خود توجه خاص و ویژه‌ای به دفاع غیرعامل نموده و در راهبرد دفاعی خود جایگاه والایی برای آن قایل شده‌اند ونمونه بارز آن کشور کره شمالی می‌باشد که با اتخاذ سیاست و استراتژی تمرکز‌زدایی در این راستا اقدامات بنیادی و اساسی جالب توجهی اتخاذ نموده است و جوهره و ثقل اصلی آن، اقدامات دفاع غیرعامل و ملاحظات جدی دفاعی، امنیتی و اقتصادی در ساخت و احداث مراکز حیاتی از قبیل متروی پیونگ‌یانگ با عمق 95 الی 105 متر مقاوم در برابر سلاح‌های متعارف و غیرمتعارف، احتراز از ساخت و احداث مجتمع‌های بزرگ و زیرساخت‌های حجیم کلیدی و توجه به ساخت و احداث مراکز حیاتی و حساس به صورت کوچک و پراکنده نمودن آنها در اقصی نقاط کشور ، احداث تونل‌های عظیم زیرزمینی، ایجاد صدها بندر کوچک با ظرفیت بارگیری یک تا دو کشتی در طول سواحل کشور، احداث جاده کمربندی با تونل‌های زیرزمینی در مرزها برای تسهیل نقل و انتقالات نظامی، احداث سد بزرگ نامپو در نزدیکی مصب رودخانه ددونگ کنگ در حاشیه سواحل غربی کره شمالی با استفاده دو منظوره اقتصادی و دفاعی سلاح آب بوده است.
نوام چامسکی قبل از وقوع جنگ اخیر عراق در مقایسه میان عراق و کره شمالی می‌گوید "به نظر می‌رسد به واسطه بی‌دفاع بودن عراق، تهاجم به این کشور باموفقیت انجام می شود " اگر کره شمالی و عراق را با هم مقایسه کنیم ، عراق بی‌دفاع‌ترین و ضعیف‌ترین رژیم منطقه است در حالی که یکی از مخوف‌ترین دیکتاتورها در آنجا حکومت می‌کند در مقابل، کره شمالی یک تهدید به حساب می‌آید و به یک دلیل ساده به آن حمله نمی‌شود زیرا کره شمالی از یک عامل بازدارنده قوی برخوردار است یعنی توپخانه عظیمی که سئول را هدف گرفته است در صورتی که امریکا به این کشور حمله کند کره شمالی می‌تواند قسمت زیادی از کره جنوبی را نابود کند، به عبارت دیگر امریکا به کشورهای دنیا می‌گوید: "اگر بی‌دفاع هستید ما هر زمان که دلمان بخواهد به شما حمله می‌کنیم و اگر سدی دارید ما عقب‌نشینی می‌کنیم ".
اجتناب‌ناپذیر بودن وقوع جنگ‌ها در طول تاریخ بشری ، وقوع حداقل 4 جنگ مهم در حریم مرزهای سرزمین میهن اسلامی در چند ساله اخیر و اهداف راهبردی امریکا در محاصره، مهار، تضعیف و براندازی جمهوری اسلامی، وجود طیف گسترده تهدیدات بالقوه و بالفعل کانون‌های بحران در پیرامون کشور، این پیام را به ما می‌دهد، "همچنان‌که نباید مرعوب تهدیدهای دشمن گردید، از سوی دیگر می‌بایست با اقدامات و تدابیر موثر دفاعی، خود را آماده مقابله با تهدیدات بالقوه و بالفعل دشمن نمود " و بخش بسیار مهم و حیاتی از این آمادگی در شرایط تهدیدات نامتقارن ، اتخاذ راهبردهای دفاعی غیرعامل در جهت خنثی سازی و تقلیل و کاهش خسارات حملات احتمالی هوایی دشمن به مراکز ثقل میهن اسلامی و بالا بردن آستانه مقاومت ملی می‌باشد. شایسته است این رهنمود و سخن حکیمانه امام راحل، را فرا روی خود قرار دهیم که:
در هر شرایطی باید بنیه دفاعی کشور در بهترین وضعیت باشد، مردم در طول سال‌های جنگ و مبارزه، ابعاد کینه و قساوت و عداوت دشمنان خدا و خود را لمس کرده‌اند، باید خطر تهاجم جهانخواران در شیوه‌ها و شکل‌های مختلف احتمال تجاوز را مجددا از سوی ابرقدرت‌ها و نوکرانشان بایدجدی بگیریم.

تعاریف و اصطلاحات


یکی از کارهای اساسی و بنیادین مورد توجه معاونت پدافند غیرعامل، ایجاد یکنواختی و استاندارد سازی در تعاریف و واژگان کلیدی پدافند غیرعامل می‌باشد تاانشا‌ءا... مفهومی مشترک برای مخاطبین ایجاد گردد، زیرا تا هنگامی که اشخاص و سازمان‌ها در درک معانی واژه‌ها اختلاف دارند، درک مشترک را با مشکل مواجه خواهد ساخت.


پدافند غیرعامل Passive Defense


به مجموعه اقداماتی اطلاق می گردد که مستلزم به کارگیری جنگ افزار نبوده و با اجرای آن می‌توان از وارد شدن خسارات مالی به تجهیزات و تاسیسات حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی و تلفات انسانی جلوگیری نموده و یا میزان این خسارات و تلفات را به حداقل ممکن کاهش داد.

اقدامات پدافند غیرعامل شامل استتار، اختفاء، پوشش، فریب، تفرقه ‌و پراکندگی، استحکامات و سازه‌های امن و اعلام خبر می‌باشد.

ملاحظات


1- در تعاریف ارایه شده در منابع خارجی عامل تهدید دشمن در پدافند غیرعامل به صورت عام با واژه عملیات خصمانه Hostile Attack و در پدافند هوایی غیرعامل حملات هوایی و موشکی دشمن عنوان شده است.

2- علیرغم اینکه اصل مکان‌یابی جزء مصادیق پدافند غیرعامل منظور نشده است ولی در آیین‌نامه استتار آنرا جزء 3 اصل عمده و اولیه پدافند غیرعامل مشروحه ذیل،محسوب نموده است و اهمیت آن به حدی است که مکان‌یابی صحیح و غیرصحیح، سایر اقدامات پدافند غیرعامل را تحت تاثیر جدی قرار می‌دهد.

مکان‌یابی siting or Location


انضباط ‌استتار Camouflage Discipline


ایجاد استتار Camouflage Construction


توضیح اینکه سه موضوع عمده که می‌بایست درمکان‌یابی به آن توجه خاص مبذول گردد به شرح ذیل است:


1) ماموریت Mission : امکان اجرای ماموریت در مکان تعیین شده موجود باشد.

2) پراکندگی Dispersion : وسعت مکان انتخابی به صورتی باشد که امکان پراکندگی مناسب تاسیسات و تجهیزات را فراهم نمایند.
3) شکل عوارض و محیط Terrain Pattern :‌احداث تاسیسات و استقرار تجهیزات به گونه‌ای باشد که همرنگی و هماهنگی با عوارض محیطی (روستایی، کویری، کوهستانی، جنگلی و شهری) را داشته باشد.

دفاع غیرنظامی (Civil Defense )


دفاع غیرنظامی، تقلیل خسارت مالی و صدمات جانی وارده بر غیرنظامیان در جنگ یا در اثر حوادث طبیعی نظیر سیل، زلزله، طوفان، آتشفشان، آتش‌سوزی و خشکسالی می‌باشد.


در منابع خارجی، وظایف دفاع غیرنظامی شامل چهار عنوان ذیل می‌باشد:


1- اقدامات پیشگیرانه و کاهش دهنده Mitigation


2- آماده سازی و امداد رسانی Preparation


3- هشدار و اخطار Response


4- بازسازی مجدد Recovery


ملاحظات


ارائه تعریف دفاع غیرنظمی در این نوشتار که در حوزه پدافند غیرعامل نمی‌باشد بیشتر در جهت آگاهی مخاطبین در تمیز بین پدافند غیرعامل و دفاع غیرنظامی می‌باشد زیرا به دلیل عدم شناخت جامع در بسیاری از کتب، مقالات و یا نوشتارهای داخلی مشاهده گردیده است که دو مفهوم یاد شده با همدیگر اشتباه گرفته می‌شود.


هدف Target


موجودیتی مشخص، اعم از جاندار یا بی‌جان که در نظر است با توسل به عملیات نظامی، سیاسی، اقتصادی یا روانی به آن صدمه زده شود، منهدم گردد تسخیر شود، یا تحت کنترل در آید.


پدافند عامل Active Defense


عبارتست از بکارگیری مستقیم جنگ افزار، به منظور خنثی نمودن و یا کاهش اثرات علمیات خصمانه هوایی زمینی، دریایی، نفوذی و خرابکارانه بر روی اهداف مورد نظر.


مراکز حیاتی Vital Centers


مراکزی هستند که در صورت انهدام کل یا قسمتی از آنها موجب بروز بحران، آسیب و صدمات جدی و مخاطره‌آمیز در نظام سیاسی، هدایت، کنترل و فرماندهی، تولیدی و اقتصادی، پشتیبانی، ارتباطی و مواصلاتی، اجتماعی، دفاعی با سطح تاثیرگذار سراسری در کشور گردد.


مراکز حساس Critical Centers


مراکزی هستند که در صورت انهدام کل یا قسمتی از آنها، موجب بروز بحران، آسیب و صدمات قابل توجه در نظام سیاسی، هدایت،‌کنترل و فرماندهی، تولیدی و اقتصادی، پشتیبانی، ارتباطی و مواصلاتی، دفاعی با سطح تاثیرگذاری منطقه‌ای در کشور گردد.


مراکز مهم Important Centers


مراکزی هستند که در صورت انهدام کل یا قسمتی از آنها، موجب بروز آسیب و صدمات محدود در نظام سیاسی، هدایت، کنترل و فرماندهی، تولیدی و اقتصادی، پشتیبانی، ارتباطی و مواصلاتی، اجتماعی، دفاعی با سطح تاثیرگذاری محلی در کشور گردد.


استتار و اختفا Camouflage & Concealment


فن و هنری است که با استفاده از وسائل طبیعی یا مصنوعی، امکان کشف و شناسایی نیروها، تجهیزات و تاسیسات را از دیده‌بانی، تجسس و عکسبرداری دشمن تقلیل داده و یا مخفی داشته و حفاظت نماید.مفهوم کلی استتار همرنگ و همشکل کردن تاسیسات، تجهیزات و نیروها با محیط اطراف می‌باشد.

اختفاء ، حفاظت در برابر دید دشمن را تامین می‌نماید و استتار امکان کشف یا شناسایی نیروهای، تجهیزات و تاسیسات و فعالیت‌ها را تقلیل می‌دهد.

پوشش Cover


پوشش، پنهان سازی و حفاظت تاسیسات تجهیزات تسلیحات، نیروی انسانی در برابر دید و تیر دشمن می‌باشد.


پراکندگی Dispersion


گسترش، باز و پخش نمودن و تمرکز زدایی نیروها، تجهیزات، تاسیسات یا فعالیت‌های خودی به منظور تقلیل آسیب‌پذیری آنها در مقابل عملیات دشمن به طوری که مجموعه‌ای از آنها هدف واحدی را تشکیل ندهند.


تفرقه و جابجایی Separation


جداسازی، ‌گسترش افراد، تجهیزات و فعالیت‌های خودی از محل استقرار اصلی به محلی دیگر به منظور تقلیل آسیب‌پذیری، کاهش خسارات و تلفات می‌باشد، مانند انتقال هواپیماهای مسافربری به فرودگاه‌های دورتر از برد سلاح‌های دشمن و یا انتقال تجهیزات حساس قابل حمل از محل اصلی به محل موقت که بعلت عدم شناسایی و حساسیت مکانی، دارای امنیت و حفاظت بیشتری می‌باشد.


فریب Deception


کلیه اقدامات طراحی شده حیله‌گرانه‌ی است که موجب گمراهی و غفلت دشمن در نیل به اطلاعات و محاسبه و برآورد صحیح از توان کمی و کیفی طرف مقابل گردیده و او را در تشخیص هدف و هدف‌گیری با شک و تردیدی مواجه نماید.فریب، انحراف ذهن دشمن از اهداف حقیقی و مهم به سمت اهداف کاذب و کم اهمیت می‌باشد.


مکان یابی Location


یکی از اقدامات اساسی و عمده پدافند غیرعامل، انتخاب محل مناسب می‌باشد و تا آنجا که ممکن است باید از ایجاد تاسیسات حیاتی و حساس در دشت‌های مسطح یا نسبتاً هموار اجتناب کرد. زیرا تاسیسات احداث شده در چنین محل‌هایی را نمی‌توان از دید دشمن مخفی نگاهداشت و آسیب‌پذیری آن در برابر تهدیدات افزایش می‌دهد. ایجاد تاسیسات حیاتی و حساس در کنار بزرگراه‌ها، جاده‌های اصلی، کنار سواحل دریا، رودخانه‌ها و نزدیکی مرزها موجب سهولت شناسایی و هدف‌یابی آسان آنها توسط دشمن می‌گردد.


آمایش سرزمینی Spatial


تنظیم و برنامه‌ریزی کمی و کیفی یک موضع، مکان (واحدهای خرد و کلان) با در نظر داشتن شرایط و عوامل سیاسی نظامی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی، اقلیمی در سطح کلان و سیع می‌باشد. از مهمترین ویژگی‌های آن نگرش همه جانبه به مسائل، آینده نگری و دوراندیشی و نتیجه‌گیری‌های مکانی از محتویات استراتژی توسعه ملی می‌باشد.

آمایش سرزمینی، بهترین، دقیق‌ترین و ظریف‌ترین طرز انتقال عاقبت‌اندیشی منطقی و ملی حکومت بر سرزمین یا فضای حیاتی (واحدهای خرد و کلان) در چارچوب عدالت است.
در کشورهای اروپایی مفهوم آمایش سرزمینی ابتدا مفهوم دفاعی دارد و سپس مفهوم توسعه‌ای پیدا می‌کند، قبل از ساخت نیروگاه، بزرگراه، سد و زیر ساخت‌های کلیدی موضوع در کمیته‌های نظامی و دفاعی مطرح می‌گردد و پس از بررسی لازم و اعمال ملاحظات دفاعی و امنیتی نسبت به ساخت آنها اقدام می‌گردد.

اعلام خبر Early Warning


آگاهی و هشدار به نیروهای خودی مبنی بر اینکه عملیات تعرضی قریب الوقوع دشمن، نزدیک می‌باشد، این هشدار که برای آماده شدن است چند دقیقه، چند ساعت، چند روز و یا زمان طولانی‌تر از آغاز مخاصمات اعلام می‌گردد.

دستگاه‌های و وسائل اعلام خبر شامل رادار، دیده‌بانی بصری، آژیر، بلندگو، پیامها و آگهی‌های هشدار دهنده می‌باشد.

قابلیت بقاء survivability


توانائی نیروهای مسلح و جوامع غیرنظامی یک کشور به نحوی که در مقابل حمله استقامت کند و ضمن تحمل آن قادر باشند به نحو موثری به وظایف محوله خود عمل نمایند، این توانایی عمدتاً در نتیجه دفاع عامل و غیرعامل به دست می‌آید.


استحکامات Fortification


ایجاد هرگونه حفاظی که در مقابل اصابت مستقیم بمب، راکت، موشک، گلوله، توپخانه، خمپاره و یا ترکش آنها مقاومت نموده و مانع صدمه رسیدن به نفرات تجهیزات یا تاسیسات گردیده و اثرات ترکش و موج انفجار را بطور نسبی خنثی نماید.


استتار، اختفاء، ماکت فریبنده CCD


استفاده و بهره‌برداری از اقلام، تجهیزات و روشهایی برای پنهان نمود،ن همگون سازی، تغییر شکل، شبیه‌سازی، ایجاد طعمه فریبنده و حذف شکل منظم هندسی اهداف در جهت ممانعت از کشف و شناسایی نیروها، تجهیزات، تاسیسات و فعالیت‌های خودی توسط سامانه‌های آشکار ساز و حساسه دشمن.


اصول پدافند غیرعامل


مجموعه اقدامات بنیادی و زیر بنایی است که در صورت بکارگیری می‌توان به اهداف پدافند غیرعامل از قبیل تقلیل خسارات و صدمات، کاهش قابلیت و توانایی سامانه شناسایی، هدف‌یابی و دقت هدف‌گیری تسلیحات آفندی دشمن و تحمل هزینه‌بیشتر به وی نائل گردد.

در اکثر منابع علمی و نظامی دنیا اصول و یا موضوعات پدافند غیرعامل شامل 6 الی 7 اقدام مشروحه ذیل می‌باشد که در طراحی و برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات اجرایی دقیقاً می‌بایست مورد توجه قرار گیرد.

1- استتار Camouflage


2-اختفاء Concealment


3- پوشش Cover


4- فریب Deception


5- تفرقه و پراکندگی Separation & Dispersion


6- مقاوم‌سازی و استحکامات Hardening


7- اعلام خبر Early Warning



استراتژی انهدام مراکز ثقل:


صاحب‌نظران سیاسی و نظامی آمریکا، پس از تحمل شکست تاریخی خود در جنگ ویتنام 1973- 1964 مطالعات و تحقیقات قابل توجه و مستمری را در جهت بررسی شکست خود در جنگ یاد شده و دستیابی به استراتژی و شیوه‌های موثرتر جنگ‌های هوایی نمودند، در سال 1988 سرهنگ هوایی جان واردن کتابی با عنوان نبرد هوایی را تهیه و تدوین نمود و در دهم آگوست 1991 با سمت مشاور نظامی امنیت ملی آمریکا، نظریه، خود را که به تئوری پنج حلقه واردن مشهور می‌باشد به پنتاگون و فرماندهان وقت نظامی، ژنرال نورمن شوار تسکف و ژنرال کولین پاول ارائه نمود که مورد قبول واقع گردید.

تئوری یاد شده بر این مبنا می‌باشد که مهمترین وظیفه در طرح‌ریزی یک جنگ، شناسایی مراکز ثقل کشور مورد تهاجم بوده و چنانچه این مراکز با دقت لازم شناسایی و مورد هدف قرار گیرند، کشور مورد تهاجم در اولین روزهای جنگ طعم شکست نظامی را چشیده و در کوتاهترین مدت به خواسته‌های کشور مهاجم (آمریکا) تن در داده و تسلیم خواهد شد.
تئوری یا مدار 5 حلقه واردن دقیقا مورد استفاده فرماندهان عملیاتی آمریکا و متحدین در جنگ 43 روزه 1991 (جنگ اول خلیج فارس)، مناقشه کوزوو (جنگ 11 هفته‌ای سال 1999 ناتو علیه یوگسلاوی) و جنگ اخیر آمریکا و انگلیس علیه عراق (2003) قرار گرفته است.
در تئوری مذکور، مراکز ثقل یک کشور، به صورت سیستمی همانند اعضا یک بدن قلمداد گردیده و در صورت انهدام هر یک از مراکز ثقل، سیستم، پیکره و کالبد کشور مورد تهاجم فلج گردیده و قادر به ادامه فعالیت و حیات نخواهد بود.
مراکز حیاتی و حساس نظامی و غیرنظامی کشور، می‌بایست با برنامه ریزی‌های جامع، مستمر و اقدامات اجرائی پدافند غیرعامل ضمن سلب ابتکار و آزادی عمل از دشمن و تحمیل شرایط سخت و دشوار، اقدامات تهاجمی وی را خنثی نموده و آستانه مقاومت نیروهای خودی را ارتقا دهند.
..............................................................................................

منبع:نشریه پدافند غیرعامل، شماره یک

برخی سایتهای مهم:

سازمان پدافند غیر عامل وزارت جهاد کشاورزی

آشنایی با پدافند غیر عامل- خبرگزاری فارس


+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

هشدار مدیر عامل سازمان آتش نشانی یزد در خصوص كاربرد بلوكهای یونولیتی (پلی استایرن )غیر استاندارد در


 

روند جایگزینی محصولات نوین در صنعت ساختمان سازی
یزدفردا -مهندس حیدری مدیرعامل سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهر یزد
اولین بار كه دیوار‌های قطور خشتی به فراموشی سپرده شدند وپنجره‌های چوبی با شیشه های رنگی جایشان را به آهن وآلومینیوم دادند. هر محله‌ا‌ی‌ برای خودش معماری داشت و هویتش را از هنر او می گرفت.اما وقتی عصر تیر آهن و بلوك سیمانی رسید همه جای شهر شبیه هم شد تا این زمان ترس بیشتر از زلزله بود چرا كه تیرآهن و سیمان به سنگینی فرو می ریزد.
ولی امروزوحشت دیگری ذهن‌ها را به خود مشغول كرده.به میمنت صنایع پتروشیمی كه روز به روز گسترش می یابند زندگی ما پر از پلاستیك و محصولات شیمیایی دیگر شده حالا چند وقتی‌است كه این محصولات مشتق از نفت به مصالح بناها هم نفوذ كرده و قرار است خشت زیر پایمان باشد و بر آن ییاساییم . فقط تا زمانی كه شعله‌ای به خانه‌ای نیفتد كه آنگاه ناگهان از سقف و دیوار خانه‌ها آتش میبارد !

خشت جدید(پلی استایرن و بلوكهای ساختمانی )
بلوك‌های یونولیتی«پلی استایرن»مدتی است كه برای ساختمان سازی دركشور و یزد و در آپارتمانهای بلند به خاطر مقاوم بودن در برابر زلزله، عایق‌بندی و تا حدی عایق صدا ، سبكی ،كم هزینه بودن مورد استقبال قرار گرفته است . این بلوكها در 2 نوع «قابل اشتعال» و «غیرقابل اشتعال» در بازار عرضه میشوند این ماده اگر در حضور مستقیم شعله آتش قرار نگیرد قادر است دمای غیرمستقیم تا 200 درجه سانتیگراد را نیز تحمل نماید.
.
وزن هر قطعه بلوك سیمانی كه در ساختمان سازی بكار میرود ، 15 كیلو گرم است ،در حالیكه وزن بلوكهای یونولیتی بسیار ناچیز است و تا اندازه بسیار زیادی موجب پایین آوردن وزن ساختمان میشود با وجود پوشش نسوزی كه زیر و روی این بلوك را محصور كرده است در صورت آتش سوزی در ساختمان این بلوكها تنها تا 20 دقیقه تاب مقاومت در برابر حرارت را دارند . ایمنی اماكن مسكونی در برابر حریق و حادثه از جمله مواردی است كه باید از نظر ایمنی شهری مورد توجه قرار گیرد .
در ایمنی یك ساختمان موارد زیادی نقش دارد كه میتوان به مصالح بكار رفته در آن بعنوان یكی از مهمترین موارد اشاره كرد .
در چند سال اخیربه دلیل محاسن یاد شده بلوكهای پلی استایرن مورد استفاده قرارگرفته اند كه به موازات آن شاهد خسارات مالی و جانی ناشی از استفاده از این بلوك ها بوده ایم.بلوك های «پلی استایرن» به دلیل سبكی وزن خود،وزن نهایی ساختمان را كم میكنند،به همین دلیل در ساختمان سازی مورد استفاده قرار می گیرند.بلوك های مذكور نقش باروری ندارند و به همین دلیل دربرابر زلزله ایمن هستند.اما این بلوك ها ،در برابر آتش به راحتی حجم خود را از دست می دهند و تنها اشكال این بلوك ها،كمی مقاومت در برابر حرارت و شعله وری انها است.در صورتی كه از جنس مرغوب این بلوك‌ها در ساختمان سازی استفاده شود،در برابر آتش مقاوم تر خواهند بود.

ممنوع یا مجاز
بختیاری عضو هیات علمی«مركز تحقیقات ساختمان و مسكن» در خصوص كاربرد این بلوك‌ها در ساختمان سازی به خبرنگار ایرنا گفت:هنوز ما تجربه لازم وكافی را در زمینه بلوك‌های یونولیتی«پلی استایرن»نداریم.و چون به نتیجه قطعی در این زمینه نرسیده‌ایم، نمی‌توانیم ادعا كنیم كاربرد این مصالح در تمامی ساختمانها ممنوع یا مجاز است و در حال حاضر استاندارد‌ها،ضوابط،تجهیزات وآزمایشگا‌ههای مربوط به استاندارد كردن این بلوكها فراهم شده است.
در ایران نه تنها این نوع از مصالح ساختمانی بلكه تعداد بیشماری از مصالح ساختمانی مورد استفاده قرار میگیرد كه از استاندارد‌های اجباری برخوردار نیستند و همچنان درساختمان سازی به كار میروند.
در ساختمان سازی نباید از بلوك‌های قابل اشتعال استفاده شود ونوع غیر قابل اشتعال این بلوكها نیز با رعایت ضوابط محدود شود تا از حریق ‌های گسترده در ساختمانها جلوگیری شود.
همچنین انبار و نگهداری این مواد به دلیل واكنش‌هایی كه ممكن است داشته باشند،بسیار خطرناك است و تا كنون شاهد مواردی از حریق انبار این بلوك‌ها بوده‌ایم.

تردید در عایق بودن
یك مقام مسؤل در موسسه استاندارد ملی نیز در خصوص وضعیت استاندارد بلوكهای«پلی‌استایرن»گفت:نشست ها و جلسات متعددی در خصوص بررسی این موضوع تا كنون با حضور موسسه استاندارد،وزارت مسكن و وزارت صنایع درمركز تحقیقات وزارت مسكن برگزار شده است و در جلسه نهایی كه به همین منظور در اوایل خرداد ماه سال جاری در این مركز تشكیل شد،تصمیمات قطعی و نهایی در خصوص اجباری شدن استاندارد بلوكهای «پلی‌استایرن»گرفته واعلام شد.
وی افزود:در صورت اجباری شدن استاندارد این بلوكها ،وزارت مسكن اخطار لازم را به كلیه سازمان‌های درگیر با كاربرد این مصالح خواهد داد تا جلوی استفاده و كاربرد این بلوكها گرفته شود .مسؤل گروه كارشناسان صوت مركز تحقیقات وزارت مسكن نیز در خصوص كاربرد بلوكهای یونولیتی«پلی‌استایرن» در ساختمان با انگیزه كاهش و افت صدا میگوید این بلوكها تاثیری نمی‌توانند در كاهش صدا داشته باشند.اگر چه در ساخت این بلوكها یونولیت بكار رفته است. ولی تنها به این دلیل نمی‌تواند عایق صوت باشد و شاهدیم كه براحتی صدا را از خود عبور می‌دهند برای كاهش صوت به چگالی نیاز است و بلوكهای سیمانی از چگالی بالایی برخوردار هستند.

ضوابط فنی پیشنهادی مركز تحقیقات ساختمان و مسكن برای استفاده از بلوك سقفی پلی استایرن منبسط شده در ساختمان
بنا به دستور وزیر محترم مسكن و شهر سازی ، از تاریخ 1/1/84 استفاده از بلوك‌های پلی استایرن در سقف‌هایی كه فاقد تاییدیه از مركز تحقیقات ساختمان و مسكن می‌باشد ممنوع اعلام شد.
بلوكهای سقفی از نوع پلی استایرن منبسط شده در صورتی عملكرد مناسب وقابل قبول خواهند داشت كه مواردی از قبیل ایمنی در برابر اتش، مقاومت مصالح شكل هندسی وروش اجرایی مناسب در ان رعایت گردد.بنا براین لازم است تا مشخصات بلوك تولیدی با ضوابط زیر انطباق داشته ودر اجرا نیز از روشها ومحافظتهای صحیح بهره گیری گردد.بدیهی است كه سیستم سقف تمام شده باید علاوه بر تطابق با این ضوابط ،مانند سایر سیستمهای ساختمانی به طور كامل با مقررات ملی ساختمان وكلیه ضوابط و ایین نامه های مصوب مرتبط مطابقت نماید.

1) ضوابط بلوكهای یونولیتی استاندارد مقاوم در برابر حریق
1_1) تنها استفاده از انواع كند سوز شده(fire retarded) مجاز بوده و استفاده از انواع غیر كند سوز ممنوع است.تولید كنندگان موظف می‌باشند مدارك لازم دال بر استفاده از مواد اولیه از نوع كند سوز شده برای تولید بلوك را به شرح زیر ارایه نمایند:
الف)مواد اولیه باید از نوع كند سوز باشد .در این زمینه باید مدارك فنی معتبر از كارخانه فروشنده مواد اولیه اخذ گردد.مدارك فوق باید قرار گرفتن ماده اولیه از نظر واكنش در برابر آتش را بر اساس استاندارد‌های معتبر بین‌المللی در یكی از گروه‌های زیر نشان دهد:
ب)اخذ گواهی نامه از مركز تحقیقات ساختمان و مسكن دال بر كند سوز بودن محصول مطابق با شرایط ذكر شده در بند الف.
2_1) برای حفاظت از بلوك سقفی پلی استایرن و جلوگیری از برخورد مستقیم هرگونه حریق احتمالی با بلوك لازم است تا زیر سقف بوسیله پوشش مناسب محافظت شود. پوشش باید به تیرها و تیرچه‌ها متصل و مهار شود .اتصال مستقیم به بلوك پلی استایرن (مانند گچ كاری مستقیم بر روی بلوك بدون استفاده از اتصالات مكانیكی ) به تنهایی قابل قبول نیست .انواع پوشش‌های مورد پذیرش به شرح زیر می‌باشد:
پوشش گچ یا پوشش‌های محافظ پایه گچ_پرلیت یا گچ-ورمیكولیت یا تخته گچی به ضخامت حداقل 5/1 سانتیمتر كه بنحو مناسب و مستقل از بلوك به سقف سازه‌ای مهار شده باشد.
3-1)اتصال مستقیم اندود به بلوك با هر شكل هندسی (اعم از معمولی یا دارای شیار ) به تنهایی و بدون استفاده از اتصالات مكانیكی به هیچ وجه مجاز نبوده و ضرورتا باید از اتصالات مكانیكی مهار شده به تیرها و تیرچه‌ها (نظیر سیستم رابیتس ) استفاده شود . لذا تولیدكنندگان موظف هستند از ارایه هرگونه اطلاعات شفاهی یا كتبی به مصرف كنندگان كه مغایر با این موضوع باشد ، خودداری نمایند.
4-1)از انجایی كه دیوارهای بین واحد‌های مستقل (مانند دیوار بین آپارتمان‌های مسكونی یا واحد‌های تجاری،اداری مستقل و غیره) در هر ساختمان باید دارای مقاومت در برابر آتش باشند،این دیوارها باید از لایه بلوك‌های پلی استایرن عبور كرده و تا زیر سقف سازه‌ای (یعنی زیر تیرچه یا بتن ) امتداد داشته باشد یا بطور مناسب از مصالح حریق‌بند استفاده شود.. به گونه‌ای كه بلوك‌های پلی استایرن در این قسمت بین دو فضای مجاور پیوستگی نداشته باشند و از گسترش هر گونه حریق احتمالی بین دو فضایی كه بوسیله دیوار مقاوم در برابر آتش از یكدیگر جدا شده‌اند ،جلوگیری گردد.
5-1) انبار كردن بلوك‌ها در كارگاه ساختمانی:بلوك‌های پلی استایرن منبسط شده در محل كارگاه ساختمانی به دور از هر گونه مواد قابل اشتعال (نظیر رنگها،حلال‌ها یا زباله‌های قابل اشتعال )نگهداری شوند. محل نگهداری باید بگونه‌ای باشد كه از احتمال ریزش یا تماس براده‌های داغ یا جرقه‌های ناشی از جوشكاری یا هرگونه شیء داغ دیگر با بلوكها در كارگاه ساختمانی پیشگیری شود. محل انبار اصلی بلوك‌ها حتی‌الامكان به دور از محل عملیات ساختمانی باشد تا از سرایت هرگونه شعله یا حریق احتمالی به محل انباراصلی جلوگیری شود.
1-6) توصیه می‌گردد كه از انبار كردن بلوك‌ها به حجم بیش از 60 متر مكعب خودداری شود.در صورت نیاز به انبار كردن مقادیر بیش از 60 متر مكعب ، بلوك‌ها به قسمت‌های با حجم حداكثر 60 متر مكعب تقسیم شده و بین هر دو قسمت حداقل 20 متر فاصله وجود داشته باشد.
1-7) كلیه كارگران و كاركنان باید نسبت به عدم استفاده از هرگونه شعله و نیز عدم استعمال دخانیات در مجاورت محل نگهداری بلوك‌ها توجیه شوند و استفاده از تابلوی استعمال دخانیات ممنوع در مجاورت محل نگهداری بلوكها الزامی است.تعدادی كپسول آتش نشانی نیز در نزدیكی محل نگهداری بلوكها پیش بینی میشود.
2)مشخصات ظاهری
2-1)بلوك‌ها باید دارای ظاهر سالم و یكپارچه باشند. سطح بلوك باید نسبتا صاف باشد و بین دانه‌های پلی استایرن فاصله مشخص ظاهری وجود نداشته باشد.
2-2) لازم است تا نام تولید كننده ، كند سوز بودن محصول ،ابعاد بلوك (طول، عرض،ضخامت )و حداقل چگالی بلوك بر روی تمام بلوك‌های تولیدی كارخانه حك یا چاپ یا بر چسب شود. در صورت استفاده از چا یا بر چسب ،این كار باید بنحو تثبیت شده صورت گیرد، بگونه‌ای كه امكان پاك شدن یا بر امدن ساده در حین نقل و انتقال یا سو استفاده توسط افراد وجود نداشته باشد.
معایب شاخص بلوكهای پلی استایرن غیر استاندارد
1) سرعت آتشگیری بسیار بالا
2) خاصیت اشتعال پذیری بالا
3) سرعت شعله وری زیاد وچكه كردن هنگام حریق
4)انتشار گازهای فوق العاده سمی و كشنده در هنگام سوختن
5) انتشار دود بسیار غلیظ در موقع سوختن با روند مشكل كردن اطفای آن
6) عدم تحمل در دمای مستقیم 74 درجه سلسیوس
یزدفر دا
+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

آیا واقعا بی‏ توجهی به نصب دودکش مهم ترین عامل مرگ خاموش است؟


رئیس بهداشت، ایمنی و محیط زیست شرکت ملی گاز ایران با تاکید بر استفاده ایمن و بهینه از وسایل گازسوز افزود: منو اکسید کربن، ‌گازی سمی و خطرناک است که انتشار آن در فضا خطرآفرین خواهد بود.

احمد باهوش ضمن تاکید بر استفاده از وسایل استاندارد از جمله بخاری های گازسوز در منازل ‌اظهار کرد: نبود دودکش و مسدود بودن مسیر آن، استفاده از یک دودکش مشترک برای چند وسیله گازسوز و بی توجهی به ضرورت کلاهک اچ در دودکش، عوامل مهمی هستند که موجب هدایت انتشار گاز سمی منو اکسیدکربن در فضا و بروز خسارت های جبران ناپذیر خواهند شد.
وی گفت: بی شک مشترکان می توانند با رعایت نکات ایمنی در استفاده از وسایل گازسوز چون بخاری، بدون نگرانی، زمستان امسال را پشت سر بگذارند.
رئیس اچ اس یی شرکت ملی گاز ایران همچنین تاکید کرد: نباید هیچ وسیله گازسوز غیراستانداردی در کشور تولید شود.
باهوش گفت: برای کاهش حوادث مشترکان گاز طبیعی، پروژه های پژوهشی مشخصی تعریف شده که شناسایی عوامل مؤثر در بروز حوادث مشترکان گاز از جمله آنهاست.
وی تصریح کرد: در شرکت ملی گاز ایران نیز، کارگروهی راهکارهای کاهش حوادث مشترکان گازطبیعی را در دست بررسی دارد و اقدام های مختلفی در این زمینه انجام داده است.
به گفته رئیس اچ اس یی شرکت ملی گاز ایران، مشابه این کارگروه در شرکت های گاز استانی نیز، فعال است و با بررسی علل حوادث ناشی از مسمویت های گازی زیر نظر کارگروه یادشده، ‌راهکارهایی با هدف کاهش این گونه آسیب ها ارائه می دهد.
آیا گرانی قیمت سوخت و اقدامات نا آگاهانه جهت کاهش مصرف سوخت و هزینه کمتر یا مبحث 13 نمی تواند به عنوان علت مطرح شود؟
آیا به نظر شما الزام طراحی ایمن سیستم های گرمایشی و سیستم های گرمازای نوین مانند شوفاژها و چیلرها و تابشی در ساختمان ها , یا باز گذاشتن گوشه ی پنجره اتاق خواب در هنگام خوابیدن؟ (با توجه به اینکه گاز منوکسید کربن سبک تر از هواست و جریان هوا ناچیز نیز سبب بیرون رفتن آن از فضای اتاق می شود) نمی تواند راهکاری بهتر باشد؟

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

خطرات استفاده از کولر خودرو


مهندس مسعود فاتح دانشجوی دانشگاه مالتی مدیای مالزی در دست نوشته های روزانه اش در سایت شخصی اش آورده است: همزمان با نزدیک شدن به فصل گرما در کشورمان ایران نکته ای در خصوص استفاده از کولر خودرو وجود دارد که خواندنش خالی از لطف نیست.

- هیچگاه بلافاصله بعد از وارد شدن به داخل خودرو سیستم تهویه هوا را روشن نکنید.

- پس از وارد شدن به داخل خودرو، پنجره های خودرو را پایین کشیده و صبر کنید تا هوای داخل خودرو عوض شود، بعد ازچند دقیقه می توانید سیستم تهویه مطبوع خودرو را روشن نمایید.

آیا می دانید دلیل انجام این کار چیست؟

بر اساس تحقیقات صورت گرفته، داشبورد، صندلی و سیستم تهویه هوای خودرو از خود گاز بنزن ساطع می کنند که یک گاز بسیار سمی و سرطانزاست (حتما بارها بویی شبیه پلاستیک گرم شده را در خودرویتان احساس کرده اید، این همان بوی گاز سرطانزای بنزن است.)

علاوه بر سرطانزایی، گاز بنزن به استخوان ها آسیب رسانده (مسمومیت استخوان ها) و نیز باعث ابتلا به آنومیا (نوعی از سرطان خون مربوط به گلوبولهای قرمز خون) و کاهش سطح گلوبولهای سفید بدن می گردد. همچنین تماس طولانی مدت با این گاز سمی باعث ابتلا به لوکمیا (نوع دیگری از سرطان خون مربوط به گلوبولهای سفید خون) و در مواردی همزمان با افزایش ریسک ابتلا به سرطان باعث سقط جنین در خانمها نیز می گردد.

جالب است بدانید: میزان سطح قابل قبول بنزن در هوای ازاد حدود 50 میلی گرم در هر فوت مربع می باشد، در حالیکه میزان بنزن موجود در داخل یک خودروی پارک شده با پنجره های بسته بین 200 تا 400 میلی گرم می باشد. حال اگر این خودرو در فضای باز و زیر نور خورشید در دمای بالای 60 درجه فارنهایت پارک شده باشد سطح بنزن موجود در فضای داخل آن بین 2000 تا 4000 میلی گرم بالا می رود که 40 برابر بیشتر از سطح قابل قبول آن می باشد.

افرادیکه سوار خودرویی با پنجره های بسته می شوند بطور اجتناب ناپذیری در معرض تنفس پی در پی و بیش از اندازه این گاز مهلک و سمی قرار می گیرند. علاوه بر موارد ذکر شده بالا بنزن گازی است که کلیه ها و کبد را تحت تاثیر قرار داده و از همه خطرناکتر اینکه بدن انسان به سختی می تواند این ماده سمی و خطرناک را دفع نماید.

پس دوستان عزیز قبل از سوار شدن داخل خودرو، پنجره ها و درب خودرویتان را باز نمایید و بگذارید هوای سمی و زهرالود انباشته شده داخل اطاق خودرو خارج گردد، به عبارت دیگر این ماده سمی را از فضای خودروی خود بیرون برانید.

یک ضرب المثل چینی: وقتی شخصی موضوع ارزشمندی را که به نفع شماست با شما در میان گذاشت شما نیز اخلاقا وظیفه دارید آن مطلب را به دیگران انتقال دهید.
+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

چگونه مصرف برق کولرهای گازی را کاهش دهید ؟

استفاده صحیح و بهره برداری مناسب از کولر های گازی و اسپیلت ها مانند هر وسیله دیگری نیازمند دریافت اطلاعاتی است که در صورت توجه به آنها علاوه بر بهره مندی از هوای خنک و مطبوع کولرهای اسپیلت در فصل گرم تابستان ، از پرداخت هزینه سرسام آور برق مصرفی جلوگیری می نماید و متقابلا بدون توجه به آن موارد ممکن است با هزینه سنگین برق مصرفی مواجه گردید. خصوصا که در شرایط فعلی هزینه برق مصرفی واحدها بصورت غیر یارانه ای محاسبه و دریافت می گردند.
به عبارت دیگر همانطور که به دلیل جهش بهای گاز مصرفی نمی توان استفاده از دستگاههای گرمایشی پکیج و موتور خانه را در فصل زمستان تعطیل کرد و باید راهکارهای جلوگیری از اتلاف حرارتی ساختمانها در فصل سرما را بازگو نمود تا مشترکان حتی المقدور با هزینه متعادل گاز مصرفی روبرو شوند، برای فصل تابستان نیز لازم است راههای کاهش برق مصرفی کولرهای اسپیلت و گازی را که باعث جلوگیری از مصرف بی رویه برق و هزینه های سنگین مربوطه می گردد، برای آگاهی مصرف کنندگان بازگو نمود چرا که امروزه استفاده از کولرهای گازی و اسپیلت ها به دلیل مزایا و هوای بسیار خنک و مطبوع آنها در ایران و اغلب نقاط جهان به سرعت در حال افزایش است.
چگونه کولر گازی یا اسپلیت مناسب انتخاب نمائیم :
• اگر در بالای واحد آپارتمانی شما، سقف بام  واقع شده  است و شما در بالاترین طبقه ساختمان سکونت دارید، به دلیل تابش نور گرم خورشید به سقف ساختمان در تابستان و انتقال حرارت آن به واحد زیر سقف،ناگزیر باید به ازاء هر متر مربع از مساحت اتاق یا سالن بین 600 تا 800 (BTU) ظرفیت برودتی در نظر بگیرید ولی اگر در طبقات وسط ساختمان ساکن هستید به ازاء هر متر مربع می توانید حدود 400 تا 600 (BTU) ظرفیت برودتی  برای کولرگازی یا اسپلیت مورد نیاز خود در نظر بگیرید.

مثلا برای یک هال نشیمن 25 متری که در طبقه وسط ساختمان واقع گردیده ، یک اسپیلت BTU 12000 با مصرف برق 0.8 KW می تواند کافی باشد.
• بهتر است از اسپیلیتها یا کولرهایی استفاده نمائید که دارای اینورتر یا سطح مصرف انرژی A یا B باشند. اصولا اینورترها متناسب با میزان مصرف ، دور مورد نیاز موتور (کمپرسور) را افزایش یا کاهش می دهند.
• اگر ساختمان شما دارای کولر آبی است ولی بدلیل کانال کشی غیر اصولی و غلط آن یکی از اتاقها یا هال نشیمن خنک نمی شود. می توانید دریچه کانال کولر آن محل را ببندید و بجای آن برای آن قسمت یک اسپیلت یا کولر گازی مناسب طبق راهنمای فوق انتخاب نمائید.
• در مورد اینکه چه مارک یا برندی را از انواع موجود در بازار انتخاب نمائیم ،دقیقا نمی توان اظهار نظر کرد زیرا اولا این دستگاهها همگی از نظر ساختار و قطعات مشابه هستند و ثانیا بر اساس اینکه چه ظرفیتی و چند پنل مورد نظر شما باشد، طیف محصولات آنها با هم متفاوتند ولی بطور کلی چون استفاده از کولر های اسپیلت و گازی نیازمند دریافت خدمات بعد از فروش مناسب می باشند بهتر است انتخاب شما به خوشنام ترین ها در زمینه خدمات بعد از فروش اختصاص یابد.
• اگر کنتور برق واحد شما 25 آمپر است ، مجموع آمپراژ مصرفی اسپیلتها یا کولر های گازی که انتخاب می نمائید نباید از 20 آمپربیشتر باشد. البته آمپر ارائه شده در برق مصرفی اسپیلتها ، آمپر راه انداز و اولیه است و پس از راه اندازی معمولا حدود 30% کمتر  از شدت آمپر راه انداز  جریان برق نیاز خواهد بود.
مناسبترین نحوه نصب و بهره برداری از کولر اسپلیت ها :
• هوای خنک اسپیلتها از پنل داخلی به سمت روبرو جریان می یابد. بنابراین پنل داخلی را درست در جایی قرار دهید که روبروی محل نشستن یا حضور اعضاء خانواده باشد. طول پرتاب هوای اسپیلتها بر اساس ظرفیت معمولا بین 5 تا 10 متر می باشد. نباید فکر کنید لازم است کل سالن خنک شود تا شما هم خنک شوید.
• با توجه به انباشت هوای گرم در زیر سقف ، بهتر است تا جای ممکن پنل داخلی اسپیلت ها را پایینتر از سقف نصب نمائید. بعضا دیده می شود نصاب ها پنل داخلی را فقط 10 سانتیمتر از سقف فاصله می دهند. در صورتیکه از نظر زیبایی و تزئینات ، دیوارسالن یا اتاق اجازه می دهد می توانید از نصاب بخواهید لبه بالایی پنل اسپلیت شما 40 یا حتی 50 سانتیمتر از سقف پایینتر باشد این کار به افزایش جریان هوای خنک در سطح  کمک موثری می نماید.
درفروشگاهها ، رستورانها و یا دیگر فضاهایی که ارتفاع سقف تا کف در انها بیشتر از 2.8 متر باشد نصب پنل داخلی در ارتفاع 2 متری از کف محل مورد نظر قابل انجام است.
• شستشوی ماهانه و تمیزی فیلترها و سطح کویل اسپلیت ها در ایجاد هوای مطبوع و خنک و همچنین افزایش راندمان دستگاه بسیار اهمیت دارند بنابراین با بازنمودن درب پنل داخلی بصورت ماهانه فیلترها را بشوئید و سطح کویل را با دستمال مرطوب غبار روبی نمائید.( فیلترها را پس از خشک شدن بصورت اولیه در ورودی هوای پنل قرار دهید).
• با نصب سایبان بر روی پنل بیرونی ، کندانسور دستگاه می تواند بدور از تابش نور گرم خورشید با راندمان بهتر و مصرف برق کمتر به تبادل حرارت و خنک کردن گاز کولر بپردازد.
• لازم است پنل بیرونی به گونه ای نصب شود که امکان جریان هوای آزاد در پشت آن  به راحتی مهیا باشد.
• اگر عایق لوله های رابط خصوصا در بیرون از ساختمان از بین رود ، اسپلیت  شما مقداری از خنکی گرانبهای کولر را از دست می دهد. بنابراین با بازرسی سالیانه نسبت به ترمیم عایق لوله های رابط اقدام نمائید.
• در سرویس سالیانه حتما علاوه بر کنترل مقدار شارژ گاز مورد نیاز کولر، از نصاب بخواهید از تمیز بودن سطح فین ها و کویل های کندانسور بیرونی نیز مطمئن گردد.
چگونگی کم کردن هزینه برق مصرفی کولرهای گازی و اسپلیت ها
• در صورتیکه مایل هستید در کنار بهره مندی از هوای خنک و مطبوع اسپلیتها و کولرهای گازی هزینه برق مصرفی شما خیلی بالا نباشد می توانید دمای کولر را روی 26 درجه سانتیگراد تنظیم نمائید در اینصورت با وجود روشن بودن فن پنل داخلی که مصرف برق آن بین 15 تا 30 وات است در بیشتر زمانها کمپرسور دستگاه که بیشترین سهم را در برق مصرفی کولر دارد خاموش خواهد بود. در اینجا مجددا یاد آوری می نمائیم قرار داشتن پنل داخلی مستقیما روبروی محل نشستن ساکنین ضروری است.
• اگر هنوز لامپ های آپارتمان خود را به لامپهای کم مصرف تغییر نداده اید ، بدانید گرمای حاصل از لامپ های قدیمی تاثیر بسزایی در ایجاد گرمای مزاحم در ساختمان شما دارد و موجب افزایش زمان های کارکرد کولر اسپیلیت و مصرف برق بیشتر می گردد بنابراین لازم است فورا نسبت به تعویض آنها با لامپهای کم مصرف اقدام نمائید.
• اگر سطح پنجره ها نسبت به سطح کل واحد شما زیاد است  و یا پنجره رو به شرق و خصوصا رو به غروب دارید توصیه می شود جهت جلوگیری از ورود تشعشع گرمایی در تابستان از پنجره های دو جداره یا پوشش های ضد حرارت و ضد UV روی سطح شیشه پنجره ها استفاده نمائید. این پوشش ها که به راحتی بر سطح شیشه قرار می گیرند یکبار برای همیشه خیال شما را از ورود تششع گرمایی در تابستان و همچنین تششع سرما در زمستان راحت می نماید.
• اما در خصوص پنجره های ساختمان ها بهترین گزینه استفاده از پنجره های UPVC  با شیشه های دوجداره و آنتی رفلکس می باشد. اگر در حال ساخت یا بازسازی ساختمان خود هستید بهتر است از پنجره های UPVC استفاده نمایید، زیرا این پنجره ها با جلوگیری از نفوذ هوای سرد و گرم و ورود صدا و غبار و ذرات معلق هوا باعث بیشترین آسایش و آرامش در محیط داخلی آپارتمان خصوصا در شهر های شلوغ و آلوده می شوند.
• بهتر است با مدیریت امورخانه، استفاده از اجاق گاز،  اتو و دیگر لوازمی که موجب ایجاد گرما در فضای منزل می گردد را بین ساعات 7 تا 10 شب انجام ندهید. چرا که گرمای حاصله موجب افزایش زمان کار کولر اسپلیت و مصرف برق بیشتر می گردد.

گردآوری : سایت تفریحی بی واژه

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

رشد سرسام‌آور قیمت مسکن در سال آینده

بازرس انجمن انبوه‌سازان استان تهران پيش‌بيني کرد :رشد سرسام‌آور قیمت مسکن در سال آینده . طي چهار سال گذشته انتظارات جامعه از سياست‌هاي بخش مسكن محقق نشده است، اما اميدواريم كه با تغيير نگرش‌ها قدم‌هاي موثر و مفيدي براي جامعه برداشته شود.
مافي گفت: اگر نگرش‌ها تغييري نكند، نتيجه‌اي حاصل نمي‌شود و دولت بايد احساس كند كه بخش مسكن در دست مردم است، مردم به آن نياز دارند و بايد در جهت رفع اين نياز گام بردارد. به عبارت ديگر دولت به عنوان يك ابزار هدايتي مي‌تواند نقش ايفا كند. بازرس انجمن انبوه‌سازان مسكن استان تهران تصريح كرد: دولت بايد با دريافت نگرش از جامعه سياست‌هاي كلي اتخاذ كند و دست به اجرا نزند، زيرا در هر طرحي كه دولت خود مجري باشد، طرح به شكست مي‌رسد و باري از دوش جامعه برداشته نمي‌شود. وي با بيان اينكه وزارت مسكن و شهرسازي مي‌تواند نسبت به جامعه دو نگرش داشته باشد، خاطرنشان كرد: نگرش اول اتخاذ برنامه‌ها و سياست‌هايي است كه رفاه كل جامعه را در پي داشته باشد. به گفته او اتخاذ سياست‌ها و برنامه‌هاي حمايتي براي برخي اقشار جامعه نگرش دوم است.
مافي خاطرنشان كرد: طي چهار سال گذشته برنامه‌هاي وزارت مسكن بيشتر معطوف به تحقق نگرش دوم بوده كه نمونه آن طرح مسكن مهر است، اين در حالي است كه وزارت مسكن و شهرسازي، وزارتخانه 70‌ميليون جمعيت ايراني است و متاسفانه برنامه‌اي براي ارتقاي مسكن اين جمعيت وجود ندارد و برنامه‌هاي حمايتي نيز به دليل اجرا شدن توسط دولت با شكست مواجه مي‌شود و سودي براي اقشار هدف نخواهد داشت. بازرس انجمن انبوه‌سازان مسكن استان تهران ركود فعلي بازار مسكن را بي‌سابقه دانست و اظهار كرد: كاهش قيمت‌ها از مزاياي اين ركود است كه باعث خوشحالي عده زيادي از مردم شده است، اما كاهش توليد مسكن از تبعات منفي آن است كه در سال آينده به دليل نابرابري عرضه و تقاضا موجب رشد سرسام‌آور قيمت مسكن مي‌شود. مافي خاطرنشان كرد: از دولت مي‌خواهيم وارد حيطه ساخت‌و‌ساز و بازار نشود و به عنوان ناظر و سياستگذار كلي، بازار مسكن را در جهت مناسب سوق دهند.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

بر این اساس، سهم هزینه تامین مسکن شامل اجاره بها یا قیمت خرید، بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های غیرخوراکی را به خود اختصاص می‌دهد.

سایت خبری جام‌جم آنلاین به نقل از روابط عمومی شهرداری تهران نوشت: حداقل هزینه ماهانه خانوارهای ساکن تهران، رقمی معادل یک میلیون و 216 هزار تومان است؛ به طوری که هزینه سالانه خانوارهای مناطق شهری تهران حداقل 14 میلیون و 600 هزار تومان برآورد شده است که 12 میلیون آن را هزینه‌های غیرخوراکی و مابقی را خوراکی تشکیل می‌دهد.

بر این اساس، سهم هزینه تامین مسکن شامل اجاره بها یا قیمت خرید، بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های غیرخوراکی را به خود اختصاص می‌دهد. نتایج بررسی‌های شهرداری تهران همچنین درباره کیفیت زندگی و اوضاع اقتصاد مسکن در پایتخت نشان می‌دهد: گرایش متقاضیان مسکن به سمت واحدهای مسکونی با متراژ کمتر از 100 متر افزایش پیدا کرده است، به طوری که عمده تهرانی‌ها تمایل به اجاره یا خرید آپارتمان‌های 50 تا 70 مترمربعی با حداقل دارای دو اتاق را دارند که همین گرایش هم‌اکنون باعث افزایش واحدهای مسکونی با تعداد دو اتاق در سطح شهر تهران شده است.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

مسبب زلزله‌‌ دوقلوي اهر و ورزقان كدام گسل بود؟

ضرورت مطالعات پارینه لرزه شناسی در آذربايجان



کارشناسان گروه لرزه‌زمين‌ساخت و زلزله‌شناسى دفتر بررسى مخاطرات زمين‌شناختى سازمان زمين شناسي با بازديد و بررسى ميدانى منطقه رومرکز زمين‌لرزه‌هاى 21 مرداد آذربايجان شرقى، رد گسل مسبب زمينلرزه را در جنوب ورزقان شناسايى کردند.

به گزارش سرويس علمي ايسنا، اندازه‌گيرى‌ها نشان مى‌دهد گسل مسبب در امتداد عمود بر روند گسل 65 سانتيمتر و در امتداد موازى روند گسل 25 سانتيمتر جابه‌جايى داشته است. امتداد اين گسل 70 تا 75 درجه آزيموتى است.

مهندس محمد فریدی، معاون مدیریت زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال باختری کشور با بيان اين كه با مطالعات انجام شده از گذشته، گسل مسبب زمین لرزه و دست کم بخش بزرگی از آن در نقشه های منتشر شده از سوی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور مشخص شده بود، درباره عملکرد مجموعه متبوع خود پس از رخداد زمین لرزه‌هاي 6.2 و 6 ريشتري 21 مرداد سال جاری که مناطقی از اهر و ورزقان واقع در استان آذربایجان شرقی را لرزاند، گفت: به عنوان نخستین گام پس از وقوع زمینلرزه، نــماینده این مدیریت به جلسه اتاق بحران استان برای انجام هماهنگی ها درقالب کارگروه مخاطرات اعزام و مدیر سازمان نیز در جلسات اضطراری فرمانداری های اهر و ورزقان حاضر شد.

وی با بیان این که گروه های متخصص و زمین شناس با حضور در برنامه های تلویزیونی و رادیویی به اطلاع رسانی در ارتباط با زمین‌لرزه منطقه برای عموم پرداختند، خاطرنشان كرد: جمع آوری اطلاعات در مورد مشخصات و پارامترهای لرزه‌يي رخداده از منابع داخلی و خارجی و اعزام اکیپ های تخصصی برای بررسی های میدانی از مهم ترین اقدامات مدیریت زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال باختری کشور در این برهه زمانی بود.

فریدی خاطرنشان کرد: کارشناسان ارشد سازمان زمین شناسی شمال باختری، صبح 22 مرداد برای انجام برداشت های زمین شناسی کلی و بازدید میدانی از برآورد شدت زمین لرزه به منطقه اعزام شدند و طی این ماموریت شکستگی ها و دگرریختی های زمین به طور کلی برداشت شدند.

معاون مدیریت زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال باختری کشور در ادامه گفت: دو گروه تخصصی دیگر از سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور و پژوهشکده علوم زمین طی روزهای 22 و 23 مرداد به منطقه عزیمت کردند که شامل اعضای هيات علمی پژوهشکده علوم زمین، مشاور عالی سازمان، معاون پژوهش پژوهشکده علوم زمین، رییس شورای راهبردی مخاطرات زمین شناختی سازمان، کارشناس ارشد گروه لرزه زمین ساخت و مدیر کل زمین شناسی زیست محیطی و مخاطرات بودند.

زلزله اهر ورزقان

به گفته فریدی، گسیخت زمین لرزه 21 مرداد در 13 کیلومتری جنوب خاوری شهر ورزقان در مسیر جاده خوجا به ورزقان درگستره ای به پهنای 200 متر با راستای عمومی خاوری – باختری مشاهده می شود و ویژگی های هندسی و ساز و کار گسله زمین لرزه جنوب ورزقان با شیب بسیار تند به سوی جنوب و جابجایی ظاهری سطحی نزدیک به 50 سانتی متر افقی و تا 25 سانتی متر شاقولی را با راستای خاوری- باختری به درازای دو کیلومتر اندازه گیری شده و انتظار می رود گسیخت سطحی درهمین راستا به 15 تا 20 کیلومتر ادامه داشته باشد.

معاون مدیریت زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال باختری کشور با بیان این که بر پایه مشاهدات میدانی و داده های ریخت زمین ساختی، گسله یاد شده در گذشته لرزه‌يي خویش، نشانه هایی از زمین لرزه های کهن را آشکار می کند، خاطرنشان کرد: بیشینه جابجایی افقی تجمعی حاصل از این زمین لرزه های کهن تا پنج متر در محل گسیخت جوان در گذر از رودخانه سرند چای با ساز و کار راستالغز راستگرد قابل مشاهده است.

وی در ادامه افزود: بر همین پایه سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور بر پیشنهاد خود در خصوص انجام مطالعات بزرگ مقیاس پارینه لرزه شناسی با هدف تعیین پارامترهای لرزه‌يي گسله های منطقه آذربایجان که از چندی پیش تقدیم مسوولان پارلمانی استان شده، تاکید دوباره دارد.

زلزله اهر ورزقان

فریدی با اشاره به انجام هماهنگی بیشتر در تنظیم مأموریت های زمین شناسان گفت: در حال حاضر کارشناسان زمین شناس این مدیریت در قالب پنج اکیپ زمین شناسی با انجام بررسی های میدانی در مناطق آسیب دیده از زمین لرزه، در حال تهیه بانک اطلاعاتی شدت زمین لرزه برای ارائه به مقامات استانی و همچنین تهیه نقشه شدت (Intensity map) هستند.

انتهاي پيام

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

ساخت کتابخانه با لوله های فلزی


شاید كاركرد این لوله‌های فلزی در جاهایی غیر از محیط‌های مورد نظر مناسب نباشد ولی می‌توان آنها را در فضاهای كوچك نیز استفاده نمود.
 اختصاصی معماری نیوز: شاید كاركرد این لوله‌های فلزی در جاهایی غیر از محیط‌های مورد نظر مانند درهای سفیدرنگ لب‌پریده و دیوارهای آجری رنگ و رو پریده مناسب نباشد ولی می‌توان آنها را در فضاهای كوچك نیز استفاده نمود.

stellableu برای اتاق‌های شیروانی خانه‌های شهری طرحی نوین ارائه داد كه می‌توانید با فكر خلاقانه خود به هر شكل كه می‌خواهید لوله‌ها را فرم داده و در زوایای اتاق كار بگذارید. كتاب‌ها بر روی میله‌های افقی گذاشته شده و بر میله‌های عمومی تكیه می‌دهند. تنها مسئله این است كه شما نمی‌توانید هرچیزی را روی این میله‌ها بگذارید و فقط مناسب برای كتاب است.




+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

نوردرمعماری


نور در معماری

 ازدید همگان نور"جزء اساسی و ضروری در ساختمان است . که کار آن روشن کردن  فضا به منظور قابل رویت ساختن آن است .در هنر ساختمان سازی یا  به  عبارتی معماری  نور یکی از اجزایی است  که  کنار عناصر و مفاهیم دیگر از قبیل ساختار" نظم فضایی "مصالح" رنگ و .... مطرح می شود و در طراحی به عنوان یک عنصر مجزا باید نقش خود را ایفاکند . ولی واقعیت این است که در بسیاری از موارد در ساختمان سازی و معماری های داخلی به نور بیشتر به عنوان یک عامل روشن کننده که باعث کاهش مصرف نور مصنوعی و در نتیجه کاهش مصرف برق ! می شود " می نگرند و فقط به مواردی از قبیل این که نور جنوبی و شمالی بر نور شرقی و غربی ارجحیت دارد و در مواقع ناچاری نور شرقی از نور غربی بهتر است "توجه می شود و معماران به صورت کلیشه ای و از روی عادت آن را رعایت می کنند و اگر در ساختمان سازی نیازی به نور پردازی و ایجاد مفاهیم و تاکید هایی توسط نور باشد منحصرا به استفاده از نور مصنوعی می پردازند و با انواع درجات و رنگ های نور مفهوم و طرح خود را اجا می کنند .

در صورتی که با نگاهی به تاریخ معماری گذشته ( تقریبا هر نوع معماری تاریخی ) نور به عنوان یک عنصر مجزا به کار گرفته شده و به نتایج بسیار زیبایی هم رسیده اند .

یکی از مهمترین مشخصه های نور طبیعی " توالی و دگرگونی آن در در طول روز است که باعث حرکت و تغییر حالت در ساعات مختلف می شود ." در تاریخ نقاشی توجه به نور در دوره  امپرسیونیست ها  دیده می شود . هنگامی که نقاشان آتلیه های خود را ترک کردند و در زیر نور خورشید با نور طبیعی مشغول نقاشی شدند . از مشخصات این سبک توجه به رنگ و نور در ساعات مختلف روز و انعکاس رنگ های اشیای مختلف در یکدیگر و تاثیر رنگ های پیرامونی و به کار بردن رنگ های خالص و ناب می باشد . قاعدتا لازم نیست که چنین تحولی در سبک معماری داخلی ما نیز به وجود آید " با توجه به اینکه ما ساختمان هایی داریم که عنصر نور را به قدری قوی و جذاب در خود به کار گرفته اند که هر بیننده ای را به خود جذب می کند . این مقاله به بررسی نقش نور در معماری و معماری داخلی به عنوان یک جزء سازنده و مفهوم بخش می پردازد و در خاتمه امید بر این دارد که در آینده در ساختمان ها همانند نیاکانمان شاهد به کارگیری نور طبیعی به صورت یک عنصر کاملا اثر بخش باشیم .


نور وطبیعت:

نور طبیعی که حامل انرژی حیات بخش درونی است به عنوان یکی از منابع وجود حیات بر روی زمین محسوب می گردد. علاوه بر آن نور می تواند با رنگ ها و جلوه های متفاوت خود باعث تغییر چهره یک مکان شود زیرا نور در هر یک از فصول سال " در آب و هواهای متفاوت و یا در هر زمانی از طول روز دارای چهره ای مخصوص به خود می باشد .

ضمناهرمکانی دارای نور خاصی است که تنها به آنجا تعلق دارد برای مثال در صحرای یک منطقه استوایی تابش به قدری شدیدوسایه ها آنقدرکوتاه است که اشیا به چشم بیننده مرتعش ودرحال ذوب شدن به نظرمی آیند.

به همین ترتیب نور موجود در مناطق کوهستانی " جنگلی و یا سواحلی نیز دارای ویژگی های مکانی مخصوص به خود و متمایز از سایر مناطق است . زمانی که نور را به داخل فضای ساخته شده هدایت می کنیم در اصل نوعی ارتباط بین ساختمان و محیط خارج از آن ایجاد کرده ایم . بدین وسیله می توان جلوه های متفاوتی از فضای داخلی را که هر یک دارای ماهیت خاص خود از لحاظ ادراک فضایی می باشند " ایجاد کرد .

 

نور و بشر :

از دوران ما قبل تاریخ همواره اجسام نورانی که تجسمی از یک شی ء زنده را در ذهن بیدار می کردند توسط بشر مورد ستایش و احترام قرار گرفته و مشتاقانه برایشان جشن می گرفتند " آنها را عبادت کرده و می پرستیدند.

این توجه بیش از اندازه به عنصر نور در اغلب فرهنگ های اولیه بشری و در جوامعی با آداب و رسوم و عقاید مذهبی متفاوت همچنان در طول زمان مشاهده می شود . برخی از جوامع نور خورشید را در تشریفات مذهبی شان به کار می برند و برخی دیگر درخشش اجسام نورانی را به عنوان عامل ایجاد فعل و انفعالاتی رمز آلود جهت دست یابی به حیطه هایی ماورای دنیای زمینی تلقی می کردند.

حتی امروزه در بسیاری از مدارس شرقی که به تدریس یوگا اشتغال دارند برای ایجاد تمرکز ذهنی از اجسام نورانی مانند لامپ " خورشید "ماه " بلور و نور آتش استفاده می کنند .

در اغلب ادیان " نور نماد عقل الهی و منشا تمامی پاکی ها و نیکی هاست و خارج شدن انسان از تاریکی جهل و تابیده شدن نور معرفت در وجودش همواره یک هدف نهایی می باشد . در اثر تابیده شدن نور الهی به درون کالبد مادی " یعنی جایگاه نفس آدمی است که انسان به رشد و تکامل معنوی می رسد در نتیجه برای نمایش این تمثیل " در معماری اغلب بناهای مذهبی " نور به عنوان عنصری بارز و مستقل از سایر عناصر و مفاهیم به کار رفته در ساختمان به کار گرفته می شود به گونه ای که شعاع های آن به طور واضح در داخل کالبد مادی و تاریک حجم قابل مشاهده است . فضاهای عمیق و تاریک کلیساهای قرون وسطی و یا مساجد اسلامی که با عنصر نور مزین شده اند به خوبی قادر به انتقال یک حس روحانی و معنوی می باشند . انسان در چنین فضاهایی که با نوری ضعیف روشن می شوند با مشاهده سایه های مبهم از اشیا و احجام " در ذهن خود به کامل کردن تصاویر پرداخته و با این عمل به نوعی خلسه فرو می رود که نتیجه آن یک حس نزدیکی به منبع وجود و هستی در درونش بیدار می شود .


نور و فضاهای شهری:

نور در ساعات متفاوت روز جلوه‌های گوناگونی به فضاهای شهری می‌دهد. در گذشته عنصر نور برای ایجاد تنوع در فضاهای شهری کاربرد فراوان داشت. برای مثال از آنجا که رنگ سفید، نور آسمان را در خود منعکس کرده و هاله‌ای از رنگ آن را در برمی‌گیرد، برخی از بناهای بزرگ شهری و یا بافت کلی یک روستا را سفید رنگ می‌ساختند تا بدین ترتیب با توجه به رنگ آسمان که از طلوع آفتاب تا غروب، رنگ‌های متنوعی از  جمله زرد ملایم، آبی روشن، نارنجی و ... را به خود می‌گیرد بافت شهر یا روستا نیز دستخوش تغییر و تحول شده و جلوه‌های ملایم رنگی متنوعی را در برگیرد.

روش دیگر این بود که با سرپوشیده کردن بخش‌هایی از کوچه و مسیرهای شهری نوعی بازی پیوسته نور و سایه در آنها بوجود می‌آوردند و بدین وسیله برای رهگذران به گونه‌ای تنوع در مسیر ایجاد کرده و حس طولانی و کسل‌کننده بودن راه را در فرد از بین می‌بردند.

در برخی از بخش‌های شهر نیز با ساختن رواق و ایجاد یک هارمونی تاریک و روشن توسط سایه و نور در فضای تحت پوشش آن نوعی تنوع در فضا پدید می‌آوردند. در بازارهای ایران نورگیرهای سقفی، مسیر حرکت را در فضای تنگ‌و تاریک راسته بازار مشخص می‌کنند ضمن آنکه دالانهای مستقیم که از یک سمت به راسته بازار متصل بوده و ازسمت دیگر به فضای باز خارجی منتهی می‌شوند در تاریکی مسیر بازار توسط شعاعهای تابیده شده نور به درون دالان افراد را به سمت مسیر خروج از راسته بازار هدایت می‌کنند.

به مثالی در این زمینه توجه فرمایید:

مسجد شیخ لطف الله در قسمت شرقی میدان نقش‌جهان اصفهان (میدان امام) و روبه‌روی بنای معظم عالی قاپو واقع شده است. در سال 1011 هجری قمری به امر شاه عباس اول به جای مسجد خرابه‌ای که وجود داشته، بنا شده است.

بی‌شک شهر تاریخی اصفهان به دلایل متعددی از جمله پایتخت شدن آن در دو دوره متفاوت و مهم سلجوقی و صفوی یکی از قطب‌های معماری ایران است.

مسجد کانون تجلی هویت معنوی مسلمانان و یکی از مهمترین عناصر شهری و معماری و از مراکز مهم برای تبلور ذوق و سلیقه معماران مسلمان بوده است. میدان نقش جهان با همه تکرارها، طاقها و رنگ‌ها به ناگاه در ضلع شرقی، فرورفتگی در خود ایجاد می‌کند و رهگذر زمانی که از این مکان عبور می‌کند بی‌‌اختیار سری چرخانده و تأملی در این قسمت میدان خواهد کرد و مبهوت رنگ کاشی‌ها و ارتفاع، طاق‌ها و قوسها و فرورفتگی خواهد شد.

چون میدان در امتداد محور مقدس نبوده، معمار مجبور بوده کل بنای مسجد را چرخانده و محور آن را به سمت قبله قرار دهد. همین امر باعث شد امتداد مسجد با میدان یکی نباشد و برای رسیدن به صحن مسجد، آن را بوسیله یک دالان تاریک دور زد. در هنگام ورود به این دالان به خاطر تاریکی محیط، فرد سکوت و سکون احساس کرده، به وسیله‌ی نورهایی که از فخرالمدین‌ها به داخل دالان می‌تابد به صحن مسجد هدایت می‌شود تا از روبروی قبله وارد این بنا گردد.

در همان نگاه اول هنگام ورود، فرد مبهوت کاشی‌کاری هفت‌رنگ و معرق و بازی نورها می‌شود، نورهایی که بسیار ماهرانه در بنا تعبیه گردیده‌اند، فخرالمدین‌ها (روزنه‌های نور) که در زیر گنبد و بالای دیوارها قرار دارد احساس سبکی گنبد و معلق بودن آن میان زمین و آسمان را به انسان تلقین می‌کنند. این همان شفاف‌‌سازی و از جرم به فضا و از ماده به روح رسیدن است.

اساساً معماری این نوع مساجد معماری نور، معماری شفافیت و معماری روحانی است و کمتر کسی است که از این مسجد دیدن کرده، ولی تحت تاثیر فضای داخل آن قرار نگرفته باشد. سه منبع نور در این گنبدخانه دیده می‌شود: یکی، نوری که از دهانه‌ی بزرگ شمال‌شرقی بر دیواره‌های جنوب‌غربی شبستان که محراب در آن قرار گرفته می‌تابد و سطح کاشی‌کاری آن را به طور زیبایی روشن می‌کند، دوم نوری است که از شبکه چوبی تعبیه شده در دیوار شرقی گنبدخانه وارد شده، که تقریبا وسط صحن گنبدخانه را روشن می‌نماید و سوم همان شبکه‌های زیر گنبد که محل اتصال دیوارها به گنبد هستند و فضای زیر گنبد را به همراه دیواره‌های گنبدخانه روشن می‌کنند و نیز تصویر زیبای دم طاووسی را به زیبایی زیر گنبد پدید می‌آورند.

نور مصنوعی:

نور خورشید منبع انرژی زمین است. انرژی که می‌تواند توسط گیاهان جذب شود و موجب واکنشهای فتوسنتز آنها شود، یا بوسیله اقیانوسها جذب شود و سبب شود که آب بخار شده و باعث باران شود و نیز توسط صفحات خورشیدی و فتوسلها جذب شده و تولید برق کند.

زمانیکه نور وارد چشم می‌شود و بر روی پرده شبکیه می‌افتد، یک سری فرآیندهای عصبی و فتوشیمیایی رخ می‌دهند که در نتیجه آنها پدیده "دیدن" رخ می‌دهد. امواج رادیو، تلویزیون، میکروویو، نور ماورای بنفش، اشعه مجهول، همگی همانند نور جزء امواج الکترومغناطیس هستند اما با طول موجهای متفاوت و همانطور که گذشت، چشم انسان توانایی دریافت همگی این امواج را نداشته اما وسایل و تجهیزاتی هستند که قادر به ایجاد، دریافت و شناسایی آنها هستند.

توماس ادیسون در سال 1879 موفق به اختراع لامپ الکتریکی شد (لامپ التهابی) . او همچنان گرامافون، تصویر متحرک، ماشین تکثیر، میکروفون و بسیاری چیزهای دیگر را اختراع کرد. لامپ ادیسون از یک فلامنت (رشته) کربن در خلا استفاده می‌کرد. امروزه ما از سیمهای تنگستن که در یک حباب پر شده با گاز بی‌اثر آرگون قرار دارد استفاده می‌کنیم.

لامپ ادیسون کمتر از 1% انرژی برق را به نور تبدیل می‌کرد. امروزه لامپهای خانگی 6 تا 7% انرژی برق را به نور تبدیل می‌کنند و بقیه را تلف می‌کنند. لامپهای فلورسنت تا 50 برابر موثرتر از لامپ ادیسون عمل می‌کنند.


طراحی نور مصنوعی در معماری:

امروزه از دو نوع سیمای نورپردازی در معماری استفاده می‌شود که از هر دو به خوبی استقبال شده و همچنین از ترکیب هر دو نیز استفاده می‌شود. روش یا سیمای کیفیت یا زیبایی و روش یا سیمای کمیت یا مهندسی.

روش کیفیت مجبور است مطمئن سازد که محیط و فضای اطراف باصفا و خوشایند است که برای اینکار از نور و سایه، روشنایی و تاریکی و از نقش و صورت استفاده می‌کند.

روش کمیت مطمئن می‌سازد که نور مناسبی جهت انجام کار در اختیار است. انجمن مهندسی روشنایی [1][1](IES) شمال آمریکا رهنمودی را منتشر ساخت که سطح (level) نور را برای کارها و فعالیتهای مختلف براساس طبیعت آن کار، اندازه، جزئیات مورد نیاز، سن میانگین افراد قرار گرفته در آن محیط و غیره، مشخص می‌سازد. یک دفتر اداری معمولی نیاز به 30 تا 100 foot-candle [2][2]روشنایی دارد. سطح نور می‌تواند توسط واحد متریک lux نیز بیان شود. هر یک foot candle تقریباً برابر 10 lux است.

نرخ مصرف انرژی، توان نامیده می‌شود و با وات (watt) اندازه‌گیری می‌شود. یک لامپ 200 watt مصرف انرژی معادل دو برابر یک لامپ 100 watt خواهد داشت. اداره برق مقدار مصرف برق مشتریان را توسط واحد کیلو وات ساعت (kwh) محاسبه می‌کند. یک لامپ 200 watt که به مدت 5 ساعت روشن بماند دارای 1000 وات ساعت

یا 1 کیلو وات ساعت مصرف برق است.

دانشجویان معماری آبادان

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

فرم در معماری



http://conceptrends.com/wp-content/uploads/2008/05/egg_architecture1.jpg

حواس پنجگانه

براساس تقسیم بندی ادواردتی هال در کتاب بعد پنهان :

حواس انسان در دوگروه قرار می گیرد که به طور اجمال می توان بصورت زیر آنرا طبقه بندی نمود .

1- گیرنده های فاصله :که در ارتباط با درک اشیاء دور می باشند .چمشها ،گوشها ،بینی.

2- گیرندهای بلا فاصله: که در ارتباط درک جهانهای نزدیک- جهان لامسه به کار می رود ، تا ثیراتی که ما از طریق پوست ، غشای خارجی اعضا و ماهیچه ها دریافت می کنیم.

مشخصه بارز روند تکاملی انسان ،توسعه ونمو ((گیرنده های فاصله )) یعنی بینایی وشنوایی بوده است بدین ترتیب بشر توانایی آنرا یافته تادرهنرهایی که این دو حس را بکار می گیرند به قدری ترقی بکند که باعث تحریم واقعی سایر فنون وهنرها شود .


 

دیداری وشنیداری

درروند زندگی روزمره ،مساحتی که یک گوش غیر مسلح می تواند بطور موثر تحت پوشش خود قرار دهد کاملاً محدود می باشد .گوش تا فاصله بیست پائی  کارآیی بسیار زیادی دارد . در حدود یکصد پائی تنها امکان ارتباط صوتی یک طرفه ،آن هم با قدرت صوتی نسبتاً آرامتری در مقایسه با فاصله محاوره ای ، وجود دارد ،درعین حال که محاوره اوطرف هم به طور بسیارقابل توجه ای تغییرپیدا می کند .فرا تراز فاصله مذکوره علایم شنیداری که انسان از آنها تأثیر می پذیرد به سرعت  کاهش می یابد .از طرف دیگر چشم غیر مسلح قادر است مقادیر مشابهی از اطلاعات را ازشعاع یکصد یاردی جمع آوری بکند وحتی یک فاصله یک مایلی هم برای ایجاد عکس العمل در انسان کارایی کافی دارد .

محرک هایی که باعث تحریک گوش وچشم می شود همان طور که از لحاظ کیفیت تفاوت دارند از لحاظ سرعت اثر نیز متفاوتند . نه تنها تفاوت عمده ای در میزان ونوع اطلاعاتی که این دوسیستم گیرنده حسی توان تبدیل آنهارا دارند،وجود دارد ،بلکه تفاوتهائی نیز ازلحاظ مقدار فضایی که می تواند بطور موثر توسط دو سیستم حس شود، مشاهده گردد . بنابراین فضای بصری ویژگیهای کاملاً متفاوتی نسبت به فضای شنیداری دارد .از طریق چشمها اطلاعات بسیار بیشتری به سیستم عصبی فرستاده می شود ومیزان آن نسبت به اطلاعاتی که از طریق شنوایی ولامسه دریافت می شود بسیار بالاتر است .اطلاعات تصویری نسبت به اطلاعات شنیداری ابهام کمتری ایجاد کرده است ووضوح بیشتری دارند .بینایی  در جریان تکامل آخرین حسی است که تکامل یافته وبمراتب پیچیده ترین حس می باشد .

لامسه

دریافتهای فضایی مربوط به حواس بینایی ولامسه چنان باهم گره خورده اند که نمی توان آن دورا از هم سوا کرد .در تفسیر درک فضا هنرمندی به نام براک (Braque  )تمایز بین فضای بینایی ولامسه را چنین بیان می کنند : فضای ((لامسه )) ناظررااز اشیاء جدا می کند در حالی که فضای (( بینایی )) اشیاء را از یکدیگر جدا می کند .با تأکید وتفاوت بین این دو نوع فضا وارتباط آنها با دریافت فضائی اظهار می کند که از دیدگاه ((علمی )) پرسپکتیو چیزی وگول زدن چشم نیست – یک تدبیر بد – به هنرمند این امکان را نمی دهد تا تجربه کامل از فضا را انتقال دهد .

جمیز گیبسون (James gibson  ) روانشناس هم ،بینایی را با لامسه  مرتبط می داند .او اظهار می دارد که اگر مااین دو رابه عنوان کانالهای ارتباطی در نظر بگیریم در این حالت اشیاء با استفاده از هردو حس ،بصورت جدی مقطع برداری می شود وجریان تأثیرات حسی تقویت می شود .گیبسون بین لامسه فعال (لمس کردن ) تمایز قایل می شوند .او بیان می کند که لامسه فعال افراد را قادر می سازد تا اشیاء انتزاعی و مطلق که قبلاً از نظر گذشته بودند با 95 درصد دقت دو مرتبه به خاطر آورده شوند . در مورد لامسه غیر فعال این امکان تنها با 45 درصد دقت می رسد مایکل با لینت(michael balint  ) نویسنده نشریه بین المللی روانکاری در جهان ادراکی متفاوت را که یکی مر تبط با بینائی که فضا در آن مساعد بوده اما پر از موجودات غیر قابل پیشگوئی و خطر ناکی مانند ((انسان)) است ، می داند.

بافت حتی موقعی که به صورت معرفی می شود ، بطور عمده بوسیله حس لامسه ارزیابی واحساس می گردد. خاطره های حاصله از حس لامسه است که ما را قادر به درک وارزیابی بافت می کند . تا کنون ، تنها تعداد بسیار قلیلی از طراحان نسبت به اهمیت بافت ، توجه بیشتری را نشان داده اند ، واز استفاده از آن در معماری عمدتاً بر حسب تصادف و بدون قاعده می باشد .

ارتباط انسان با محیط اطراف او تابعی است از مجموعه سیستم خواص چند گانه اش . احساس بشر از فضا ارتباط نزدیکی با دریافت و درک او از حواس خویش دارد ، که آن هم در عکس العمل بسیار نزدیک با محیط اطراف او می باشد بشر می تواند به عنوان موجودی در نظر گرفته شود که دارای جنبهای بصری ، حرکتی، دمائی و ملموسی از نفس خویش باشد که ممکن است توسط محیط اطرافش مهار شده ویا تقویت گردد.

”  بنابراین موضوع زیبائی شناسی لذتی است که از برداشت دیداری ، شنیداری ، بویائی ، لامسه ای محیط  حاصل می شود.” (لنگ، 1383).

احساس درونی از فرم: در این نوع ادراک فرم ساختمایه های ذهنی بسیار مو ثرند هر فرد ادراکاتش بسته  به  محیطی که در آن رشد کرده و غالب های ذهنی اش بسته شده با افراد دیگر متفاوت است.برای نمونه احساسی که یک ژاپنی از اتاق چائ دارد بسیار با ادراک ما از محیط متفاوت است. سا ختمانه های ذهنی وی درکی وسیع تر از آن محیط ایجاد می کند که در ورای فرم مادی محیط قابل بحث است ولی یک غربی از فضای اتاق چائی جز ابعاد و فرم ظاهری چیز دیگری را احساس نمی کند نمونه قوی تر این مساله در مقایسه ادراک یک ایرانی از مسجد شیخ لطف الله و یک خارجی وجود دارد ما وقتی به فضائی مسجد نزدیک می شوید علاوه بر جنبه ظاهری فرمها که بر احساس ما تاثیر می گذارند ، نوعی حس تقدس نیز بر برداشت ما از آنها تأثیر می گذارند. این حس تقدس در ساختمایه های ذهنی ما از کودکی شکل گرفته است ، ولی احساس یک غربی از همان فرم نمی تواند این حس تقدس را اگر نگوییم کاملاً ولی با همین شدت برایش بوجود آورد.

فرم

” در زیباشناختی فرم یا صورت تظاهر حسی وواضح یک شئ است واین بیانی است که خود را در معرض قضاوت قرار می دهد .فرم یاصورت در طبیعت مستند هستند یعنی متأثر از محتوای خود هستند. پس از صورت از پیش داده شده است ونمی توان به میل خود آن را تغییر داد.” (گروتر ،1383 )

آدورنو می گوید : ” صورت چنانچه از خود لفظ پیدا ست فرم یک ((چیز )) است وخود آن (( چیز)) اجازه ندارد به تکراربی مورد خود منجر شود .”

” شکل دادن یعنی پردازش اشکال واین بدان معنی است که فرم به گونه ای انتخاب شود که با محتوا وایده طرح تطابق داشته باشد . براین اساس شکل پردازی صوری با توجه به فرم ، وابسته به عوامل گوناگون است. به عنوان مثال فرم یک گشودگی در یک دیوار بایستی تابع جنس وساخت دیوار نیز باشد :گشودگی در یک دیوار آجری احتیاج به قوس دارد .در حالی که در دیواری از فولاد وشیشه گشودگی زاویه دارد مناسب تر به نظر می رسد .فرم یا صورت متأثر از محتوا است .” ( گروتر ،1383 )

به قول آدورنو : ” میزان موفقیت زیباشناختی تابعی است از میزان موفقیت فرم در انتقال محتوا .”

” فضا به وسیله عناصری که آن را محدود کرده اند مشخص یا اصطلاحاً تعریف می شود. این عناصر وارتباطشان با یکدیگر هستند که شخصیت یک فضا را می سازند وبه فضا فرم می دهند. اگر بخواهیم نظم در دنیای بی نهایت وسیع فرم ها بوجودآوریم به ناچار اولین قدم تقسیم فرم ها به دو دسته فرم های باقاعده وفرم های بی قاعده است .

فرم های باقاعده تابع قوانین هندسی هستند .پیام این فرم ها دارای حشوزیاد است .چراکه  قابلیت پیش بینی در آنها زیاد است .ذهن می تواند با اطلاعات بسیار کمی این فرم ها راتکمیل وبازسازی کند .

فرم های باقاعده دارای استخوان بندی یاساختار هستند ،قواعد فرم ها رابطه بین تک تک اجزاء هر فرم را مشخص کرده اند .ادرات شکل یا جستجوی ساختار- که می تواند مثلاً یک محور تقارن یا طول های متشابه اضلاع یا زوایا یا کانون ها وغیره باشد – آغاز می شود .ساختار به ندرت برخطوط تشکیل دهنده شکل منطبق است واغلب بالا فاصله قابل تشخیص نیست چراکه اغلب فاقد نقاط وخطوط است .معهذا در فرایند ادراک شکل ساختار می تواند از تمامی خطوط تشکیل دهنده شکل مهمتر باشد

فرم های بی قاعده فاقد ساختار است .این فرم قابل پیش بینی نیست وبه این دلیل بدیع است .اما به دلیل اینکه هر پیام بدیعی  نیز بایستی در ارتباط با پیام های قبلی باشد واگر اینطور نباشد برای ما قابل درک نیست،  ما فرم های بی قاعده را بر اساس قانون تجربه در ارتباط با فرم های نظیرش که برای ما شناخته شده هستند می بینیم یا به عبارت دیگر تصویری را در ذهن ما تداعی می کنند .فرم های بی قاعده بیننده را وادار به خیال پردازی می کند هرچه فرم عرضه شده به بیننده غیر عادی تر باشد ،بیننده بیش تر در دنیای خاطراتش به دنبال چیزی می گردد که با این فرم غیر عادی قابل قیاس باشد .

فرم های با قاعده به ما مجال ساده کردن می دهند ولی فرم های آزاد قابل ساده کردن نیستند بلکه محتاج تداعی هستند .فرم های باقاعده دارای اطلاعات معنایی بیشتری بوده ولی فرم های بی قاعده دارای اطلاعات زیبا شناختی بیشتر. ” (گروتر، 1383 )

فرم مفهومی است ذهنی وبرای اینکه بتواند وجود داشته باشد احتیاج به چیزی است که بتواند ان فرم را نشان دهد .وقتی صحبت از انواع  فرم می کنیم بایستی از خود بپرسیم فرم چگونه قابل شناسایی است . فضا چیزی سه بعدی وطبیعتاًٌ شکل آن نیز سه بعدی است . عناصر تعیین کننده فضا لااقل از نظر احساسی معمولاً سطوح 2بعدی هستند که به نوبه خود عناصرتعیین کننده آنها خطوط هستند .

خط

” در معماری ، خطوط به عنوان حدود سطوح  مطرح می شوند . این خطوط محدود کننده گاه کمتر وگاه بیشتر از (( گویا)) یی برخوردار هستند .در معماری یونان خط به روشنی قابل دیدن است .در سبک باروک خط چنین اهمیتی ندارد .حتی گاهی اوقات نمی توان متوجه آن شد .

هرسبک معماری از نظر فرم فضائی گویای یک محتوای ذهنی است .در طرح معماری بر حسب نوع آن چه که ساختمان بایستی بیان کننده آن باشد کمتر یا بیشتر از خطوط افقی و عمودی استفاده شده است.” (گروتر،1383 )

پیت موندریان ارتباط بین خط راست و خط منحنی را چنین بیان می کند: ” خط راست به معنی نمونه متکامل خط منحنی است اگر چه که دوم تطابق بیشتری با طبیعت دارد .”

” در بین خطوط منحنی می توان دو نوع انحناء را از یکد یگر تشخیص داد : خط منحنی با قاعده یا هندسی مثل سهمی یا قسمتی از یک دایره و منحنی بی قاعده .

خط و سطح مکمل یکدیگرند،تأکید بریکی از اهمیت دیگری می کاهد وبه عکس . پاول کله (klee  ) صحبت از خط فعال می کند که سطح را غیر فعال می سازد ونیز خط غیر فعال که سطح را فعال می کند .

سطح صاف

خط خمیده ای که دوسر آن به هم برسند محیط یک شکل را تشکیل می دهند .براساس نظریه شکل وزمینه چنین خطی را،یک شکل می بینیم واقع برروی یک زمینه .

سطح در معماری نقشی کاملاً بارز به عهده دارد .سطح به صورت دیوار ونما اغلب عنصر محدود کننده فضا است .معماری از هر نوع که باشد نیازمند سطوح است وهم نیازمند خطوطی که این سطوح را محدودکنند. در هم رفتن خطوط وپنهان کردن مرزها باعث بوجود آمدن نوعی ابهام است واز طریق این تظاهر به تغیرات، تنش وتحرک ایجاد می شود.” (گروتر،1383 )

” سطوح افقی وعمودی وقتی باهم استفاده می شوند سطحی حمایت کننده ونیرویی جاذبه ای رابه نمایش می گذارند.” (لنگ ،1383 )

سطح خمیده

“یک سطح می تواند برروی یک صفحه خمیده قرار بگیرد. برحسب نوع وجهت خمیدگی انواع مختلفی از سطوح مقعر یا محدب ویا گنبدی شکل وغیره بوجود می آیند .خمیدگی در سطح ایجاد تحرک می کند.

وگذشته از آن سطح خمیده در ارتباط نزدیکتری با فضای محاط برخود قرار می گیرد .

برحسب اینکه سطح خمیده برجسته یا گود باشد خود را در مقابل فضای محاط برخودش قرار می دهد ویا اینکه آن را در برمی گیرد یا به عبارت دیگر ‌(( پس زننده )) بودن یا (( دعوت کننده)) بودن را القاءمی کند. درحالت اول سطح خمیده نقش قالب رادارد ودر حالت دوم نقش فضا را .درمقایسه سطح مقعر ومحدب بایستی گفت که سطح محدب نقش غالب رادارد یعنی اگر اجباری در انتخاب سطوح برای بیننده باشد بیننده سطح محدب را انتخاب می کند. فرم مقعر جایگزین شکل می شود وفرم محدب زمینه را تشکیل می دهد.

دایره :فرم دایره از همه طرف ارزشی همگن دارد این بدان معنی است که دایره جهت نمی شناسد . کارل گوستاویونگ به این نتیجه رسیده است که دایره ومربع فرم های اولیه ای هستند که به عنوان مظاهر کمال وسادگی در رویاها دیده می شوند . دایره نه آغاز دارد ونه پایان .حرکتی است بی پایان که همواره به نقطه ی آغازش برمی گردد. دایره تصویری است از خورشید وماه وبه این دلیل همواره دارای ارزشی نمادین بوده است . در معماری یونان باستان فرم دایره نسبتاً نادراست،  از فرم دایره بیش از هر چیز در ساختن تئاتراستفاده شده است .در معماری روم باستان دایره فرم غالب است ، که البته در پلان کمتر ودر سطوح عمودی وبصورت قوس خیلی بیشتر است.

بیضی: بیضی دارای دو جهت است که یکی از آن دو غالب است .در شکل بیضی تحرکی است که در دایره نیست .

کره: حد نهایت تقارن ، کاملترین نوع نظم وبیشترین تنوع ، همگی در یک کره جمع اند. دارای

ساده ترین فرم است وخطوط بیرونی آن دلپذیر می باشد ومستعد ترین است برای بازی با نور .

فرم ناب واصیل کره برای نمایاندن هر نوع شکوه وجلال  مناسب است .خواص اصلی کره بسته بودن  ، جهت نداشتن وآرامش است .

مربع: مثل دایره همیشه دارای ارزش نمادین بوده عدد چهار گویای چهار جهت آسمان است .دارای دوجهت است که هیچ جهتی غلبه ای برجهات دیگر نداشته .

مستطیل: دوجهت اصلی با یکدیگر هم ارزش نیست .

برای ادراک بصری یک مستطیل بهترین حالت مستطیلی است که طول آن 63/1 برابر عرض آن باشد .یعنی میزانی که در (( برش طلایی )) تعیین شده است .وقتی که میزان کمتر از این باشد مستطیل یک مربع نامتناسب به نظر می آید واگر بیش از این باشد طول فوق العاده آن برای ما چشمگیر است واگر طول آن بیش از دوبرابر عرض آن باشد چشم ما  آنرا دیگر مستطیل نمی شناسد .

مستطیل مورد استفاده ترین فرم در معماری است وفرم های مدور، مربع وبی قاعده در مقابل آن استثنا بنظر می رسد .

مثلث : ادراک بصری مثلث بستگی زیادی به استخوان بندی ساختار آن دارد در بین تمام فرم های باقاعده مثلث بی قاعده ترین است .

هرم: به عنوان یک شکل حجیم از نظر ادراک بصری ما یکی از فرم های اصلی است .هرم از نظر احساسی  دارای یک نوع دوگانگی خاص است :از طرفی ما سنگین تر شدن توده فزاینده هرم را – هر چه از بالا به پایین می آییم – احساس می کنیم ازطرف دیگر هر سطح هرم به طور چشمگیرهرچه بالاتر برویم جمع تر وجالب تر می شود .این دونیروی متقابل ایجاد تنش شدیدی می کنند که هرم را به یکی ازپر تحرک ترین فرم هامبدل می سازد .

شش ضلعی: به عنوان عنصر فرم پردازی درپلان استفاده می شود. امکان کنار هم چیدن وایجاد یک بافت قابل توسعه برای شش ضلعی بیشتراز دایره است . در موقع نظاره یک ساختمان مکعب شکل از مقابل احساس عمق از بین می رود به این معنی که ما فقط جبهه ساختمانی را که یک سطح است می بینیم .در مورد یک جسم استوانه شکل ما عمق رااحساس می کنیم.اما از آنجا که دایره فاقد جهت است ،درواقع اصلاً جبهه ای وجود ندارد.اما وقتی که ساختمان شش یا هشت ضلعی باشد از طرفی عمق ساختمان قابل درک است واز طرف دیگر ساختمان مشخص ومرئی باقی می ماند.

انتخاب فرم

وظیفه معمار این است که به مدل ذهنی ایی که براساس عملکرد بوجود آمده فرم بدهد .فرآیند طراح همواره شامل فرم یابی نیزهست .این فرم یابی تحت تأثیر عوامل مختلفی است .فیزیک ساختمان ،نوع استفاده ، آب وهوا ،محیط ، سازه وسبک و…

معماری را می توان در مفهوم وسیع آن حتی تا حد انجام وظیفه پایین آورد واین می تواند تا جایی برسد که در واقع معماری را جامع شناسان و روانشناسان انجام بدهند .

برای بیان هر محتوا معنوی نیز بایستی فرم بصری متناسب وقابل ادراکی پیدا کرد وچنین است که نیاز به زبان فرم ها احساس می شود .” (گروتر،1383 )

احساس فرم

انسان با مشاهده یک چیز در وهله اول ،بدون آنکه از آن شناختی داشته باشد،ذهنیتی خاص در ذهنش ایجاد می شود، او این ذهنیت را با تجربیات قبلی خود آمیخته تا به احساسی خاص نسبت به آن چیز برسد، به عبارت دیگر همیشه ما اول از عینیت به ذهنیت واز ذهنیت به احساس می رسیم .

مثل وقتی که وارد شهر جدیدی می شویم چون قبلاً آنجا را ندیده ایم ، فقط باچشم نگاه می کنیم بدون آنکه هیچ ذهنیتی از آن داشته باشیم. ولی همیشه یک تجربیاتی از جاهایی که قبلاً دیده ایم راداریم ،پس این تجربیات در ذهنیت ما تأثیر می گذارد. تمام این عوامل در کل مارا به احساسی خاص نسبت به آن شهر می رسانند.

این موضوع در مورد فرم ها هم صدق می کند ،ما وقتی که شکلی را می بینیم فکری خاص در ذهن ما نقش می بندد این شکل رادرذهن تجزیه می کنیم وآنرا با شکلهای پایه موجود می سنجیم این ادراک یک ذهنیتی در ذهن ایجاد می کند ،بطور کلی همیشه باید یک ذهنیتی ایجاد شود تا فهم ازفرم شکل گیرد، که این ذهنیت یک احساس از آن شکل به ما می دهد .

” ادراکی که ما از هرچیز داریم تنها نتیجه دریافت وتجزیه وتحلیل اورگانهای حسی نیست  سه عامل مهم دیگر نیز در این فرآیند نقش اساسی دارند:

الف- وضع روحی انسان در آن لحظه وحال وهوای محیط در زمان ادراک.

ب- خلق وخوی شخصی که چیزی است نقش گرفته وساخته شده از تمامی تجربیات وقایع گذشته شخص بیننده .

ج- عوامل موروثی وزمینه اجتماعی – روانی یعنی عواملی که نه از طریق یاد گرفتن بوجود آمده اند ونه از راه تجربه.” (لنگ ،1383 )

هر شئ براساس ارزش زیباشناختی که دارد در ذهن اثری خاص می گذارد این تداعی در ذهن به عوامل گوناگونی مانند شخص ناظر وضعیت شئ وعملکرد آن بستگی دارد .

سانتایانا سه گونه ارزشهای بیانی یا تداعی کننده را تحت عنوان زیبا شناختی ، عملی ،منفی نام برده است .

ارزش زیباشناختی : دریافت تداعی زیبایی شئ یا اثر توسط مشاهده گراست .

ارزش عملی : بیان سودمندی یک شئ یا اثر است این ارزش از بیان کارکرد شئ حاصل می شود .

ارزش منفی :از شوکه شدن ،وضعیت غیر منتظره ،ترسیدن یا تجربیات نا خوش آیند دیگر بوجود می آید.

لذت بخش بودن هر فرم بر اساس ارزشی که دارد و پیامی که منتقل می کند. این لذت در هر شرایطی    می تواند به صورتهای گو نا گون ادراک شود.

مولس ساختمان و منظر را  ترکیبی از اجزایی می داند که هر کدام پیامی را منتقل می کنند .لذت بخش بودن پیام وابسته به ساختار آن است .

مولس معتقد است که هر چه پیام منظم تر باشد مفهوم تر و لذت بخش تر است و هر چه کثرت معانی بیشتر باشد محیط لذت بخش تر است و احساس نظم به وجود آمده نیز باقی می ماند .

برلین معتقد است که میزان انگیختگی یک فرد با ادراک او از جالب بودن محیط همبستگی دارد ، سطح انگیختگی وابسته به ساختار محیط ، شخصیت انگیزش و نیازهای فردی است.

” در کل لذت وقتی بوجود می آید که شرایط نا سازگار رفع شده باشد یاسطح مطلوبی از انگیختگی بدست آمده باشد .سطح مطلوب انگیختگی وقتی بوجود می آید که از هنجارها یاسطوح انطباق پذیری مطلوب عدول شده باشد .

بنابراین مردم لذت را از محیطی کسب می کنند که ساختار آن الگوهای جاری رفتار وآسایش فزیولوژیک مورد نیاز آن را به خوبی تأمین کند. برای دست یافتن به این مقصود ساختار محیط باید با نیازهای اندام   واره ای ، شخصیتی ،اجتماعی وفرهنگی مردم در محیط جغرافیایی خاص منطبق شود با فرض اینکه محیطی الگوهای جاری رفتار را به خوبی تأمین کند،آن محیط در صورتی از نظر زیباشناختی لذت بخش است که تجربیات حسی لذت بخش را فراهم آورد وساختار ادراکی دلپذیری داشته باشد ونمادهای لذت بخشی را تداعی کند .معنای این نتیجه گیری این است که انرژی های محرک از قبیل شدت نور ،رنگ ،صدا ، بوولمس برای استفاده کننده ومشاهده کننده فضای معماری لذت بخش هستند .به همین ترتیب ویژگیهای فرمی که از طریق ساختار سطوح ،بافت ها ،روشنایی ورنگ به محیط شکل می دهند وتداعی هایی که الگوها ایجاد می کنند لذت بخش ودلپذیرند.” (لنگ ،1383 )

لذت بصورت های مختلف ادراک می شود ما می توانیم از دیدن فرمی پیچیده احساس لذت کنیم ویا با دیدن فرمی متعادل .در کل انسان بعضی ازاین سازماندهی ها را می پسندد. تحقیقات روانشناسی و اکو لوژکی اخیر نشان می دهد که حیوانات وانسان (شامل کودکان ) در میدان بصری خود شکلهای پیچیده را ترجیح می دهند .

” یک نظام پیچیده از طریق ایجاد تنش احساس ما را بیشتر مورد خطاب قرار می دهد تاشعورما ” ( گروتر،1383 )

جان لنگ در کتاب آفرینش  نظریه های معماری می گوید که برای رسیدن به پیچیدگی دوراه حل وجود دارد :یکی از طریق ابهام (به مفهوم چند معنایی نه مشخص نبودن معانی ) ودیگر بااستفاده از محیطهای متنوع وغنی که از یک منظر به طور کامل دیده نشوند ،به طوری که در عین آشکار کردن خود ویژگیهایی رمزی داشته باشد .

شکل های پیچیده تر به تعمق ودقت بیشتری نیاز دارند .در پیچیدگی های زیاد ونظم کم ،بویژه وقتی محیط با روشنایی خیلی زیاد یاخیلی کم مبهم شده باشد ،شفافیت کم می شود ومحیط ناخوش آیندبه نظرمی رسد. راپاپورت معتقد است که فرم های غنی ،روشن وپیچیده عموماً باری مردم دوست داشتنی هستند .عدم تعادل تأثیرات متناقض برگیرنده می گذارد که نتیجه آن چیزی جزء احساس عدم اطمینان نخواهد بود .

تعادل در سیستم ادراکی ما زمانی وجود دارد که کلیه  نیروهای واقع در میدان دید ما به طورمتقابل یکدیگر را خنثی نمایند .به گفته یورگ گروتر درکتاب زیبا شناختی در معماری هنگام تماشای یک ترکیب مناسب این احساس در ما بوجود می آید (( همه جزءدقیقاً سرجای خودش است )) وهرنوع تغیر درآن تعبیر به بی نظمی می شود.از طرف دیگرهر شکلی جدااز وزن فیزیکی  احتمالی آن دارای یک وزن ادراکی می باشد. اندازه ،فرم ،رنگ ،تیرگی وروشنی همه در وزن ادراکی ما موثرند. مثلاً یک شئ  به رنگ روشن ممکن است هم وزن شئ کوچکتر به نظر بیاید که رنگ تیره تری دارد .

” هر ادراکی نتیجه تبادل تنش های جهت یافته است. از یک سو انسان سعی می کند با هر ادراکی نظمی بیابد وساختاری راتشخیص بدهد یا به عبارت دیگر از میزان تنش های موجود بکاهد از سوی دیگر این درذات همه موجودات زنده است که می خواهند تنش راتجربه کنند ” (گروتر ،1383 )

” ادراکی که همراه با تنش زیاد  باشد مقدار اطلاعات زیباشناختیش بیش از اطلاعات معنایی است واین تأکیدی است براین اصل بسیار ساده که هنر باید ایجاد تنش کند .” (گروتر،1383 )

به غیر ازادراکی که انسان بصورت کلی از فرم های محیط دریافت می کند اجزاءتشکیل دهنده فرم ها نیزبه نوعی احساس خاصی را به انسان القاء می کند بطور مثال ” خط راست به عکس خط منحنی اثری مشخص وانعطاف ناپذیر در ذهن می گذارد وخط مستقیم حتی نیاز ندارد که در تمام طولش مرئی می باشد .

اغلب نقاط مهم در ذهن وتصور ما با خطوطی به هم متصل می شوند .خط مستقیم مایل در مغایرت با خط مستقیم افقی وقائم دارای نوعی تحرک است ،این خط از دست چپ وپایین به دست راست وبالا یا از دست چپ بالا به دست راست پایین می رود .خط مایلی که از چپ پایین شروع می شود وبه راست بالا می رود ارتقاء وبه عکس آن خطی که از چپ بالا شروع می شود وبه راست پایین می رسد تنزل را به ذهن القاء می کند. در مقایرت با خط راست، خط منحنی همیشه  نشان دهنده نوعی تحرک است .” (گروتر،1383 )

” در هر نوع ادراک بصری خطوط افقی وعمودی برخطوط مایل رجحان دارند ، چون اثر تحریکی آنها کمتر است .تعداد عضلاتی که حرکت نگاه مارا درجهت بالا وپایین ممکن می سازند دو برابر عضلاتی است که در موقع حرکت نگاه در جهت چپ وراست بکار گرفته می شوند.

درک فرم های خوابیده برای ما سهل تر (وبه همین نسبت نیز دارای بداعت کمتری است )تا فرم ایستاده این اختلاف باعث می شود که فاصله احساس نیز در این دوجهت با هم اختلاف پیدا کند. مثلاً یک فاصله ثابت در جهت قائم به نظر ما بیشتر می رسد تادر جهت افق ” ( گروتر ،1383 )

در مورد سطوح نیز این صدق می کند .” در سطح افقی – دست کم در یک نگاه – تمام جهات افقی هم ارزشند ودعوت به حرکت آزاد وارتباطات انسانی می کند .در حالی که در جهت قائم مفاهیمی مانند سلسله مراتب یا رقابت را تداعی می کند. جسمی که  گسترش افقی داشته باشد برروی زمین آرمیده است در دید ما گسترش عمودی شاخص از گسترش افقی است. یک مربع را وقتی ماواقعاً بصورت مربع احساس می کنیم که پهنایش کمی بیشتر از ارتفاعش باشد .

از نظر احساسی جسمی که در طرف چپ میدان دید قرار داشته باشد سبکتر وکوچکتر از همان جسم به نظر می رسد که در سمت راست باشد . در کل فرم های با قاعده وساده سنگین تر از فرمهای پیچیده به نظر می رسند. وقتی که یک شکل در داخل یک ترکیب با ساختار مجموعه قابل تطبیق باشد وشکل بصورت منفرد وجدا افتاده نباشد بلکه به کلیت ترکیب وابسته باشد سنگین تر است. فرم های ساده وبخصوص متقارن متعادل تر از دیگران هستند.

بدون توجه به جنس ،بعضی از فرم ها راکه مداوم وقوس دار باشند ،نرم وبقیه راکه گوشه دارو شکسته است را سخت احساس می کنیم .

اگر در یک فرم از سطوح محدب ومقعر همزمان استفاده شود ،به طوری که این سطوح در یکدیگر تداخل پیدا کنند این مجموعه ایجاد تنش می کند .”  (گروتر ،1383)

ما از طریق احساس شهودی که از فرم بدست آورده ایم می توانیم فضایی را که فرم در آن قرار دارد را درک کنیم .در کل به عقیده جیوردانو برونو(giordano bruno  ) ” فضا از طریق آنچه در آن قرار دارد درک می شود وبه فضای پیرامون یا فضای مابین تبدیل می گردد .”

می توانیم با قرار دادن ساختارهای بخصوص در فضا احساس های متفاوتی را ازآن فضا درک کنیم بطور مثال ” تنش در فضایی بوجود می آید که ما با نبود پایداری ، ترکیب نامتعادل ،استفاده از کنتراست شدید عناصر ناآشنا در محیط ناشناخته ، رنگهای شدید ناسازگار ونارحت کننده ،فرم ها وخطوط با زاویه تند ، نور شدید آزار دهنده مواجه شویم ودر مقابل تنش ، آرامش باقرار دادن عناصر آشنا ودوست داشتنی درمحیطی آشنا بدست می آیند . نظم مورد انتظار ، سادگی ،استفاده از مقیاس کوچک فرم ها ، خطوط و فضاهای مواج ونرم ،کنتراست کم ،نور ملایم (غیر مستقیم ) ، رنگهای هم خانواده ( سفید ،آبی ،سبز) به حرکت آرام بوجود می آید .” (لنگ ،1383 )

وابستگی های ادراک فرم

ادراک یک فرم همیشه بستگی به یک سری عوامل دارد که این عوامل خواه ناخواه درنوع نگرش ما نسبت به فرم تأثیر می گذارند .در اینجا به ذکر چند مورد از این وابستگی ها در ادراک می پردازیم .

تفاوتهای فرهنگی در نگرش به محیط

” در مورد استفاده از محیط ودرک وچگونگی دیدن محیط اطراف باید به تفاوتهای فردی وگروهی توجه داشت .این گروهها ی متفاوت تجربیات زیبا شناختی متفاوتی دارند .انسان مخلوقی تطبیق پذیر است ،اما  ادراک وی از محیط تحت تأثیر چیزهایی است که با آن انس گرفته است .” (لنگ ،1383 )

چگونگی ادراک محیط برابر است با تصور مردم از محیط .

” بیشتر تحقیقات روانشناختی  اخیر بر جنبه های فرمی یاساختاری اشیاء واثار هنری به عنوان متغیر مستقل وادراکات ذهنی مردم از آنها به عنوان متغیر وابسته متمرکز بوده اند .ویژگیهای آثار واشیاء هنری با چگونگی پاسخ مخاطبین همبستگی دارند این پاسخ ها نیز با خصوصیات شخصی ، پایگاه اجتماعی – اقتصادی وپیشینه فرهنگی مردم مرتبط اند.” (لنگ ،1383 )

” وقتی تجارب و ارزشها متفاوت باشند این امکان  وجود دارد که الگویی مشابه معانی گوناگونی پیدا کند.تحقیق کوپر نشان می دهد که مردم خانه ای را انتخاب می کنند که تاحد امکان نمایانگر خود فردی آنها باشد .فضای داخلی خانه ماهیت درونی فرد را آشکار می سازد .” (لنگ ،1383 )

” معانی نمادین که مردم در محیط های طبیعی وساخته شده دریافت می کنند وارزشهایی که خود آگاه یا ناخود آگاه به آن معانی می دهند به موجودیت فیزیولوژکی ،اجتماعی وروانشناختی آنها بستگی دارد “(لنگ ،1383 )

” عکس العمل اشخاصی که از فرهنگ های متفاوت هستند درمقابل فرمهای معیین متفاوت است .به عبارت دیگر ،فرم های مشخص در فرهنگ های مختلف ایجاد واکنش های گوناگون می کند . ” (گروتر، 1383 )

تداعی بین فرم ها و خاطرات در ضمیر ناخود آگاه

برطبق نظریه گشتالت ، دوست داشتن الگوهای محیط در اثر هماهنگی فرآیندهای عصبی وفرمهای محیط بوجود می آید .نظریه های روان کاوی ترجیحات انسان را درزمینه ارزش تداعی بین فرم ها وخاطرات در ضمیر ناخود آگاه جمعی تبیین می کند .

” اینکه مردم چه چیزی را خوشایند می یابند به نگرش های آنها وچگونگی رشد این نگرش ها بستگی دارد .نگرش ترکیبی است از اعتقاد به یک چیز وارزشی که به آن چیز داده شده است .” (لنگ ،1383 )

تداعی آموخته های قبلی در دریافت معانی

” فرم دایره در ذهن بیننده ایجاد تداعی میکند.این به این معنی است که ما در ذهن خوددر صدد تطابق تجربیاتمان با شکل برمی آییم ونتیجه این است که ما در یک دایره یک حلقه یک چرخه ویا نظایر آن را می بینیم ” (گروتر ،1383 )

گوستار تئودور فخنر (gustav theodor fechner ) ” در نظریه تداعی خود به این نتیجه رسیده است که اکثر ادراکات رامی توان در ارتباط باتجربیات قبلی دانست در ارتباط با معماری او معتقد است که نوع استفاده از فضا مهمترین عامل در این تجربیات است .هر علامت جدید ابتدا در مغز با علائم موجود مقایسه سپس درجه بندی میشود . “

” هر علامتی راکه بیننده می بیند با علامتهای قبلی جای گرفته در ذهن تطابق کامل ندارد درنتیجه هرمقایسه

جستجویی است به دنبال یک استعاره جدید . ” (گروتر،1383 )

استعاره

“تصویر نباید هر چیزی را تداعی کند بلکه بایستی چیز کامل مشخصی رانشان بدهد که به این ترتیب تصویر جا یگزین محتوای دقیقاً تعریف شده قرار می گیرد . معماری هم در دوران های مختلف ودر فرهنگ های متفاوت گاهی جنبه تصویر گرایی داشته وگاهی فاقد آن بوده مثلاً ، معماری یونان باستان و معماری مدرن فقط جنبه عقلانی و عملکردی دارند اما در مقابل یک کلیسای گوتیک تنها فضایی برای تجمع افراد نبوده بلکه تصویری از بهشت نیز بوده و به این ترتیب فراسوی وظیفه اصلیش این وظیفه را نیز داشته ” (گروتر ،1383 )

نماد

” نماد علامتی است قابل تحلیل معنای یعنی علامتی است قابل درک معنوی که دارای محتوایی است که فراتر از تاثیرات آنی آن قرار دارد. نماد چیزی روانی را قابل درک و احساس می کند یا به عبارت دیگر وسیله ای است برای عینت بخشیدن صوری به یک محتوای ذهنی .” ( گروتر،1383 )

به نظر گوته وظیفه نماد نشان دادن چیزی بخصوص در داخل یک کلیت و نشان دادن یک کلیت از طریق چیزی خاص ،به عکس استعاره ( که همیشه بر آن تعبیر شخصی وجود داردو قیاسی است بین یک چیز با چیز دیگر ) نماد همواره گویتی یک معنای کاملاً مشخص است.

” این تنها اجسام کامل نیستند که می توانند جنبه نمادین داشته باشند بلکه فرم های ساده نیز می توانند چنین جنبه ای را دار باشند. دایره و مربع در چین باستان نماد آسمان وزمین بوده اند ،دایره بافرم پرتحرکش نمودار حرکت ابدی بدون آغاز وانجام است ومربع نمایانگر آرامش ونظم ” (گروتر ،1383 )

” عامل نمادین بودن یک علامت باعث ارتقاء ارزش زیباشناختی آن می شود چراکه این عامل بعد جدیدی به علامت می دهد. نمادین بودن یک علامت – حتی وقتی که این علامت از نظر زیباشناختی ارزش چندانی نداشته باشد – بیانی احساسی به علامت می دهد .” (گروتر ،1383 )

” نماد معنای معینی ندارد ،معانی موجود در یک نماد به همان اندازه گسترده ومتنوع  است که احساساتی که برمی انگیزد گوناگون است .” ( درآمدی برمفهوم نماد ونشانه ،محمد علی حمید رفیعی)

درک یک فرم در کنار فرم های دیگر

ارتباط فرم ها از لحاظ ترکیب بندی وچیدمان ،خود موجب ایجاد فرمی نامرئی می شود این فرم در هر ترکیب بندی فرق کرده وبه تناسب آن تأثیری راکه بر انسان می گذارد متفاوت است .مثلاً فرم نامرئی که از کنار هم قرار دادن چند شئ هم اندازه بدست می آید با فرم نامرئی که از کنار هم قراردادن یک شئ بزرگ در کنار یک شئ کوچک بدست می آید ،فرق دارد. یا فرم نامرئی راکه از ترکیبات ساده چند فرم بدست می آید با فرم نامرئی که از یک سری فرم پیچیده بدست می آید متفاوت است .اینها همه تأثیرات مختلفی بر احساس انسان می گذارد .در بعضی مواقع این فرم نامرئی به انسان احساس یکنواختی ، خستگی ،بعضی مواقع آرامش ودر بعضی مواقع شعف وهیجان می دهد .این احساسات همه از همان فرم نامرئی یا همان خطوط ترکیب بندی بدست می آید این همان حس پنهانی است که ازدیدن یک اثر معماری که متشکل از چندین شکل وفرم در کنار یکدیگر است به بیننده دست می دهد .

درکل احساسات ما برای یک بنا نه تنها به نوع فرم استفاده شده در آن مربوط است بلکه به نور ، رنگ ،باد،سایه وذهنیتهای مانیز بستگی دارد . اینکه نوری که الآن به یک بنا تابیده شده از شرق ،غرب ،جنوب یاشمال است ویااینکه آیا این نور ها برای ما آزاردهنده ویا خوشایند است در نوع احساس ما به بنا اثر      می گذارد. به طور مثال شاید بنا با فرم های خاص خودش ثابت باشد ولی با وجود نور آزار دهنده آن ،احساس ناخوشآیندی نسبت به بنا به ما دست دهد .مطمئناً با تغییر آن نور به نور دلخواه احساس ما نیز تغییر خواهد کرد .در مورد رنگ نیز همینطور می توان با رنگهای سرد آرامش را در بنا به مشاهده گر القاء کنیم یا بارنگهای گرم هیجان را ویا باکنتراست های شدید رنگ ،تنش وتوهم را ایجاد کنیم .

وتأثیرات باد هم بربنا برنوع احساس ما اثر می گذارد که آیا این باد به دلخواه ما است یا موجب اذیت ما   می شود .ایجاد باد در بعضی از اقلیم ها امر بسیار مهمی است بطوری که کاملاً برقرار دادن ما در منطقه آسایش در رساندن حس خوشایندی از فضا نقش دارد .

در نتیجه ما می توانیم با درک کل فضا با توجه به هدف خود ونتیجه ای که بنا باید به آن برسد ،با شناختن فرم ها ونوع ترکیب بندی ، ازفرم های بخصوصی استفاده کنیم ولی نباید عواملی چون فرهنگ ،ذهنیت  ، نور ورنگ را ازنظر دور کنیم.


+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

معماری سنتی ایران



کاشی‌کاری درون مسجد شیخ لطف‌الله

 

برخی از محققان نظیر پروفسر ویلبر معتقدند که اجرای هر طرح معماری به سه عنصر اجتماعی بستگی دارد. اول جامعه ای که به آن طرح نیازمند است؛ دوم شخص یا اشخاصی که از اجرای طرح حمایت می کنندو هزینه مالی آن را متعهد می شوند؛ سوم معمار یا استاد کارانی که طرح را اجرا می کنند. جذابیت تحقیق و مطالعه معماری ایران در این است که دریابیم چگونه این عوامل سه گانه بر یکدیگر تأثیر می گذارند و سرانجام به احداث بنایی منجر می شوند.


کاربرد بناها

مطالعه درباره معماری ایران, نشان دهنده چگونگی گسترش آن در طی پانزده قرن گذشته است. در هر دوره بناهایی با ویژگیهای گوناگون در روستاها, شهرها, جاده های کاروانی, مناطق کویری, گذرگاههای کوهستانی و شهرهای ساحلی ایجاد گردیده که کاربردهای متفاوت داشته اند.

اهمیت معماری اسلامی وقتی آشکار می شود, که بدانیم در ساخته های این دوره به کاربرد مادی و معنوی بناها ـ که از مهمترین ویژگیهای آن است ـ توجه شده است.

برای دریافتن اهمیت این ویژگیها در گسترش معماری شایسته است طبقه بندی بناهای دوره اسلامی و کاربرد آنها را مشخص کنیم.

بطور کلی بناهای دوره اسلامی را می توان به دو گروه عمده تقسیم کرد:

الف) بناهای مذهبی. شامل مساجد, آرامگاهها, مدارس, حسینیه ها, تکایا, و مصلی ها؛ ب) بناهای غیر مذهبی. شامل پلها, کاخها, کاروانسراها, حمامها, بازارها, قلعه ها و آب انبارها.

در دو گروه فوق از بناهای دوره اسلامی, مکانی برای عبادت, تجارت و سکونت وجود داشته است.

مساجد

مساجد مهمترین بناهای مذهبی هر شهر و روستا هستند که همواره نقش مهمی در زندگی مسلمانان داشته اند. اقامه نماز جمعه, مراسم مذهبی, ایراد خطبه ها و تدریس در مساجد انجام می گرفت؛ زیرا مسجد بهترین مکان برای ابلاغ فرامین حکومت به مردم بود.

کتیبه های باقیمانده بر دیوار بعضی از مساجد(مسجد جامع قزوین و مسجدجامع کاشان) حاوی وقف مکانهایی برای برای توسعه و تعمیرات مساجد از طرف واقف یا حکمران است.

اغلب مساجد در مرکز شهرها, نزدیک بازارها و محدوده دارالحکومه ساخته می شدند و اگر شهری به بیش از یک مسجد نیاز داشت, مساجد  دیگری از طرف حکومت یا افراد خیر احداث می شد. اهمیت مساجد در شهرها به حدی بود که اگر شهری مسجد جامع یا آدینه نداشت, اهمیت شهری هم نداشت. در صدر اسلام مساجد نقشه های ساده ای داشتند, ولی در طول زمان با طرحهای گوناگون و تزیینات مختلف, نقشه ها پیچیده شدند.

درنقشه مساجد, از قرن چهارم هجری دگرگونیهایی به وجود آمد و بر اساس آن, مساجد متفاوت در شهرها احداث شد. مهمترین نقشه هایی که در مساجد به کار گرفته شده, شامل یک ایوانی, دو ایوانی, چهار ایوانی, و ترکیب چهار طاقو ایوان بوده که معماران دوره اسلامی آنها را از شیوه های معماری عهد اشکانی و ساسانی اقتباس کرده اند. مثلاً نقشه چهار ایوانی ـ در ساخت بسیاری از بناها ـ الهام گرفته از نقشه کاخ آشور, متعلق به زمان اشکانیان است.

معماران دوره اسلامی مسجد را به شیوه های گوناگون می آراستند. در هر دوره یکی از عناصر تزیطنی در آراستن مساجد متداول بوده است؛ برای مثال در عهد سلجوقیان آجرکاری, در عهد ایلخانیان گچبری و در عهد تیموریان و صفویان کاشیکاری رواج بیشتری داشته است و در مواردی نیز تزیینات آجرکاری, گچبری و کاشیکاری با هم به کار گرفته می شد.

مدارس

در صدر اسلام تدریس علوم مذهبی در مساجد انجام می شد. بتدریج با توسعه علوم اسلامی, فضای آموزشی از مساجد جدا گشت. در قرن پنجم هجری (همزمان با حکومت سلجوقیان) به تشویق خواجه نظام الملک, مدارس متعددی در شهرهای معروف اسلامی مانند بغداد, ری, نیشابور و جرجان ساخته شد. بعدها نقشه چهار ایوانی, که مورد توجه معماران قرار گرفت, برای فضاهای آموزشی طرحی متعارف شد. در اطراف ایوانها, حجره هایی به صورت یک یا دو طبقه یرای استفاده و اقامت شبانه روزی دانشجویان و طلاب علوم دینی ساخته شد. غیر از ساعات تدریس, از مدارس به عنوان مسجد نیز استفاده می کردند. مدارس نیز همانند مساجد با آجرکاری, گچبری و کاشیکاری تزیین می شد(مانند مدارس غیاثیه, چهار باغ و مطهری).

آرامگاهها و زیارتگاهها

به طور کلی آرامگاه به بنایی گفته می شود که یک یا چند شخصیت مذهبی یا سیاسی در آن دفن شده باشد. این نوع بناها را به دو گروه مقبره های مذهبی(زیارتی) و مقبره های غیر مذهبی می توان تقسیم کرد.

مقبره های مذهبی در بیشتر شهرها و روستاها به امامزاده معروف شده اند و در مقایسه با سایر بناهای اسلامی(بجز مساجد) از اعتبار ویژه ای برخوردارند. امامزاده ها بیش از دیگر بناها ی دوره اسلامی مورد احترام و علاقه مسلمانان بویژه شیعیان هستند. بناهای فوق در طول زمان توسعه یافته و از یک آرامگاه معمولی به مجموعه های بسیار با شکوهی تبدیل شده اند(مانند مجموعه بناهای مشهد, قم, بسطام و شیخ صفی). مقبره ها اغلب با نقشه های مدور, مربع و هشت ضلعی با شیوه های گوناگون معماری احداث شده اند(مانند مرقد اسماعیل سامانی در بخارا, گنبد قابوس در دشت گرگان, برج رادکان در خراسان, برج علاء الدین در ورامین و بنای سلطانیه در زنجان). همانند سایر بناهای اسلامی مقبره ها نیز با آجرکاری, گچبری, کاشیکاری و آینه کاری تزیین شده اند.

تنها در ایران دوره اسلامی است که ایجاد مقبره ها و زیارتگاهها از چنین سابقه طولانی و ویژگیهای معماری منحصر به فرد و تزیینات باشکوه برخوردار است. اینگونه بناها به نامهای برج, گنبد, بقیه و مزار نیز معروف شده اند(مانند برج رادکان, گنبد قابوس, بقعه شیخ صفی).

حسینیه ها, تکایا و مصلی ها

در بسیاری از شهرهای اسلامی در مواقع خاصی مانند محرم, صفر و رمضان مراسم دعا, روضه و سوگواری برگزار می شده است. این مراسم بیشتر در مکانهایی معروف به تکیه و حسینیه برقرار بوده است.

به طور کلی تکایا و حسینیه ها مکانهای محصوری بودند که در مسیر گذرگاههای اصلی شهرها قرار داشتند. از این مکانها بویژه در ایام سوگواری ـ خصوصاً محرم ـ برای مراسم تعذیه خوانی, پرده خوانی و سینه زنی استفاده می شد. در این ایام مکان را سیاهپوش کرده, آن را با طوق و نخل و علامت و کتل آذین می کردند. مصلی اغلب در خارج از شهرها قرار داشت و برای اقامه نماز عید فطر و قربان از آن استفاده می شد. اینگونه بناها دارای طرح و نقشه خاصی نبودند و با توجه به مکانهای شهری و عمومی در گذرگاهها, میدانها و راسته بازارها ساخته می شدند. همچنین این مکانها فاقد تزیینات معماری بودند(مانند امیر چخماق یزد, پهنه و ناسار سمنان و گذر حاجی محله کاشان).

پلها

پلها و آب بندها از بناهای غیر مذهبی هستند که در ادوار گذشته در مسیر جاده های کاروانی, راهها و روی رودها ایجاد شده اند. مهمترین پلها در مسیر جاده های کاروانی و جاهایی که طغیان آب رودخانه ها غیر قابل کنترل بوده, بنا شده اند. از دوران بسیار کهن, هنگامی که بشر توانست آب را مهار کند و مسیر آن را مشخص سازد و از تنه درختان برای عبور و مرور از عرض رودخانه استفاده کند, کار پل سازی آغاز شده است.

معماران ایرانی در احداث پلها علاوه بر تسهیل امر عبور و مرور, ایجاد اب بندها را در نظر داشته اند. مشاهده قدیمیترین پلها یعنی پل بردیده از دوره هخامنشیان در جلگه مرودشت, بیستون در کرمانشاه از دوره ساسانیان, بند امیر در فارس از دوره آل بویه و پل خواجوی اصفهان, مؤید این نکته است که معماران در امر پل سازی علاوه برگذر از رودخانه به ذخیره کردن آب نیز توجه داشته اند.

ایران در دوره باستان و دوره اسلامی سهم قابل توجهی در توسعه پل سازی ـ از قرن هشتم ق.م. تاکنون ـ به عهده داشته است. بقایای پلها و سدها نشان دهنده نوع معماری آن زمان است. ذوق و سلیقه معماران ایرانی در تزیین پلها نیز قابل توجه است؛ بعضی از پلها دارای تزیینات آجرکاری و کاشیکاری است(مانند پل خواجوی اصفهان).

کاخها

احداث کاخها در ایران به گذشته های بسیار دور باز می گردد. مفهوم امروزی کاخ با مفهوم این کلمه در گذشته متفاوت است. در گذشته بناهایی منفرد با نوعی معماری برتر از دیگربناها احداث می گردید که کاربردهای متعددی داشت؛ مثلاً, ممکن بود زمانی به عنوان معبد و نیایشگاه و گاه به جای قلعه دفاعی و سرانجام برای سکونت حکمرانان استفاده شود(چغازنبیل). بتدریج ماهیت این بناها تغییر یافت و کاخها یاقصرها در ایران مقر حکومت سلسله های مختلف شد؛ برای مثال در زمان هخامنشی تخت جمشید, در زمان اشکانی کاخ آشور, در زمان ساسانی تیسفون و کسری و سروستان را می توان نام برد. در دوره اسلامی اینگونه بناها بتدریج برای سکونت و امور حکومتی استفاده گردید.

از صدر اسلام کاخ یا بنای با شکوهی که در مقیاس برتر ساخته شده باشد, به جای نمانده است. شیوه معماری کاخ العمره و کاخ المشتی ـ که در زمان امویان احداث گردید و بقایای آن هنوز پابرجاست ـ از شیوه هنری عهد ساسانی اقتباس شده است.

از زمان صفوی احداث کاخها وارد مرحله تازه ای شد و در پایه تختهای سه گانه آنها (تبریز, قزوین و اصفهان) نمونه های جالب توجهی ساخته است.

کاخهای چهل ستون, هشت بهشت و عالی قاپوی اصفهان, صفی آباد بهشهر, فین کاشان و فرخ آباد ساری از مهمترین نمونه های شیوه معماری عهد صفویان هستند.

ایجاد کاخها به همین شیوه تا عهد نادرشاه (مانند کاخ خورشید کلات) و عهد قاجار (مانند کاخ صاحبقرانیه و شمس العماره) ادامه یافت.

کاخها در ایران نقشه های گوناگونی داشته است: برخی کوشک مانند بوده اند( مانند هشت بهشت صفی آباد), بعضی نقشه مربع و مستطیل داشته اند و برخی چند ضلعی بوده اند.

مهمترین مسأله در ساختن کاخها, بویژه از عهد صفوی به بعد, تزیین با کاشیکاری, گچبری, آیینه کاری و سنگ کاری است.

کاروانسراها

ساخت کاروانسرا با توجه به اوضاع اجتماعی, اقتصادی و مذهبی, از روزگاران قدیم در ایران مورد توجه خاص بوده است. به طور کلی کاروانسراها به دو گروه برون شهری و درون شهری تقسیم می شوند.

توسعه راههای تجارتی و زیارتی باعث شده که در بین جاده های کاروانی در سراسر کشور کاروانسراهایی برای توقف و استراحت کاروانیان بنا شود. موقعیت جغرافیایی, سیاسی و اقتصادی در ایران از علل ازدیاد و گسترش این بناها بوده است. در ایران به فاصله هر چهار فرسنگ(۲۶ کیلومتر) کاروانسرایی برای استراحت بنا شده است. زیارت شهرهای مذهبی مانند قم, مشهد و کربلا باعث شده بود تا کاروانسراهای متعددی در مسیر جاده هایی که به این شهرها منتهی می شود, احداث گردد(در مسیر خراسان بزرگ, غرب به شرق, کرمانشاه و مشهد). این راه ارتباطی مهم از غرب به شهرهای مذهبی نجف و کربلا و از شرق به حرم حضرت رضا(ع) در مشهد متصل می شده است. همچنین در زمان صفوی برای رفاه حال زائران, کاروانسراهایی در این مسیر بنا شده که در حال حاضر بقایای پنجاه کاروانسرا باقی است.

معماری کاروانسراهای ایران بسیار متنوع است. معماران با توجه به موقعیت اقلیمی سرزمین ایران, کاروانسراهایی با ویژگیهای گوناگون احداث کرده اند. در ساخت کاروانسراهای برون شهری از نقشه های چهار ایوانی, دو ایوانی, هشت ضلعی, مدور, کوهستانی و نوع کرانه خلیج فارس استفاده شده است. در احداث کاروانسراها مانند مساجد و مدارس بیشتر از طرح چهار ایوانی استفاده شده و اتاقهایی در اطراف حیاط, برای استفاده مسافران ساخته شده است. برخی از کاروانسراها با شیوه های آجر کاری, گچبری, و کاشیکاری مزین شده اند(مانند رباط شرف خراسان, کاروانسرای سپنج شاهرود و مهیار اصفهان).

حمامها

حمامها از دیگر بناهای غیر مذهبی ایران است که در شهرها و روستاهای مختلف احداث شده است. در ادیان مختلف آیین شستشو, غسل و تطهیر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. طبق مدارک موجود توجه به پاکیزگی و طهارت در ایران زمین به دوران قدیم حتی پیش از زرتشت می رسد. بنابراین نیاز بشر به محلی برای شستشو و تطهیر, موجب احداث حمامها شده است. طبق مدارک باستانشناسی از جمله قدیمیترین حمامها, حمامی در تخت جمشید از دوره هخامنشی و حمامی در کاخ آشور متعلق به دوره اشکانیان است.

بعد از ظهور اسلام, پاکیزگی ـ بویژه غسلهای متعدد و وضو برای نمازهای پنجگانه ـ در زندگی روزمره مسلمانان از اهمیت ویژه ای برخوردار شد تا جایی که سخن گوهربار رسول اکرم(ص)«النظافه من الایمان» شعار هر مسلمان گردید.

در شهرهای اسلامی حمامها در گذرگاههای اصلی شهر, راسته بازارها و کاخهای حکومتی طوری ساخته می شد که برای تأمین آب بهداشتی و خروج فاضلاب مشکلی پیش نیاید. شاید بتوان گفت حمامها پس از مسجد و مدرسه یکی از مهمترین بناهای شهری محسوب می شدند.

فضای اصلی هر حمام, شامل بینه, میان در و گرمخانه بود. به این ترتیب که هر یک از فضاهای فوق به وسیله راهرو و هشتی از فضای دیگر جدا می شد تا دما و رطوبت هر فضا نسبت به فضای مجاور تنظیم شود. کف حمامها از سنگ مرمر و دیگر سنگها پوشیده شده بود, ازاره حمام با سنگ و کاشی تزیین می شد. از جمله تزیینات داخلی حمامها آهکبری به صورت ساده و رنگی بوده است (مانند حمام گنجعلیخان کرمان, کردشت میانه و خسرو آقا اصفهان).

قلعه ها

آغاز خانه سازی بشر همواره با اندیشه دفاع در برابر دشمنان همراه بوده است و قلعه ها مظاهر بارز اندیشه دفاعی انسان هستند.

به طور کلی قلعه ها به دو گروه عمده تقسیم می شود: قلعه های کوهستانی و قلعه های دشت. همانطور که در معرفی کاخها گفته شد, از یک بنا ممکن است استفاده های گوناگونی شود. از قلعه نیز در موقع آرامش و صلح به عنوان کاخ استفاده می شد. با این توضیح تخت جمشید را, با توجه به طراحی آن, می توان یک قلعه دانست. همچنین از تخت سلیمان در تکاب آذربایجان غربی ـ که مکانی مقدس بوده ـ گاهی به عنوان نیایشگاه و زمانی به عنوان کاخ استفاده می شده است.

بزرگترین و مستحکمترین قلعه هایی که در ایران بنا شده, متعلق به فرقه اسماعیلیه است. این قلعه ها در بلندیهای رشته کوههای البرز بنا شده اند(مانند الموت, لمبسر, گردکوه, سارو و امامه).

معماری اینگونه قلعه ها جنبه نظامی و دفاعی داشته و طرح و نقشه آنها ویژگیهای گوناگونی دارد. قلعه ها در صعب العبورترین بلندیهای کوهستانی بنا می شدند و چون طرح و نقشه ای از پیش آماده نداشتند, طراح یا معمار حصارها, برجها, اتاقها و ورودیها را با توجه به موقعیت طبیعی صخره ها, احداث می کرد. به این علت اغلب قلعه های کوهستانی دارای طرح هندسی مشخص نبودند. مصالح ساختمانی قلعه ها بیشتر قلوه سنگ و آجر, و ملاط آن ساروج و آهک بود.

قلعه هایی که در دشت برای محافضت از کاروانها و یا برای استفاده سربازان بنا می شد عمدتاً طرح هندسی مشخص داشتند و دارای نقشه های مربع, مستطیل, چند ضلعی و مدور بودند. این قلعه ها دارای برج و بارو بودند و مصالح ساختمانی آنها نیز از آجر و خشت بود (مانند قلعه گلی ورامین, میان گاله گرگان, قوشچی ارومیه و قلعه کهنه کرمانشاه).

در قرن دوازدهم هجری ایجاد قلعه در گذرگاهها به شیوه گذشته متوقف شد و پاسگاهها و سربازخانه هایی به شیوه جدید احداث گردید. همچنین در کرانه خلیج فارس قلعه هایی با سبک معماری غربی ساخته شد(مانند قلعه های هرمز, خارک, قشم و بندر عباس).

آب انبارها

موقعیت اقلیمی مناطق مختلف ایران تأثیر زیادی در ابداعات معماری این سرزمین داشته است. از روزگاران کهن در کنار طرحهای عمده تأمین آب مانند ایجاد قنات و ساختن سد, به ذخیره سازی آبهای زمستانی و مصرف آن در فصلهای کم آب و خشک سال نیز توجه شده است و «آب انبار» را به همین منظور بنا کرده اند. قدیمیترین نمونه به جای مانده, منبع ذخیره آب معبد چغازنبیل در خوزستان از دوره هخامنشی است.

آب انبارها به دو گروه کلی عمومی و خصوصی تقسیم می شوند. از نظر معماری آب انبارها شامل منبع ذخیره آب, پوشش منبع, بادگیر و هواکش, راه پله, پاشیر و سردر تزیینی و کتیبه هاست که در اشکال گوناگون مکعب, مستطیل, استوانه ای و چند ضلعی ساخته شده اند.

مصالح ساختمانی آنها سنگ و آجر, شفته آهک و ساروج است. تعدادی از این آب انبارها با آجر  و کاشی تزیین شده اند(مانند آب انبارهای قزوین, ده نمک سمنان و پنج بادگیر یزد).

بازارها

سابقه ایجاد بازار در ایران به روزگاران بسیار دور باز می گردد. طبق مدارک تاریخی بازار در بسیاری از شهرهای قبل از اسلام یکی از عناصر مهم شهری بوده است

پس از اسلام, گسترش شهرهای اسلامی و افزایش ارتباطات اجتماعی, ازدیاد راههای کاروانی, توسعه کاروانسراها و تبادلات اقتصادی موجب شکل گرفتن فضای بازرگانی و تولیدی موسوم به بازار شد. در شهرهای اسلامی بازار محور اصلی و مرکز اقتصادی شهر بوده و انبارهای مهم, مراکز تولیدی, مراکز توزیع کالاهای گوناگون و مبادلات پولی در آن جای داشتند.

بازارها بیشتر در امتداد مهمترین راههای اصلی شهر ساخته می شدند و در اغلب موارد راسته بازار شاهراه اصلی شهر نیز بود که مهمترین و شلوغترین دروازه ها را به مرکز شهر متصل می کرد(مانند بازار سلطانیه, بازار اصفهان و بازار نایین). در بیشتر شهرهای اسلامی مسجد جامع در کنار بازار قرار داشت.

دکانها در دو سوی راسته اصلی و راسته های فرعی قرار داشتند. برخی از راسته ها به عرضه کالاهای مخصوص اختصاص داشت؛ مانند بازار بزازها, کفاشها, زرگرها و آهنگرها. کاروانسراهای درون شهری ـ که قبلاً مورد بحث قرار گرفت ـ اغلب در پشت دکانهای بازار قرار داشت و به وسیله راهرو یا فضای کوچک به بازار مرتبط می شد. بسیاری از سراها دو طبقه ساخته می شدند و همه آنها دارای حیاط مرکزی بودند.

طول بازارها اندازه مشخص و معینی نداشت و به نسبت وسعت شهر و رونق بازار متفاوت بود. طول راسته اصلی در شهرهای کوچک و متوسط در حدود چند صد متر و در شهرهای بزرگ, بیش از یک کیلومتر بود و عرض بازارها بین پنج تا ده متر بوده است.

در ساختمان بازارها از بهترین مصالح و شیوه های معماری استفاده می شد. ستونها و دیوارها بیشتر از سنگ و آجر بود و برای پوشاندن سقف از گچ و آجر استفاده می کردند. برای پوشاندن دهانه های بزرگ مانند چهار سوها و تیمچه ها از گنبد و کاربندی استفاده می شد. پشت بام بازارها هم بیشتر با کاهگل پوشانده می شد؛ زیرا کاهگل هم عایق حرارتی بود و هم عایق رطوبتی. کف بازارها اغلب خاکی بود که در اثر گذشت زمان کوبیده و محکم می شد. البته گاهی از سنگ وآجر برای پوشاندن کف بازار و حجره ها استفاده می کردند.

به هر حال, بازار یکی از مهمترین بناهای عمومی شهرهای گوناگون است که در وهله اول برای عرضه, تولید, تبادل و خرید و فروش کالا شکل گرفت, ولی بعدها کارکردهای متعدد فرهنگی و اجتماعی پیدا کرد. رشد و رونق اقتصادی منجر به پیدایش انواع بازار شد که از میان آنها می توان از بازارهای ادواری, بازارهای روستایی, بازارهای ثابت, بازار بین راهی و بازارهای شهری نام برد.

عناصر تشکیل دهنده معماری

هر بنای دوره اسلامی چه بنای مذهبی, مانند مسجد و مدرسه و چه غیر مذهبی, مانند کاروانسرا و کاخ از فضاهای گوناگون تشکیل می شود و گاهی نیز ممکن است فضای تازه به صورت الحاقی به بناهای دیگر اضافه شود؛ مثلاً مناره یا منار در مسجد و مدرسه که جزیی از بناست و به طور مجزا هم کاربرد دارد.

بادگیر

معماران و استادکاران ایرانی با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی مناطق گوناگون ایران شیوه های معماری  را در شهر های مختلف توسعه بخشیدند؛ همان طور که به دلیل سرما ایجاد بناهای فاقد میانسرا در آذربایجان متداول بوده, ساختن بادگیر نیز در مناطق کویری رواج داشته است.

سالیان بس دراز, بادگیر یکی از اجزای مهم بناها در نواحی گرم و خشک ایران بوده است. هر بادگیر شامل برجهای تهویه بر فراز ساختمان است. در بالای هر برج یک رشته دهانه های عمودی وجود دارد که در مقابل بادهای وزان قرار گرفته و برای گرفتن نسیم و هدایت آن به اتاق همکف یا زیرزمین که رطوبت را از یک حوض آب اخذ می کند, تعبیه شده است.

در شهرهای کویری ایران مانند کاشان, یزد و کرمان از بادگیر در بناهای مختلف به نحوه مطلوب استفاده شده است. در بعضی بناها حتی چندین بادگیر ساخته شده (مانند آب انبار پنج بادگیر یزد).

پله

گرچه پله یک اثر معماری مهم به حساب نمی آید, ولی کاربردهای سودمندی در معماری دارد. راه پله های مارپیچ داخل مناره ها و پله هایی که به بامها و فضاهای داخلی و خارجی بنا و به پاشیرهای سراشیبی آب انبارها منتهی می شود از اهمیت ویژه ای برخوردارند. همچنین پله ها, راههای ارتباطی مفید به طبقه دوم یا پشت بام به شمار می روند. در بعضی از بناها پله ها علاوه بر کاربرد ارتباطی, وسیله سبک کردن حجمهای ساختمانی نیز هستند(مانند بنای تایباد خراسان). مدرسه غیاثیه خرگرد دارای هشت دستگاه پله است. همچنین مسجد کبود تبریز پله هایی در شش قسمت دارد که دو دستگاه پله به نمای اصلی متصل است و چهار دستگاه در گوشه های گنبد خانه یا شبستان قرار دارد که به طبقه دوم متصل می شود. مصالح ساختمانی پله ها اغلب آجر است.

سردابه

تعداد بسیاری از آرامگاهها مدفن اصلی شخصیتی مذهبی یا سیاسی هستند که زیر طبقه همکف ساخته می شدند. از آنجا که طبقه همکف باید محلی برای زیارت یا مراسم مذهبی می داشت, معمولاً محل تدفین را در طبقه ای پایین تر از سطح زمین می ساختند. احداث سردابه بیشتر در آرامگاههای ناحیه شمال و آذربایجان مرسوم بوده است.

از قرن هشتم هجری به بعد نصب ضریح چوبی در روی مزارها به صورت سمبلیک متداول شد. صندوقهای چوبی منبت کاری شده نام بسیاری از درودگران هنرمند را برخود دارد.

روشهای ساخت و تزیین

به طور کلی آگاهی ما از نحوه ساخت, طراحی و سایر امور ساختمانی دوره اسلامی بسیار کم و محدود است. بدون شک ایجاد بناها, چه مجموعه های مذهبی و چه غیر مذهبی, مستلزم آگاهی از علومی چون هندسه, ریاضی و طراحی بوده است و استادکاران طی قرون متمادی با بهره گیری از علوم, توانسته اند شاهکارهایی در هنر معماری به وجود آورند. متأسفانه در متون تاریخی دوره اسلامی مطالب مهم و تصاویر چندانی در مورد چگونگی ایجاد بناها به چشم نمی خورد. تنها نمونه های قابل ذکر دو نقاشی منسوب به بهزاد, با تاریخ ۸۷۲ هجری, در ظفرنامه و خمسه نظامی است. این نقاشیها در حال حاضر در دانشگاه هابکینز آمریکا نگهداری می شوند و در آنها نحوه ساخت مسجد جامع تیمور و همچنین کاخ خورنق به شیوه مینیاتور به تصویر کشیده شده است. در این نقاشیها تا حدودی تزیینات و ابزار و ابزار و وسایل معماری مرسوم آن روزگار مانند داربست, گونیای چوبی, اره, خط کش, بیل, تیشه, ماله, نردبان, و … و همچنین مصالح ساختمانی مانند سنگ, آجر, گچ, ملاط و کاشی و مراحل اجرای ساختمان نشان داده شده است.

برخی محققان بر این عقیده اند که علت فقدان مطالب سودمند درباره معماران دوره اسلامی و روشهای طراحی و ساختمانی آنها, این است که معماران در مقایسه با شاعران, فیلسوفان و مورخان, کمتر مورد توجه بوده اند. البته این رأی درست به نظر نمی رسد؛ زیرا در ادوار مختلف نیاز همگان به معمار و استادکاران ساختمانی برای ایجاد محلهای مسکونی, تجاری و عبادی امری مسلم بوده است.

مورخان اسلامی چون بیهقی, ابن خلدون و خواجه رشیدالدین, مطالب سودمندی درباره معماری و معماران نوشته اند؛ از جمله نوشته اند معماران از علوم ریاضی و هندسه اطلاع داشتند و در احداث بناها قبل از هر چیز به طراحی و نقشه کشی مبادرت می ورزیدند. فارابی فیلسوف بزرگ ایران می گوید معماری مبتنی بر علم الحیل است و حیل, مهارت, هنر و فنی است که با کار استادانه و هنرمندانه در اشکال هندسی نشان داده می شود. هندسه مبنای معماری بود و معمار بسیار ماهر و استاد را مهندس می گفتند که به معنای هندسه دان است.

همچنین متونی در دست است که در آنها از هندسه و طرحهای هندسی برای معماران بحث می شود و سراسر این کتابها دارای توضیحاتی است که به معماری عملی ارتباط پیدا می کند. بخشی از کتاب مفتاح الحساب نوشته جمشید کاشی ریاضیدان و منجم عصر تیموری, به معماری اختصاص یافته و در آن بخش از روشهای ساختن طاق و گنبد و مقرنس بحث می کند, از انواع طاقهایی که او شرح می دهد برخی را در بناهای تیموری می توان دید.

معماران, استادکاران, بنایان و دیگر گروههای وابسته به علم معماری, با آگاهی کامل از فن معماری و با ابتکار و ابداعات خاص خود و رعایت کامل اصول هندسه و مهارت های سنتی و همچنین الهام از عقاید دینی فضای معماری ایران را شکوهی جاودانه بخشیدند.

مسئولیت ساخت بنا نیز به عهده گروههای متعددی بوده است؛ مثلاً گروهی مسئول احداث ساختمان تا مرحله سفت کاری, و گروهی مسئول تزیینات بنا مانند آجرکاری, گچبری و کاشیکاری بوده اند. همچنین بین استادکاران, سلسله مراتبی وجود داشته, مانند مهندس, معمار, بنا, سرکارگر, سنگکار, گچکار, کاشیکار و کارگر ساده که هر یک مسئولیت خاصی داشتند.

لازم به یادآوری است که معماران ایرانی به علت فروتنی از ثبت کردن نام خود بر بناها خودداری می کردند؛ به همین علت جز تعدادی از بناها که نام معمار یا سازنده آن مشخص شد, بقیه فاقد نام استادکار یا سازنده آن است.

مصالح ساختمانی

مصالحی که در ایجاد بناهای دوره اسلامی به کار رفته متنوع است.

آجر. مهمترین مصالح ساختمانی در ایران قبل و بعد از اسلام بوده است. آجرهای به کار رفته در معماری عموماً مربع شکل است که در کارگاههای آجرپزی در سراسر ایران ساخته می شد. آجر علاوه بر استفاده در ساختن بدنه بنا برای تزیین آن نیز نقش مهمی داشت و از اوایل اسلام تا دوره تیموری تزیین بیشتر بناها با آجرکاری است. همچنین از آجرهای تراشدار و قالبی نیز استفاده می شد. آجرهای پخته رنگهای گوناگونی چون زرد کمرنگ, قرمز و قرمز تیره داشته که بیشتر در ابعاد ۳*۲۰*۲۰, ۵*۲۰*۲۰ و ۵*۲۵*۲۵ سانتیمتر ساخته می شد و در قسمتهای مختلف بنا مانند ایوانها, طاقنماها, گنبدها, مناره ها و اتاقها به کار می رفت(برجهای خرقان, گنبد قابوس, مناره مسجد ساوه).

گچ.گچ از دیگر مصالح ساختمانی است که در تمامی ادوار, در معماری استفاده شده است. از آنجایی که گچ از مصالح ارزان قیمت بوده و زود سفت می شده است, کاربردهای متعدد داشته و مورد توجه معماران بوده است. گچبری برای آراستن سطوح داخلی بناها, نوشتن کتیبه ها, تزیین محرابها, زیر گنبدها و ایوانها به کار می رفته است. بسیاری از بناهای عصر سلجوقی و ایلخانی با گچبری تزیین شده اند. اهمیت گچبری در بناهای اسلامی به حدی بود که هنرمندان این رشته به «جصاص» معروف بودند ونام بسیاری از این هنرمندان در کتیبه های بناها به یادگار مانده است. علاوه بر این, هنرمندان گچبر در قرن پنجم تا دهم هجری از شیوه های گوناگونی مانند گچبری رنگی, گچکاری وصله ای, گچکاری توپر و توخالی, گچبری مشبک و گچبری مسطح و برجسته استفاده کرده اند(مانند اصفهان: محراب اولجایتو, زنجان: گنبد سلطانیه, همدان: گنبد علویان و اشترجان: محراب اشترجان).

کاشی.استفاده از کاشی برای تزیین و همچنین استحکام بخشیدن به بناها از دوره سلجوقی آغاز شد و در طی قرون متمادی بویژه در عهد تیموری و صفوی به اوج رسید. کاشی نقش عمده ای در تزیین بناهای دوره اسلامی داشت و با شیوه های متفاوت توسط هنرمندان کاشیکار به کار می رفت. استفاده از کاشیهای یک رنگ, کاشی هفت رنگ, کاشی معرق و تلفیق آجر و کاشی در دوره های سلجوقی, ایلخانی و تیموری و صفوی در تزیین بنا مرسوم بوده و تا عصر حاضر ادامه یافته است. تزیین بخشهای گوناگون بنا, از پوشش گند و مناره گرفته تا سطح داخلی بنا و زیر گنبد و دیوارها و محراب با کاشیهای مختلف, بویژه کاشیهای معرق, به بناهای مذهبی و غیر مذهبی ایران دوره اسلامی زیبایی خاصی بخشیده است(مانند گناباد: مسجد گناباد و غیاثیه, خرگرد: مدرسه خرگرد, مشهد: مسجد گوهر شاد, تبریز: مسجد کبود, اصفهان: مسجد شیخ لطف الله و مسجد امام).

خشت.از دیگر مصالح ساختمانی معمول در معماری ایران خشت است. در دوره اسلامی یا تمامی بنا از خشت بوده یا بخشی از دیوارها از خشت و بقیه از آجر بوده است. از آنجایی که مقاومت خشت در برابر باد و باران و برف اندک است, بناهای خشتی زیادی از روزگاران گذشته باقی نمانده است.

سنگ.در معماری اسلامی از سنگ برای کار در شالوده, بدنه, فرش کردن کف و تزیین بنا استفاده می شد. گرچه به علت موقعیت جغرافیایی و اقلیمی استفاده از سنگ در برخی نقاط چون آذربایجان بیشتر دیده می شود, اما بهره گیری از آن تقریباً در سراسر ایران مرسوم و متداول بوده است. استفاده از سسنگ در پی بنا و دیوارها اهمیت ویژه ای داشت و برای ساختن کتیبه ها سنگهای گوناگونی چون سنگ سیاه, سنگ آهک, سنگ مرمر ـ که با دقت تراشیده و گاهی حجاری می شد ـ به کار می رفت(مرند: کاروانسرای مرند, شیراز: مسجد جامع, کاشان: کتیبه های مسجد میدان).

چوب.استفاده از چوب برای ساختن در, پنجره, صندوقهای ضریح, ستونها و تیر سقف و چهار چوب, از ویژگیهای معماری اسلامی است که در ناحیه مازندران و گیلان رواج بیشتری داشته است. درختهای تبریزی, سپیدار, چنار, کاج و گردو از جمله درختهایی بودند که از چوب آنها برای بخشهای گوناگون بنا استفاده می شده است(ورامین: مسجد مامع, تبریز: ارگ علیشاه, ساری: امام زاده صالح).

شیشه. کاوشهای باستانشناسی سالهای اخیر و همچنین بناهای باقیمانده از ادوار مختلف اسلامی نشان می دهد که از شیشه های الوان به رنگهای سرخ, آبی, بنفش و سبز برای تأمین روشنایی و تزیین در و پنجره و قابهای گنبد خانه و شبستانها استفاده می شده است. همچنین مطالعه متون تاریخی و مشاهده مینیاتور های قرن ششم تا دوازدهم هجری نشان می دهد که شیشه, کاربرد وسیعی داشته است (خرگرد: غیاثیه, شاه زند: مقبره شیری بکا آقا, اصفهان: عالی قاپو).

دانشجویان معماری آبادان

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

معماران مشهور دنیا


ایرو سارینن

http://blog.smow.com/wp-content/uploads/2010/08/eero-saarinen.gif

 (به انگلیسی: Eero Saarinen) متولد ۱۹۱۰-۱۹۶۱، معمار برجستهٔ فنلاندی‌تبار آمریکایی بود.او که در زمان زندگی‌اش از سوی معماران هم‌دوره نادیده گرفته می‌شد و گاه مورد تمسخر قرار می‌گرفت امروزه به عنوان یکی از استادان معماری آمریکایی سدهٔ بیستم به‌شمار می‌آید.او پسر الیل سارینن، معمار اروپاییست. یادبود توسعه ملی جفرسون از آثار مهم اوست.


کازویو سجیما و ریوئه نیشی زاوا


kazuyo sejima and ryue nishizawa
© designboom

دو معمار ژاپنی به نام‌های کازویو سجیما و ریوئه نیشی زاوا برنده جایزه معتبر پریتزکر شدند که به نوبل معماری شهرت دارد.
 این دو معمار به دلیل استفاده هنرمندانه از نور و شفافیت در ساختمان هایشان در سراسر جهان برنده جایزه 2010 پریتزکر شدند که به نوبل معماری شهرت یافته است.


نورمن فاستر

norman_forster.jpg

۱۹۳۵ نورمن فاستر ، در اول ماه ژوئن در شهر منچستر متولد شد .

۱۹۵۳  پس از اتمام دوره متوسطه ، به صورت نیمه وقت و به عنوان منشی در تالار شهر منچستر شروع به کار کرد . سپس به خدمت سربازی رفت و در حین خدمت در نیروی هوایی ، در زمینه مهندسی الکترونیک مهارت یافت و اطلاعاتی در مورد هواپیما کسب کرد . در نهایت ، به دلیل علاقه به هولپیماهای گلایدر به یک خلبان ماهر تبدیل شد .


هوشنگ سیحون

seihoon.jpg

مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۲۹۹ و در خانواده اى اهل موسیقى به دنیا مى آید.

پدر بزرگ او « میرزا عبدالله » بنیانگذار موسیقى سنتى و معروف به پدر موسیقى سنتى ایران بوده است و مادرش (مولود خانم) از نوازندگان تار و سه تار و معلم زنده یاد « احد عبادى »که دایى سیحون به حساب مى آید. او بعد از راهیابى به دانشکده هنرهاى زیباى دانشگاه تهران استعداد خود را از نقاشى به معمارى توسعه مى دهد و به دعوت « آندره گدار» (رئیس اداره باستان شناسى وقت ایران) براى ادامه تحصیل راهى پاریس و دانشکده هنرهاى زیباى پاریس (بوزار) مى شود و حدود ۳ سال تحت تعلیم « اوتلو زاوارونى » به تکمیل دانش معمارى خود مى پردازد و در سال ۱۹۴۹ به درجه دکتراى هنر مى رسد.

مهندس سیحون بعداز طراحى و اجراى آرامگاه بوعلى سینا (همدان ) پروژه هاى زیادى را طراحى و اجرا مى کند که از جمله آنها مى توان به مقبره عمرخیام (نیشابور)، مقبره کمال الملک (نیشابور)، مقبره و موزه نادرشاه افشار (مشهد)، مجلس شوراى ملى ، موزه توس (مقبره فردوسى )، کارخانه نخ ریسى کوروس اخوان، کارخانه آرد مرشدى ، سازمان نقشه بردارى کل کشور ، بانک سپه (توپخانه )، مجتمع آموزشى یاغچى آباد ، سینما آسیا، سینما سانترال ، کارخانه کانادادراى (زمزم فعلى ) در تهران و اهواز ، کارخانه یخ سازى کورس اخوان و حدود ۱۵۰ خانه و ویلاى خصوصى براى شخصیت هاى مشهور آن زمان اشاره کرد که تقریباً همه به اقتضاى کانسپتى که داشته اند از مصالح ساده و مقاوم محلى تشکیل شده اند و آموزه هاى کلاسیک بوزار پاریس در آنها پیاده شده است.


زندگی نامه چارلز کورآ

چارلز کورآ در سال ۱۹۳۰ در حیدر آباد هند به دنیا آمد او در دو دانشگاه می شی گان و انستیتو تکنولوژی ماساچوست تحصیل کرد و سپس دفتر شخصی خود را در بمبئی تاسیس نمود.

کارهای کورآ در هند یک پیشرفت، درک و هماهنگی ظریف با معماری معاصر دارد که در عین حال به هیچ عنوان غربی نیست کورآ در کارهای اول خود سعی داشت در محیط پیرامونی مدرن جایگاه کارهای خودش را کشف کند او همچنین در کارهایش سعی در جستجوی جوابی به مشکلات جهان سومی داشت.

بین سالهای ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ کورآ کارهای بزرگتری را انجام داد و به معماری سمبولیک نزدیکتر شد و توانست در سال ۱۹۸۴ جایزه رویال گلد مدال ریبا و در سال ۱۹۹۰ مدال آلتو و مدال گلد یو آی آ را از آن خود کند در سال ۱۹۹۴ جایزه ایمپریال ژاپن و در ۱۹۹۸ جایزه معماری آقا خان را دریافت کرد.


استاد محمد کریم پیرنیا

من در اصل نائینی هستم و از بدو تولد تا بعد از دوره دبیرستان در یزد اقامت داشتم .خانه ما در محله یوزداران یزد در محلی به نام جنگل بود .اگر کوچه یوزداران را به طرف دروازه مهریز ادامه میدادیم ،در نزدیکی  باروی شهر چهار خانه قرار داشت که متعلق به پدرم بود.خانه به «میرزا صادق خان» معروف بود.


دانشجویان معماری آبادان

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

نقش رنگ در معماری


در واقعیت، رنگ وجود ندارد! از نظر علم فیزیک چیزی وجود دارد که دارای جسم و یا ماده باشد و بتوان به آن شکل داد و آن را لمس کرد. شیء رنگی را می توان لمس کرد و یا به آن شکل داد؛ اما این خود آن شیء است که موجودیت خارجی دارد نه رنگ آن. رنگ تنها ظاهر دارد، چیزی که به صورت لحظه ای دیده می شود.

رنگ بازتابی از نور است که به شکل‌های متفاوتی در می‌آید و این بازتاب مجموعهٔ وسیعی را شامل می‌شود.اگر یک ناحیه باریک از طول موج‌های نور مرئی توسط ماده جذب شود رنگ بوجود می‌آید.

رنگ یکی از از خاصیتهای نور است.ادراک رنگ ،نتیجه نور تابیده شده ،تغییرات در آن،ویژگی های جذبکنندگی،انعکاسی و انتقالی سطح ،رابطه سطح با رنگهای اطراف ان و ویژگیهای چشم می باشد.


رنگها روح دارند و زنده اند,رنگها کلمه اند و همچنین کلمات سخن میگویند…

از نهان سبز جنگل ها,از راز آبی آسمان و دریاها,از شفافیت و زلالی قطرات باران و از پاکی سفید برف;بلی رنگها از روح آدمی و دنیای پر رمز و راز انسان سخن میگویند و رنگهایی که انسانها بدان می پوشند و می نگارند و نقش میزنند نیز حکایت از گوشه ای دیگر از درون ایشان دارد.

.
غایت و هدف همه مجاهدت های هنری بیرون کشیدن و استخلاص ماهیت و سرشت معنوی فرم و رنگ و آزادی آنها از زندان دنیای مادی است.از چنین آرزو و سودایی است که هنر غیر مادی نشات میگیرد.دنیائی که امروز در آن زندگی میکنیم , به دنیای انسان در سالهای گذشته , شباهتی ندارد.دنیای ما با ابداع و خلاقیت شکل گرفته است.ما بناهائی میسازیم که محتوای آنها در عملکرد آنها نهفته است;در عین حال بناها سمبول افکار و عقاید نیستند ; بلکه تجسم افکاری هدف دار هستند.

.
با گذشت زمان فکر انسان به اسرار پدیده های طبیعت چون رنگین کمان , رعد و برق , جاذبه و امثال آن پی برده است , با وجود این , پدیده ها هنوز هم در اسرار باقی مانده اند; رعد و برق ما می ترساند.ولی رنگهای رنگین کمان و نور ستاره شمالی روح را تعالی می بخشد و آن را تهذیب می کند.رنگین کمان سمبل صلح است.فقط کسانی که عاشق رنگ هستند می توانند زیبائی و کیفیت ذاتی آن را درک کنند.

رنگ مواهب خود را به همه تقدیم می کند , ولی رموز و اسرار پنهان خود را فقط برای علاقه مندان واقعی آشکار می سازد.رنگ زندگی است زیرا جهان بدون رنگ برایمان مرده جلوه می کند , رنگ ها ایده آغازین و ثمره نور اصلی بدون رنگ هستند و مقابل آنها تاریکی بدون رنگ است.

.
گوته در ” فاربن لهر ” در مورد هماهنگی و کلیت رنگ می نویسد: وقتی چشم رنگی را می بیند , بلافاصله فعالیتش را شروع می کندو عملکردش چنان است که به شکلی نا خود آگاه و اجتناب ناپذیر , رنگ دیگری ایجاد می کند که با پیوستن به حلقه رنگها , ترتیب حلقه رنگ را کامل میکند و این تاثیر متقابل , احساسی از غنای رنگ به انسان می بخشد.مقصود از هماهنگی رنگ , هنر وسعت دادن به درون مایه ها و مضامینی از تناسبات اصولی رنگ است که می تواند بعنوان پایه ای برای کمپوزیسیون ( یا آفرینش هنری )به خدمت گرفته شود.
رنگهای درخشان به تنهایی جذاب هستند اما اگر در یک الگو یا ردیفی منظم قرارگیرند از نظر بصری تاثیر بیشتری خواهند داشت. این نوع آرایش یک ساختار ساده را بر این رنگها حاکم میکند و در نتیجه یک مفهوم و یا نوعی نظم را، ورای حضور محض رنگها، منتقل خواهد کرد.پدیده های بصری , معنوی و روانی در حیطه رنگ و هنرهای رنگ روابط مشترک زیادی دارند.وقتی که موضوعی در نظر مشترک گرفته شد , طرح باید از این موضوع اولیه و حاکم بر کار , پیروی نماید.
اگر رنگ مهمترین وسیله بیان حالت و مفهوم باشد , ترکیب رنگ باید از سطوح رنگ شوع شود و این سطوح , خطوط را مشخص خواهند کرد.کسی که اول خطوط را رسم می کند و بعد رنگ را بدان می افزاید , هرگز نخواهد توانست یک اثر رنگی خوب و واضح به تصویر بکشد.رنگها , ابعاد و جهات مخصوص به خود را دارند و سطوح را به شیوه خود , ترسیم می کنند.

.
شاید به نظر عجیب برسد که در حوزه حس بصری رنگ حرارت را می توان تشخیص داد.به هر حال تجربه نشان داده است که بین دو آتلیه که یکی با رنگ سبز-آبی و دیگری با قرمز-نارنجی رنگ شده باشد , ۵ تا ۷ درجه اختلاف حرارت یا بودت از طریق ذهنی احساس می شود.به عبارت دیگر , کسانی که در آتلیه سبز هستند , در ۱۵ درجه سانتیگراد احساس سرما می کردند , اما در اتاقی که با رنگ قرمز نارنجی رنگ شده بود تا ۱۳-۱۱ درجه سانتی گراد نیز احساس سرما نمی کردند.حقیقت این است که رنگ آبی-سبز جریان خون را کند و رنگ قرمز نارنجی همانند داروی محرکی است که باعث حالت هیجانی و تسریع جریان خون در بدن می گردد.

.
این تاثیرات مختلف قدرت وسیع مفهومی و بیان حالت کنتراست سرد و گرم را نشان می دهد و از آن می توان برای ایجاد اثرات تصویری فوق الهاده زیبا استفاده کرد.مناظری که فاصله اشیاء در آن زیاد است , همیشه از لحاظ رنگ سرد تر بنظر می رسند , زیرا که در عمق هوا قرار دارند.پس کنتراست سرد و گرم وسیله مهمی است که اثرات پرسپکتیو و حجمی را نشان می دهد.

.
شکل ها نیز دارای خصوصیت گویا ومعنی دار نظام زیباشناختی خود هستند.در طراحی,این کیفیت های معنی دار شکل و رنگ می بایست با یکدیگر مطابقت داده شوند,یعنی شکل و رنگ در معنی دار بودن و مفهوم خود یکدیگر را تایید و اثبات نمایند.
سه شکل اصلی مربع,مثلث و دایره نیز مانند سه رنگ اصلی قرمز,زرد و آبی دارای خصوصیات مفهومی و بیانی مشخص هستند.مربع,نمایانگر ماده,وزن و حدود مشخص است وحسی از کشش و امتداد و تجربه حرکت را القاء میکند.مربع با رنگ قرمز منطبق است و وزن حجم قرمز با شکل سنگین و ساکن مربع مطابقت دارد.مثلث با زوایای حاد و تند,تاثیر ستیزه جویی,پرخاش و تهاجم را ایجاد میکند.مثلث سمبل تفکر است و حالت وخصوصیت بی وزن آن با زرد روشن هماهنگی دارد.دایره بر عکس مربع,احساسات را ملایم و معتدل میکند و حس آرامش و حرکت آرام و آهسته را القاء مینماید.دایره سمبل روح است که در درون خود همواره در حال حرکت است.

دانشجویان معماری آبادان

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

شیب بندی


شیب بندی وشیب دادن از مسائل جزئیات واجرایی دقیق بوده که بایستی درست انجام شود . شیب بندی بیشتر جهت حرکت و هدایت آب آن هم به طوری که با کششی کافی بوده باشد برای فضاهای خارجی به مانند محوطه سازی ، پیاده رو سازی ، حیاط سازی و شیب بندی های کوچک به مانند شیب بندی پشت بام، سرویسهای آبریز چون حمام ، توالت و درمواردی دستشویی و آشپزخانه ازویژگی خاصی برخوردارمی باشد .لازم به تذکر است که این اصول در آبریزهای بزرگ به مانند توالت های عمومی ، رختشور خانه های شهرداری ، مجاری آب و مجاری فاضلابها نیز از اهمیت خاصی بهره مند می باشد که هرکدام دارای اجزایی خاص بوده و اما در مجموع به اصول هدایت و نوع شیب بندی و شیب دادن بایستی توجه شود ، که ذیلاً به نکات آن توجه می کنیم :
الف - تئوری شیب : شیب دادن را می توان کلیات شیب سازی دانست و معمولاً در محوطه سازیها به طول حرکت آب به مسیرهایی چون اکو و یا آبگیرها ، قنوات کهنه و کاریزهای خشک شده و بالاخره جوی های بزرگ و کوچک که باعث انتقال آب و فاضلاب از نقاطی به نقاط دیگر می باشد توجه شود .

درصد شیب : نحوه حرکت آب بایستی طوری باشد که از مبدأ تا مقصد حرکت وکشش آب و یا فضولات بدون مانع و هر چه سریعتر انجامشود که این درصد شیب جهت هدایت وکشش آب کمتر و برای حرکت فضولات بیشتر در نظر می باشد . در هر حال استاندارد شیب برای فضولات حدود 5 درصد و جهت هدایت آبهای هرز و مشابه 1 الی 3 درصد می باشد که اگر این موارد رعایت شود اشکال فنی تراکم وگرفتگی در مسیر پیش نخواهد آمد .

شیب سازی : به طوری که از معنی لغت مشخص است ساختن شیب برای محوطه و مکانهای مختلف در پیش بوده و شیب سازی به طرق مختلف ممکن می باشد .
1- تسطیح خاک : هموار نمودن سطوح جهت زمین هایی که خود دارای شیب ملایم می باشند و آماده سازی مراحل بعدی بر روی سطح بدست آمده جهت زیر سازی ، روسازی ، آسفالت در یک ویا دو لایه .
2- بلوک گذاری : معمولاً در تقسیم خیابان کشی و پیاده رو سازی به هر صورت چه در مکانهای عمومی وچه در فضاهای باز خصوصی مورد استفاده می باشد که ابتدا زیرسازی بلوک در ارتفاع معلوم و وسیله دستگاه ترازیاب (دوربین) و یا شیلنگ تراز و یا شمشه ترازانجام شده و شیب لازم در سطحی هموار ساخته می شود و با استفاده از ملاط ماسه سیمان آن هم با عیار کافی بلوک ها در راستای ریسمان کشیده شده نصب می گردد و سپس دو طرف بلوک های نصب شده با شفته ریزی بتونی مهار می شود و مسیر آماده شده مراحلی چون زیرسازی و رو سازی و در خاتمه آسفالت ریزی و یا موزائیک فرش می شود . باید توجه داشت که اگر محوطه از موزائیک پوشش می گرددعاجهای موزائیک در جهت حرکت آب مانعی بوجود نیاورد تا کشش آب هر چه سریعتر و راحت تر انجام شود .

دادن شیب :چنانچه محوطه فاقد شیب لازم باشد عمل شیب بندی را با بالا آوردن مقدار درصد کافی از مبدأ ، آن هم با مصالح گوناگون چون خاکریزی نخاله ریزی ، بتون ریزی و یا موارد دیگر با حجم لازم که به طور اختصار گفته می شود انجام می دهیم .

خاکریزی : معمولاً ارتفاع خاکریزی تا 25 سانتیمتر و آن هم با اضافه کردن آب به صورت پاشیدن خاک را دو نم ساخته و پهن می کنیم ،سپس عمل غلتک زنی را آنقدر ادامه داده تا این که خاک کاملاً فشرده شود و مقدار تراکم خاک از مقدار صد درصد نیز کمتر شود ، یعنی اگر این مقداربه 95 درصد برسد کار بسیار جالب بوده و حفره های هوا درخاک از بین رفته وخاک دستی ریخته شده از خاک بکر زیرین فشرده تر می شود که مسلماً دارای مقاومتی بیشتر خواهد بود .بدیهی است اگر ارتفاع خاک ریزی بیش از25 سانتیمتر باشد سطح خاک لایه اولیه راغلتک آجدار زده تا پیوند بین دو لایه روئین و زیرین به وجود آید و سپس عمل خاک ریزی را به طوری که شرح داده شد ادامه می دهیم .

قابل توجه : چنانچه خاک از نوع نامرغوب باشد با اضافه کردن گرد آهک و درشت دانه چون سنگریزه و ماسه و مخلوط کردن آنها ،خاک را به صورت گراول (درشت دانه و ریز دانه) در آورده و عمل خاک ریزی را دنبال می کنیم . مسلماً عمل گراول ساختن خاک در تمامی لایه ها باعث مقاومت هر چه بیشتر خاک می شود خصوصاً در لایه انتهایی با بیشتر کردن نوع دانه های شنی اتصال سازی آسفالت را بالایه های زیرین (خاک) بهتر می سازیم .

نخاله ریزی : زمانی که شیب بندی برای حیاط سازی و پشت بام سازی باشد از مصالحی چون خرده آجرهای معمولی و خرده بلوک های سیمانی و یا سفالین می توان حجم شیب بندی را به وجود آورده و حفره های سطوح بدست آمده را با خرده های موجود تسطیح نمود وزیر سازی را جهت اندود ماسه سیمان و بر روی آن موزائیک فرش و یا قیر اندود و آسفالت را مهیا ساخت .باید توجه داشت به علت این که در محوطه سازی حیاط ، مستقیماً زیرسازی در خطر یخ زدن کف می باشد، چنانچه از اضافه کردن ماسهسیمان به مخلوط نخاله استفاده گردد زیرسازی به مراتب بهتر بوده و خطر بلند شدن کف سازی پیش نخواهد آمد .


بتون پو که :این مصالح از نوع بسیار معمول و متداول بوده که علاوه بر مقاومت ، دارای هزینه کمتر نسبت به انواع دیگر می باشد.مواد ترکیبی این بتون تشکیل می شود از سر کف کارخانه آهن گدازی که پس از سرد شدن سر کف از مواد زائد کارخانه به صورت حجمی باد کرده و دارای حفره های فراوان بوده که در نتیجه حجمی با وزن بسیار کم نسبت به سنگ معمولی دارا می باشد . مصالح را خرد کرده به کرده و دارای حفره های فراوان بوده که در نتیجه حجمی با وزن بسیار کم نسبت به سنگ معمولی دارا می باشد . مصالح را خرد کرده به صورت درشت دانه و با رعایت ریز دانه و با اضافه کردن سیمان و آب در شیب سازی مورد استفاده می باشد . لازم به یاد آوری میباشد.که از سنگ های متخلخل سنگ پایی و یا پوکه سوخته زغال سنگ و کف جوشهای کارخانه های آجر پزی نیز به عنوان مصالح ودانه های ترکیبی برای بتون پوکه استفاده می گردد .

بتون آلومیناتی : چنانچه در بتون گرد آلومینیم اضافه شود و زمان خودگیری بتون در اثر فعل و انفعالات شیمیایی حبابهایی خارج می گردد که نشان دهنده و به وجود آورنده ازدیاد حجم بتون می باشد.این حالت بتون را به صورت سنگ پا با حفره ای در آورده که وزن مخصو ص بتون غیر مسلح را از 2200 کیلو تا 800 و یا 900 کیلوگرم در متر مکعب کاهش می دهد و در شیب بند یها قسمت های داخلی خصوصاًپشت بام مورد استفاده فراوان می باشد .

شیب سازی : به طوری که مشخص است ارتفاع شیب بندی با طول شیب متناسب بوده ، یعنی اگر طول شیب تا محل سوراخ ناودان در پشت بام طویل باشد مقدار باری که برای شیب بندی از مبدأ تا سوراخ ناودانی ریخته می شود به مراتب بیشتر و مرتفع تر از قسمتهای شیب با طول کمتر خواهد بود. یعنی ارتفاع شیب به نسبت طویلی ویا کوتاهی طول شیب بستگی کامل دارد. معمولاً ختم شیب در نقطه سوراخ ناودانی صفر و در شروع با طول درصد که در طولهای بلند تا 3 درصد می باشد تعیین می گردد و هر چه طول شیب کمتر باشد به همان نسبت درصد آن کم می گردد. مثلاً برای طولهایی

تا 5 متر3 درصد

و طول بین (2.5 تا 3) متر 2 درصد

طولهایی تا 2 متر 1.5 درصد

درنظر گرفته می شود.چنانچه طول ذکرشده بیشتر از5مترباشد سوراخ دیگری برای ناودانی پیش بینی می شود. چرا که در موقع بارندگیهای شدید وجود سوراخ ناودانی معدود دارای عدم کشش آب و در نتیجه خساراتی خواهد بود .

اجرای شیب بندی :حرکت شیب به طرف سوراخ ناودانی می باشد و محل سوراخ به دو صورت تعبیه می گردد .
الف – سوراخ ناودانی در وسط پشت بام : در این حالت به این ترتیب عمل می شود ، طول شیب نقاط محاسبه می شود :
1- وسیله کرم گذاری ارتفاع چهار گوشه پشت بام تعیین می گردد .
2- ریسمان کشی کشیده در بین کرم ها عمل شمشه گیری انجام می شود .
3- محل سوراخ ناودانی ، کرمی مسطح و نازک گرفته می شود .
4- وسیله ریسمان کشی بین کرمهای کناری و میانی یعنی (سوراخ ناودانی) شمشه گیری جهت قسمت های شیب انجام می گردد .
5- متن های بدست آمده بین شمشه ها که لچکی گفته می شود با مصالح مورد نظر پر می شود و با شمشه کش کردن سطح بین دو شمشه حاصله سطح شیب بدست می آید .

با تکرار موارد ذکر شده در قسمت های دیگر ، سطح شیب بندی پشت بام بدست می آید که آماده مراحل بعدی خواهد بود .
ب : چنانچه ناودانی در گوشه ها و یا در قسمت های میانی و کناری باشد نوع شیب از وسط پشت بام به طرف خارج خواهد بود که تمامی موارد محاسبه شیب ، کرم گیری ، شمشه گیری و پر کردن متنها به همان ترتیب که گفته شد انجام می گردد .

شیب بندی سرویس :شیب در سرویس خصوصاً حمام به طرف کف شو می باشد و معمولاً محل کفشو در وسط حمام پیش بینی می گردد،چنانچه ابعاد فضا کم باشد با کم و یا زیاد کردن ملاط پشت موزائیک و یا کاشی مورد نظر به دست می آید و اگر ابعاد فضا بزرگ باشد،دقیقاً عمل شیب بندی وسیله کرم گیری و شمشه گیری به طرف کفشو انجام شده و با متن سازی بین شمشه ها کف ، آماده موزائیک فرش ویا نصب سرامیک می گردد .
بدیهی است چنانچه محل مورد نظر توالت داشته باشد کاسه توالت در محل خود و پایین تر از اطراف نصب شده بطوری که پس از فرش کف ، آب به راحتی و سریع سرازیر کاسه توالت گردد .

شیب بندی چهار طرفه: دیواره ای یک نیمه به اندازه تقریبی (5/2 × 5/2) متر به ارتفاع دو رج چیده می شود . وسط و مرکز این کار را کرمی به ارتفاع 2 سانتیمتر گذارده . از این کرم به گوشه های ریسمان کشیده که شیب مورد نظر بدست می آید .
راستای ریسمان شیبدار شمشه گذارده می شود و با خاک دو نم سطح شمشه شیبدار گرفته می شود . شمشه آهنی و یا چوبی از راستای شمشه گرفته شده خارج می گردد. متن شمشه ها با خاک دونم پرمیشود و سطح پر شده بوسیله شمشه آهنی و یا چوبی شمشه کش میگردد و شیب چهار طرفه به وجود می آید .

Roof Plan : پلان شیب بندی

دید افقی بام را که در آن دیوارهای خارجی بنا (با احتساب قرنیز) و خط مسیر شیب بام به طرف ناودانها و خرپشته ، همچنین فضاهایی که به عنوان نور گیر از قسمت های مختلف بام بیرون آمده ، مشخص می شوند را پلان شیب بندی می نامند .
این پلان وضع پشت بام را مشخص می کند. جهت حرکت سریع آب حاصل از باران ، برف یا شستشوی به طرف آب رو ، برای هر 50 تا 70 متر مربع سقف یک ناودان درنظر می گیریم .اگر مقداربارندگی منطقه کم باشد این متراژ به 140مترمربع و در صورتی که منطقه مرطوب و میزان بارندگی سالانه زیاد باشد تا 70 متر مربع کاهش می یابد .

شیب بندی به دو حالت انجام می گردد :


الف : شیب بندی در جهت قسمت های میانی پشت بام .
1- در این حالت اجرای لوله های آب باران پشت بام از میان ستونهای آجری که در قسمت های میانی ساختمان ساخته شده انجام میگردد.مسلماً محاسبه و طرح مجاری آب یا مسئله کشش سریع در مسیر پیش بینی شده مورد توجه بوده که در طراحی نقشه بدان دقت می شود ومعمولاً بایستی انتخاب ناودانی طوری باشد که پس از مرحله عمودی از کمترین لوله گذاری افقی تا چاه فاضلاب هدایت وجریان آب بدون اشکال مسیر لازم را حرکت نماید .

2- چنانچه وضع طراحی ساختمان طوری باشد که ستون های میانی ولغازهایی وجود نداشته باشد حرکت آب باران پشت بام به طرف سرویس و آبریزها قابل توجه می باشد . در این حالت از جدار لوله های فاضلاب آبریزها لوله ای جداگانه جهت آب باران به طرف پشت بام به بالا برده می شود. باید توجه داشت که هرگزلوله آب باران به لوله های فاضلاب وصل نشود زیرا گازهای حاصل از چاه فاضلاببه راحتی از لوله مذکور به سطح پشت بام می رسد .

ب : شیب بندی در جهت کناره و یا گوشه های پشت بام .
چنانچه وضع و موقعیت ساختمان در وسط محوطه باشد می توان لوله آب باران را به آن جهت و در محل مشخص تعبیه نمود که مسلماًاجرای شیب بندی از وسط پشت بام به طرف کناره ها و یا گوشه ها و به طرف سوراخ ناودانی خواهد بود . باید توجه داشت که شیب بندی در ساختمان هایی که در موقعیت کنار کوچه و یا خیابان می باشد هدایت آب باران به خارج از ساختمان و محوطه غیر اصولی خواهد بود .

کانالهای تأ سیساتی

در ساختمان های وسیع که دارای زیر بنای زیادی می باشد مکانهایی به عنوان کانالهای عمودی تأسیساتی ساخته می شود که ازاین مسیرکلیه لوله های برق رسانی ، کابل های برق و آنتن ، لوله های آب سرد و گرم رفت و برگشت ، لوله های فاضلاب و هواکش و خلاصه لوله های آب باران و در مواردی کانال های کولر نیز با ظرفیت و گنجایش کافی پیش بینی و ساخته می شود که مسیر آنها در نقشه های ساختمانی و تأسیساتی مشخص می باشد. این کانال ها تا پشت بام جهت استفاده لوله های آب باران ، هواکشها و کانال های کولر که کولر آن ها در پشت بام نصب می باشد ادامه می یابد . باید توجه داشت که در مناطق سردسیر برای جلوگیری از یخ زدن آبروها شیب بندی
سقف به طریقی پیش بینی می شود که آبروها در قسمت آفتاب گیر بام قرار گیرند .

درصد شیب

به تناسب آن که از روی سقف استفاده های متفرقه می شود و بر روی آن راه بروند ، حداقل 1% و حداکثر 3% شیب کافی است . این درصد در پلان های شیب بندی با فلش که جهت حرکت و هدایت آب را نشان می دهد ومقدار شیب تعیین شده درکنار خط شیب مشخص می گردد . با روش کدگذاری نیز مقدار شیب تعیین شده در گوشه های مختلف بام نوشته می شود .

بتون سبک برای شیب بندی

بتون سبک بتونی است که دانه بندی آن از مصالح سبک مانند پوکه و یا سنگهایی با خلل و فرج استفاده شده باشد . در بام آن را برای شیب بندی و هدایت آب باران به طرف ناودان استفاده می نمایند . این شیب باید در حدود 5/1 تا 2 درصد باشد و آن را بدین طریق انجام مینمایند که ابتدا محل ناودان را تعیین نموده ( محل ناودان بعدأ توضیح داده خواهد شد ) و فاصله آن را تا دور ترین نقطه بام اندازه گرفته و ارتفاع دورترین نقطه را با توجه به شیب لازم تعیین می نمایند و آن ارتفاع را به وسیله چند رگ آجر ایجاد کرده و ازآنجا ریسمانی تا محل ناودان که ارتفاع آن صفر است می کشند در نتیجه این ریسمان شیب بام را تعیین می نماید . بعد زیر آن را بوسیله ملاط ماسه و سیمان و تکه های

آجر به عرض حدود 10 سانتی متر پر می نمایند .
بعد از نقاط دیگر نیزبه همین طریق و با همان شیب ریسمان کشی نموده و زیر آن را پر می نمایند بوسیله این کار که به آن اصطلاحاً کرم بندی می گویند کلیه قسمت های بام به طرف ناودان شیب بندی می شود آنگاه بین این کرم ها را با بتن سبک پر میکنند هر قدر اجرای این قسمت از لحاظ شیب بندی دقیق تر باشد هدایت آب به طرف ناودان راحت تر بوده و اجراء قسمت های بعدی آسانتر و بهتر انجام می شود و در نتیجه عمر ایزولاسیون بام بیشتر خواهد بود .

ناودان

همانطوری که می دانیم کلیه آب بام بوسیله شیب های احداثی به محل ناودان راهنمایی شده از آنجا به چاه و یا خارج می ریزد بدین لحاظ اطراف ناودان بیشتر ازکلیه نواحی دیگر بام محل عبورآب بوده و خطر نفوذ آب از آنجا بیشتر است. به همین دلیل برای اجرای آن قسمت از بام ، دیتیل مخصوصی را اجراء می نمایند .

بهترین محل ناودان

بهترین محل برای ناودان درست در وسط بام می باشد .(محل برخورد اقطار) زیرا فاصله آن نقطه از تمام نقاط دیگر تقریباً به یک اندازه بوده و در نتیجه با توجه به 2 درصد شیب مورد نیاز بار کلی سقف در همه جا به طور یکسان پخش می شود ولی اگر ناودان درست در وسط ساختمان نباشد در نتیجه به یک نقطه از بام دورتر بوده و به همان نسبت بار آن نقطه بیشتر خواهد بود . ولی انتخاب محل ناودان درست در وسط بام به علت وجود اتاق ها و سالن ها و اینکه نمی توان از وسط اتاق ها لوله فاضلاب گذرانیده تقریباً هیچ وقت مقدور نیست .
با توضیحات فوق روشن است که باید برای محل ناودان جایی را انتخاب نمود که نزدیک ترین فاصله ممکن را به تمام نقاط داشته باشد تا بدینوسیله بار بام حداقل شود ضمناً عبور لوله ناودان در طبقات مزاحمتی برای اتاق ها و سالن ها و کمد ها ایجاد ننماید .

تعداد ناودان

تعداد ناودان بستگی به بزرگی و کوچکی بام دارد هرقدر سطح بام وسیعتر باشد برای تخلیه آب باران به ناودان بیشتری نیاز داریم به طور کلی تعداد ناودان باید به اندازه ای باشد که آب باران را هر چه سریعتر جمع آوری نموده و به خارج از بام هدایت نماید. برای هرصد متر مربع حداقل یک ناودان لازم می باشد .

کف خواب

کف خواب قطعه ای است فلزی که جنس آن معمولاً از آهن ورق گالوانیزه می باشد و در ساختمان های مهم جنس آن را از مس انتخاب می نمایند . فرم کف خواب کاملاً بستگی به محل مصرف آن دارد . در هر حال به وسیله کف خواب آب باران به ناودان راهنمایی میشود در نتیجه دنباله آن باید تا توی ناودان ادامه پیدا کند . در موقع عایق کاری باید دقت نمود کلیه قسمتهای کف خواب به عایق آغشته شود .
.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

عایق رطوبتی

عایق رطوبتی چیست؟

عایق رطوبتی لایه پیش ساخته ای است که به صورت رول با شیت در طول، عرض و ضخامت مورد نیاز و با پوشش های فلزی و ساده تولید می شود .

 

عايق هاي رطوبتي سنتي :

قیر و گونی

این عایق یکی از متداولترین عایق های مصرفی در ایران می باشد به این علت که در اکثر شهرهای کشور مواد اولیه این عایقکاری به وفور یافت می شود . مواد مورد نیاز در این عایق، گونی و قیر می باشد ، که گونی مورد نیاز از کشورهای خارجی وارد می شود و در سه اندازه مختلف به نامهای ، گونی درجه یک ، درجه دو ، درجه سه در بازار یافت می شود .
طبق آئین نامه مقررات ملی ایران ( مبحث 5 ) مشخصات گونی ایده آل عبارتند از : گونی باید نو ، ریز بافت ، کاملاً سالم وبدون آلودگی و چروک باشد و وزن آن در هر مترمربع حدود 380 گرم باشد. قیر ماده ایست سیاه رنگ مرکب از هیدروکربنهای آلی با ترکیبات پیچیده که از تقطیر نفت خام بدست می آید. انواع قیر که در کشور می باشد دو دسته هستند :
الف –1 ) قیرهای جامد که علامت اختصاری آنها A.C است و مستقیماً از تقطیر نفت خام بدست می آید و بر حسب درجه نفوذپذیریشان نامگذاری می شوند و انواع اینگونه قیرها در ایران به شرح زیر می باشد : قیرهای : 70-60 ، 100-85 ، 150-130 ، 200-180 ، 250 –220 ، 320 –280
الف – 2 ) قیرهای که با هوادادن به یکی از قیرهای نرم فوق تهیه می شوند و عبارتند از : قیرهای : 20 –10 ، 30 –20 ، 50 –40 و در بعضی موارد70 - 60 ب ) قیر جامد اکسید شده که با علامت اختصاری R که معرف انعطاف پذیری قیر است نمایش داده می شود ، این قیر از دمیدن هوا در مخلوطی از قیرهای نرم و مواد روغنی سنگین بدست می آید و بر حسب نقطه نرمی و درجه نفوذپذیری بصورت زیر نامگذاری کرده اند : 25 –85 R ، 15 – 90 R 

   

عایقکاری رطوبتی:

اجرای عایقکاری در موارد زیر لازم است:  الف) بامهای تخت،شیبدار:قوسی وگنبدها  ب) اوانگاها وایوانها  ج) کفها(در تماس با زمین نمناک وکف سرویسها وآشپز خانه    د) شالوده ها (در تماس با زمین نمناک )   ه) دیوارها زیر زمین ودیوارهای در تماس با آب   و) سایر قسمتها از قبیل کف پنجره های در تماس با محیط اطراف، در پوش ودیوار جان پناه، دود کشها، بدنه وکف استخرها و منابع آب، نماهایی که در معرض بوران قرار دارند.

هنگام اجرای عایقکاری با قیر و گونی قیر اندود انجام می شود باید موارد زیر را رعایت شود:

1- عایقکاری به هنگام بارندگی مجاز نیست.  2- عایقکاری بر روی سطوح مرطوب مجاز نیست. 3- عایقکاری جامد را تا هنگامی که گرم و روانند باید مصرف کرد.  4 - دمای قیر های مورد مصرف نباید بیش از 177+ درجه سلسیوس باشد.  5- راه رفتن روی سطوح عایقکاری شده باید با احتیاط وبا استفاده با کفشهای بدون میخ انجام شود.  6- مصرف میخ برای محکم کردن لایه های عایقکاری مجاز نیست.  7- لایه های عایق باید از هر طرف 10 سانتیمتر همپوشانی داشته و به قیر مناسب کاملاً به هم چسبانده شوند در همپوشانی لایه ها باید لایه های رویی در سمتی قرار گیرند که مطابق شیب بندی انجام شده آب از روی آنها به سمت لایه ریزی سرازیر گردد. 8- هنگامی که عایقکاری در بیش از یک لایه انجام می شود، لایه های متوالی عایق باید عمود بر هم قرار گیرند.  9- سطوح عایقکاری شده باید پس از تکمیل لایه محافظی پوشانده شوند.  10- عایقکاری با عایقهای رطوبتی آماده، مطابق روشهای توصیه شده توسط سازندگان انجام شود، در هر حال باید به تأیید دستگاه نظارت برسد.  11- ایجاد زیر سازی مناسب برای انجام عایقکاری ضروری است.


اگر خاکهای مجاور دیوارهای زیرزمین مرطوب باشد روی ماسه سیمان را سه قشر قیر و گونی می کشند. در این محل بیشتر از قیر 70×60 استفاده می نمایند. در موقع قیر و گونی کردن باید دقت شود که به هیچ وجه منفذ یا سوراخی خالی نموده ودر همه لایه ها قیر، کلیه سطح را بپوشاند وبهتر است در همین مرحله قیر و گونی تا روی کرسی چینی دیوار زیرزمین یکسره پیدا کند در کلیه مراحل باید به وسیله قیر کلیه سطح دیوار پوشانیده شده  باشد اگر خاک اطراف زیاد مرطوب نباشد یک لایه قیر و گونی کافی است (دو قشر و یک لایه گونی)

 

 

ايزوگام

ايزوگام پديده اي است صنعتي و متكي به علم و تجربه و تكنولوژي در جهت ايمن سازي هرساخت و سازه اي دربرابر رطوبت حاصل از بارش برف وباران

ايزوگام كه با تنوع خود همواره بهره مند از كارائيهاي متفاوت ميباشد با گذر از آزمون هاي مختلف درآزمايشگاه هاي كارخانجات توليدي ضريب مقاومت آن افزايش يافته و آسودگي خاطر مصرف كنندگان را ارتقاء ميبخشد.

عايق هاي رطوبتي مدرن :

تکنولوژی جديد در عايقکاری رطوبتی ساختمان


مقدمه
عايق رطوبتی با قابليت انعطاف زمينه جديدی برای مصرف امولسيونی پليمر پايه آب امروزه مانند قرنها پيش ساخته شده از قير همچنان بعنوان رايج ترين روش پوشش کف مورد استفاده قرار می گيرد کاربرد قير و يا آسفالت دشوار و مستلزم صرف وقت زياد می باشد حتی امولسيونهای ساخته شده از قير نيز تغيير اندکی را در دشواری اين کاربرد ايجاد نموده اند. همانطور که می دانيد بايد قيروگونی را تا ميزان 150 تا 200 درجه سانتيگراد حرارت داد ، ريختن و تسطيح ترکيبی با اين درجه حرارت بسيار دشوار می باشد . بنابراين امولسيونهای ساخته شده از قير با قابليت کاربرد درجه حرارت نرمال مورد استفاده قرار می گيرد . اينگونه امولسيونهای نفتی در آب حدوداً دارای 50% قير می باشد . با سفت شدن اين امولسيون آب آن تبخير و قير بصورت بيندر باقی می ماند . ترکيبات کف سازی بام ، بر پايه امولسيون پليمرهای جديد عملکرد کاملا‏ً متفاوتی دارند ، شايد مهمترين ويژگی آنها ايجاد يک لايه نازک ( فيلم )با قابليت انعطاف بعد از خشک شدن باشد.

از جمله مزايای اين عايق جديد به شرح زير است :

1 – فاقد آلودگی و آسيب های فيزولوژی می باشد. 2 – کاربرد آنها ساده است . 3 – رنگ پذيرند . 4 – خطر آتش سوزی ندارند . 5 – چسبندگی خوبی نسبت به سطوح مختلف دارند .


در اين مقاله به معرفی عايقهای قيروگونی و عايقهای پيش ساخته ، سپس به معرفی يک نوع عايق جدی که از رزينهای اکريلاتی و استايرنی محلول در آب ساخته شده می پردازد.

عايق رطوبتی قيروگونی:

اين عايق يکی از متداولترين عايق مصرفی در ايران می باشد به اين علت که در اکثر شهرهای کشور مواد اوليه اين عايقکاری به وفور يافت می شود . مواد مورد نياز در اين عايق گونی و قير می باشد ، که گونی مورد نياز از کشورهای خارجی وارد می شود و در سه اندازه مختلف به نامهای ، گونی درجه يک ، درجه دو ، درجه سه در بازار يافت می شود . طبق آئين نامه مقررات ملی ايران ( مبحث 5 ) مشخصات گونی ايده آل عبارتند از : گونی بايد نو ، ريز بافت ، کاملاً سالم وبدون آلودگی و چروک باشد و وزن آن در هر مترمربع حدود 380 گرم باشد. قير ماده ايست سياه رنگ مرکب از هيدروکربنهای آلی با ترکيبات پيچيده که از تقطير نفت خام بدست می آيد.

انواع قير که در کشور می باشد دو دسته هستند :

الف –1 ) قيرهای جامد که علامت اختصاری آنها A.C است و مستقيماً از تقطير نفت خام بدست می آيد و بر حسب درجه نفوذپذيريشان نامگذاری می شوند و انواع اينگونه قيرها در ايران به شرح زير می باشد :
قيرهای : 70-60 ، 100-85 ، 150-130 ، 200-180 ، 250 –220 ، 320 –280

الف – 2 ) قيرهای که با هوادادن به يکی از قيرهای نرم فوق تهيه می شوند و عبارتند از : قيرهای : 20 –10 ، 30 –20 ، 50 –40 و در بعضی موارد70 - 60

ب ) قير جامد اکسيد شده که با علامت اختصاری R که معرف انعطاف پذيری قير است نمايش داده می شود ، اين قير از دميدن هوا در مخلوطی از قيرهای نرم و مواد روغنی سنگين بدست می آيد و بر حسب نقطه نرمی و درجه نفوذپذيری بصورت زير نامگذاری کرده اند : 25 –85 R ، 15 – 90 R

ويژگيهای عمومی قيرها:

1- غير قابل نفوذپذير در مقابل آب و رطوبت ، 2- مقاومت در برابر اسيدها، بازها و نمکها و 3- چسبندگی

معايب قير :

قير در وضعيتهای زير برخی از خواص خود را از دست می دهد ، به طوريکه نمی توان از آن به خوبی اسفاده کرد : الف ) تجزيه شدن در دمای زياد و تبديل آن به ذغال ، توأم با اشتعال ب ) تغيير شکل در مقال فشار و حلالها
مزاياي قيرها:

1- صرفه اقتصادی نسبت به بعضی عايقهای رطوبتی و2- اطمينان از نظر کاراييی با توجه به پيشينه مصرف

معايب عايق قيروگونی:

1- پوسيدگی اين عايق به مرور زمان ، 2 - پارگی بر اثر نشتهای احتمالی ساختمان ، 3- عمر مفيد عايق به طور متوسط کمتر از 10 سال بوده و ترميم متناوب آن با مشکلات اجرايي زياد و هزينه های قابل توجه همراه است و 4- آلودگی محيط زيست را به دنبال دارد.

عايقهای پيش ساخته ( ايزوگام

اين عايقها معمولاً از مواد اوليه زير تشکيل می شوند :

1- قيرصنعتی 70-60 ، 2- مواد پليمری به نام اتکتيک پلی پروپيلن ( APP ) ، 3- يک لايه تيشوی نخدار ( پشم شيشه ) ، 4- يک لايه پلی استر سوزنی ، 5- پودرتالک و در بعضی از اين عايقها پودر مس 600 نيز بکار می رود ، 6- فيلم پلی اتيلن و 7- باند و چسب


طبق استاندارد ايران اين عايقها به دو دسته تقسيم می شوند :


1. عايقهای رطوبتی پيش ساخته مخصوص پی ساختمان ( عايق پی ) و 2- عايقهای رطوبتی پيش ساخته مخصوص سطوح خارجی ، بدنه استخر و تونلها ( عايق بام )

استاندارد ايران برای هر يک از اين عايقها مواردی را معرفی می کند که در اين قسمت آمده است :
اجزای تشکيل دهنده عايق پی :

1. لايي : انواع لايي های زير می توان در اين عايق مورد استفاده قرار گيرد :

الف –1 ) فلت الياف شيشه ( تی ) مطابق مشخصات استاندارد 3891

ب – 1 ) فلت الياف پلی استر مطابق مشخصات استاندارد 3880

ج – 1 ) منسوج نبافته پلی استر مطابق با استاندارد 3889 همراه فلت الياف شيشه مطابق مشخصات استاندارد 3891

2. ماده آغشته کننده لايي :

ماده اغشته کننده هر يک ازلايي ها می تواند قيرو يا مخلوطی از قيروافزودنيهای اصلاح کننده باشد.
سطح رويين عايق بايد به منظور جلوگيری از چشبندگی داخل رول از مواد ريزدانه معدنی مثل پودر تالک و يا ميکا پوشيده شود . سطح رويين بايد يکواخت و عاری از هر گونه خوردگی و چين وچروک باشد
سطح زيرين عايق رطوبتی بايد با فيلم پلاستيکی و يا مواد ريزدانه معدنی مثل پودر تالک پوشيده شود .

اجزای تشکيل دهنده عايق بام :

متشکل از دو لايه نمدی است که لايه زيرين از فلت الياف شيشه و لايه رويين از جنس منسوجات پلی استر می باشد ، اين دو لايه بوسيله مذاب قير اصلاح شده با مواد پليمری اشباع می گردد ، به هنگام بسته بندی برای جلوگيری از چسبندگی هر طرف عايق با مواد ريزدانه و يافيلم پلاستيکی روکش می گردد .

در اينجا لازم است که مشخصات استاندارد بعضی از مواد اوليه عايقهای مذکور را بيان کنيم . منسوج پلی استر که بعنوان لايه اشباع شونده از مذاب قيری در عايقهای رطوبتی پيش ساخته بکار می رود.

ويژگيهای پلی استر نبافته :

1. منسوج بايد 100 % از پلی استر توليد شده باشد.
2. سطح منسوج بايد يکنواخت و نسبتاً صاف و هموار باشد .
3. منسوج در هنگام تا کردن ، تکه تکه و پاره کردن بايد نسبتاً عاری از ذرات و مواد خارجی قابل مشاهده باشد.
4. منسوج بايد که در هنگام رول در دمای 10 تا 60 درجه سانتی گراد چسبندگی نداشته باشد .
5. وزن هر رول نبايد از 40 کيلوگرم تجاوز کند .
6. جذب شيره پلی استر بايد يکنواخت ويکدست باشد .
7. رول ها بايد به نحوی بسته بندی شوند که هنگام جابجايی اولاً باز نشوند ، ثانياً بسته بندی بايد منظم و عاری از وجود هر گونه فرورفتگی يا برآمدگی در مقطع بيرونی باشد .
8. رول ها بايد در يک لفاف کاغذی يا پلاستيکی بسته بندی شوند


ويژگيهای فيزيکی پلی استر نبافته :

1. حداقل جرم واحد سطح 105 گرم بر متر مربع ، 2. حداقل مقاومت کششی طولی 200 نيوتن بر 50 ميليمتر،
3. حداقل مقاومت کششی عرضی 150 نيوتن بر 50 ميليمتر ، 4. حداقل افزايش نسبی طولی 50 درصد و 5. حداقل افزايش نسبی عرضی 60 درصد و6 . حداکثر کاهش وزن در دمای 105 درجه به مدت 5 ساعت 2 درصدد

ويژگيهای فلت الياف شيشه ( تيشو( :

1. فلت الياف شيشه می بايستی دارای سطحی يکنواخت باشد.

2. فلت الياف شيشه بايد با رزين آغشته و پس از مراحل حرارت دهی کل از نظر شکل ظاهری و رنگ يکنواخت باشد.

3. فلت الياف شيشه بايد دارای نخ های تقويت از جنس شيشه باشد که فواصل معين و يکنواخت بطور پيوسته در تمامی طول فلت ادامه يابد .

4. روی سطح فلت بايد هيچگونه خرده شيشه مشاهده نگردد.

5. فلت الياف شيشه بايد عاری از رطوبت بوده ، هنگام باز نمودن رول چسبنده نباشد .

6. فلت نبايد براحتی دو پوسته شود و بايد لبه های آن صاف و بدون چروک باشد .

ويژگيهای فلت الياف شيشه

شـــــــرح مــــــيــــــزان واحــــــــد

عرض 55 گرم بر متر مربع

جرم واحد سطح 20 گرم بر متر مربع

حداکثر فاصله نخ های تقويت کننده 20 ميليمتر

حداقل مقاومت کششی طولی 15 کيلوگرم بر 50 ميليمتر

حداقل مقاومت کششی عرضی 2 کيلوگرم بر 50 ميليمتر

حداقل افزايش نسبی طولی 5/1 درصد

حداقل افزايش نسبی عرضی 2/1 درصد

اکثر عايقهای رطوبتی پيش ساخته دارای مشخصات استاندارد زير می باشند که عبارتند از :

1- وزن يک رول در حدود 43 کيلوگرم و در ابعاد 1 × 10 متر

2- ضخامت از 2 ميليمتر تا 6 ميليمتر که حد استاندارد 4 ميليمتر

3- مقاومت کششی طولی 60-50 و مقاومت کششی عرضی 35-30 کيلوگرم بر 50 سانتی متر

4- افزايش نسبی طولی 16-14 وافزايش نسبی عرضی 10 –8 %

5- مقاومت پارگی طولی 10-9 و مقاومت پارگی عرضی 5-4 کيلوگرم نيرو

6- تاب کششی اتصالات انتهايی 100

7- جذب آب 1 % و کاهش وزن 1 %

8- وزن واحد سطح 2/4 کيلوگرم بر سانتيمتر مربع

9- انعطاف پذيری در سرما 10- درجه

10- پايداری ابعاد در برابر حرارت 1 متر

11- ميزان نفوذناپذيری آب

12- فرسودگی حرارتی در هوا حداکثر افت در دمای انعطاف پذيری 10 درجه

13- مقاومت در برابر اشعه فرابنفش حداکثر افت در دمای انعطاف پذيری 10 درجه

حال در اين قسمت لازم است مزايا و معايب اين نوع عايقها را نيز ذکر کنيم .

مزايای عايقهای رطوبتی پيش ساخته:

1- سبک بودن به مقدار حدود 4 کيلوگرم بر متر مربع ،2- مقاوم در گرمای 130+ درجه و سرمای 40- درجه
3- دچار پوسيدگی و شکنندگی نمی شوند، 4- دارای قابليت انعطاف کامل می باشند و 5- بعلت دارا بودن لايه پلی استر در مقابل فشارهای احتمالی از انبساط و انقباض ساختمان مقاوم می باشد.

معايب عايقهاي رطوبتي پيش ساخته :

1- فاسد شدن عايق بعد از 6 ماه ( از زمان توليد ) بعلت عدم نگهداری مطلوب ( بايد بصورت عمودی در دمای 5 تا 35 درجه نگهداری شود ) ، 2- کم بودن طول عمرمفيد(طول عمر در حدود 15 سال )3 - گران بودن اين عايقها ( عايقهايی که دارای مواد اوليه خارجی می باشند ) ، 4- در موقع ترميم محل آسيب ديده از ساير جاها بالا می زند و 5- تجزيه شدن بر اثر اشعه ماورابنفش.

در اين نوع عايقها (قيروگونی و پيش ساخته ) بايد سطح کار عاری از گرد و خاک و رطوبت باشد و اگر سطح آسفالت باشد برای عايقکاری با ايزوگام بايد به ازاء هر متر مربع سطح حداقل 300 گرم مشتق قيری رقيق شده در آب يا بنزين روی سطح پخش گردد و اگر سطح سيمانی بود بايد به ازاء هر متر مربع سطح حداقل 280 گرم مشتق قيری رقيق شده در آب يا بنزين روی سطح پخش گردد . بعضی از کارخانه های توليد کننده عايقهای پيش ساخته عايق با روکش آلومينيوم نيز توليد می کنند که حدود 85 % از نور و حرارت را منعکس می کند .

بعد از معرفی عايقهای رطوبتی مذکور به معرفی عايق رطوبتی جديد می پردازيم . همانطور که در مقدمه طرح شد گران بودن قير در سالهای اخير شرکتهای توليد کننده مواد شيميايی يک عايق رطوبتی با کارايی وکيفيت بهتر نسبت به ساير عايقها توليد کننده که اين تلاشها به ثمر نشست و اين عايق در حال حاضر در بازار موجود و از آن استفاده می شود.

مشخصات ساختاری:

اندود عايق SH-765M ماستيکی است بر پايه رزينهای اکريلاتی و استايرنی محلول در آب به همراه افزودنی های لازم جهت پايداری در شرايط جوی متفاوت روی سطوح ساختمانی که بر پايه رزين Mowilith شرکت هوخست آلمان ساخته شده است .

کاربردهای پیشنهادی :

1- پوشش يا اندود انعطاف پذير عايق در آب و رطوبت ،

2- جايگزين مناسب و اقتصادی به جای قيروگونی ، آسفالت و ساير ايزولاسيون های ساختمانی پايدار،

3- باز دارنده ترکهای سطحی در پوشش نما

4- تقويت روکش های نما.

مشخصات فيزيکی :

مشخصات اندود عايق واحد مقدار

درصد جامد درصد 1- 73

گرانروی با دستگاه بروکفيلد با سوزن 7 دور 20 دمای 23 درجه Pas 372 PH - 9-8

شکل ظاهری : تقريباً سفيد

حداقل دمای تشکيل فيلم سانتی گراد صفر

مقاومت کششی :N/mm 2

مشخصات فنی رزين ـ توليد عايق :

پايه رزينی : پليمری است امولسيونی متشکل از اسيد اکريليک ، متاکريليک و استايرن ساخت هوخست

با انعطاف پذيری فوق العاده بالا.

مشخصات فنی رزين :

مشخصات فنی رزين هوخست HOECHST واحد مقدار

درصد مواد جامد ( DIN 53189 ) درصد 1+50

گرانروی ( 23 C ISO 2555 ) با دستگاه Brook field محور 5 سرعت 20 دور Mpa . s 3500- 9-8 PH

حداقل دمای تشکيل فيلم MFT C صفر

وزن مخصوص ( ISO 8962 Gr / cm 01/1

مقاومت کششی ( DIN 53455 N/mm 5/2

حداکثر کشش ( DIN 53455 ) درصد 800

دمای شيشه ای Tg C 6-

سنجش مشخصات فيلم رزين طبق آئين نامه DIN- EN23270 در دمای 23 درجه سانتی گراد و رطوبت

نسبی 50 % انجام شده است .

مواد تشکيل دهنده عايق :

1- رزين مخصوص توليد شرکت هوخست بر پايه اکريليک – استايرن

2- مواد تکميلی عايق : شامل مواد ديسپرس کننده – امولسی فاير- مواد تنظيم کننده غلظت – مواد نگهدارنده – مواد تنظيم کننده PH - مواد پوشش دهنده فيلم عايق .

3- کمک کننده های مکانيکی

پودرهای معدنی جهت بالابردن مقاومت مکانيکی نفوذ پذيری فيلم حاصل از اندود عايق

الف – کربنات کلسيم ب - پودر تالک ج – پودر کائولن

مشخصات فنی اندود عايق SH 765M :

مشخصات فنی اندود عايق SH 765M واحد مقدار

درصد مواد جامد اندود عايق درصد 72-70

گرانروی pa . s 500-300

حداقل دمای تشکيل فيلم درجه صفر

مقاومت کششی N / mm 2

مقدار پوشش کيلو متر مربع

ضخامت فيلم حاصل Mm 1 PH - 9-8

اندود عايق SH 765M قليايی است و مقاومت قليايی بسيار بالايی دارد و لذا در مقابل مواد آهکی از خود مقاومت کافی نشان می دهد . اين عايق در مکانهايی که در معرض رطوت می باشد اجرا می شود ولی بدون ترديد ثبات سطح زيرين در پايداری محصول تأثير مستقيم دارد . در مورد ترکيبات پوشش بام ، حداقل آب به اندازه قابليت انعطاف لايه های نازک امولسيون دارای اهميت می باشد که اين مزايا بخوبی در امولسيون پوليمرموويليت وي پی 765 تقريباً 50 % وجود دارد .ميزان جذب آب يک لايه از اين امولسيون به ضخامت خدود 1 ميليمتر ، 10 روز بعد از خشک شدن که به مدت 24 ساعت در آب غوطه ور باشد 5 تا 7 درصد می باشد.

کاربرد‌:
ترکيب پوشش کف بام بر پايه موويليت وی پی 765 می توان بصورت خميری باشد و کاربری آن با غلظت و يا قلم مو و يا دستگاه اسپری بسيار آسان است . بطوريکه يک فرد غير حرفه ای نيز می تواند آن را مصرف نمايد . ليکن استفاده از دستگاههای اسپری با فشار زياد نيازمند تخصص می باشد .تجربيات عملی ما نشان داده است که اين امولسيون به سطوح تازه ساخته شده از بتن ، چوب ، موزائيک و آزبست چسبندگی خوبی دارد . قبل از کاربرد اين ترکيب سطوح مورد نظر بايد تميز و خشک باشند . سطوح ناصاف و شيبدار بايد آماده سازی شوند . برای اين منظور می توان امولسين را با آب رقيق و استفاده نمود ، قبل از کاربرد ترکيب بر روی سطوح فلزی بايد از مواد ضد خورندگی روی سطوح آهن استفاده نمود برای گرفتن درزه و پر کردن سوراخها ، مخلوط امولسيون پوشش کف با خاک سنگ به نسبت 3 : 1 مورد استفاه قرار می گيرد. ابتدا بايد سطح کاملاً تميز شود ، سپس SH 700P پرايمر را بوسيله قلم مو و يا پيستوله در سطح ساختمانی اجراء می نمائيم ، پس از گذشت يک ساعت اندود SH 765M را به کمک ماله يا کاردک بصورت يکنواخت روی سطح اجراء می کنيم ، ضخامت نهايی عايق بايد حدود 1 ميليمتر باشد. برای روان کردن ماستيک می توان از مقدار اندکی آب و يا نفت استفاده کرد .

خشک شدن :

زمان خشک شدن بستگی به ماده ، درجه حرارت هوا ، حرارت سطح مورد نظر ، رطوبت و ضخامت پوشش دارد . به عنوان مثال در هوای با درجه حرارت 25 درجه سانتی گراد و رطوبت 65 % زمان مورد نياز برای خشک شدن لايه حدود 3 ساعت خواهد بود.

قابليت انعطاف :

پوشش های کف بام به دليل تغييرات حرارت هوا در معرض فشار می باشد.بنابراين بايد از قابليت انبساط بالايی برخوردار باشند . پوشش کف بر پايه موويليت وی پی 765 به ضخامت 5/1 ميليمتر در درجه حرارت 10- در جه سانتی گراد 2 % قابليت انبساط می باشد.

قابليت پوشش :

برای پوشش معادل يک متر مربع از لايه به ضخامت 1 تا 5/1 ميليمتر حدوديک کيلوگرم از ترکيب فوق مورد نياز می باشد .بديهی است برای لايه بعدی به تعداد کمتری از اين ترکيب نياز خواهد بود . هزينه مواد مصرفی برای اين پوشش بيش از ترکيبات قيری می باشد ولی سرعت در کاربرد آن هزينه اضافی را خنثی می کند .

تغييرات شديد هوا :

اگر چه تاکنون تجربيات در زمينه کاربرد اين روش پوشش کف در دراز مدت بدست نيامده است ( سطوح خارجی ) آزمايشات متعدد کوتاه مدت در شرايط مختلف آب و هوايی بعمل آمده است .

نمونه ها در معرض شرايط زير قرار کرفته اند :

1- حدوداً بمدت 20 دقيقه در هوای با دمای 40 درجه سانتی گراد و رطوبت 65 %

2- حدوداً بمدت 30 دقيقه در اشعه مادون قرمز 150 وات حرارت سطح نمونه حدود 65 درجه

3- حدوداً بمدت 5 دقيقه در هوايی با دمای 40 درجه سانتی گراد و رطوبت 65 %

4- حدوداً بمدت 30 دقيقه در آب با دمای 40 درجه سانتی گراد

5- حدوداً بمدت 65 دقيقه دراتاقک سرما با برودت10- درجه سانتی گراد

با بررسی ظاهری پس از 500 ساعت ( 162 نوبت ) آزمايش کوتاه مدت هيچگونه آسيبی در نمونه های بکاررفته در سطوح آزبست ، آلومينيم مشاهده نگرديده است .

پس از 200 ساعت ( 648 نوبت ) آزمايش کوتاه مدت ، قابليت انبساط و کشيدگی مورد اندازه گيری قرار گرفت ، بطوري که در جدول زير مشاهده می گردد ، قابليت کشيدگی ترکيب بعد از اين مدت اندکی کاهش

يافته ليکن قابليت انبساط آن اندکی افزايش يافته است .

دمای محيط هنگام اجراء بايد بيش از 5 درجه سانتی گراد باشد .

پس از اجراء تا 72 ساعت از راه رفتن روی عايق اجتناب کنيد .

سطح اندود شده را هرگز با اجسام کوبنده و يا نوک تيز ضربه نزنيد ، در صورت زخمی شدن سطح آن را بايد ترميم کرد.

روش ترميم :

در صورت نياز به ترميم بخش آسيب ديده می توانيد سطح قبلی را نخست با استفاده از پرايمر پوشش داده و سپس مطابق دستوالعمل فوق با استفاده از ماستيک روی محل مورد نظر اجراء نموده و پوشش داد .

شرايط نگهداری :

اندود عايق و پرايمر را می توان به مدت 6 ماه در دمای بين 5 الی 25 درجه در انبار نگهداری کرد.

مزايای اين عايق :

1- اجراء سريع و آسان

2- امکان تعويض رنگ آن ،

3- عمر زياد آن ( در حدود 40- 30 سال ) ،

4- عدم تأثير گذاری اسيدها ، بازها و ساير مواد شيميايی بر اين نوع عايق ،

5- قيمت مناسب ( هر متر مربع حدوداً 10000 ريال می باشد ) ،

6- انعطاف پذيری فوق العاده بالا

7. عدم آلودگی زيست محيطی

نتايج :

روشهای پوشش کف با قابليت انعطاف ، زمينه های جديد استفاده از امولسيون پليمر می باشد . انجام آزمايشاتی در ارتباط با طول عمر واقعی اين پوشش کف ، قبل از هر گونه ازريابی ضروری است . ليکن مزايای کاربرد در مقايسه با ترکيبات ساخته شده از قير کاملاً روشن است . تجربيات و نتايج حاصل از آزمايشات نويد آن است که موويليت وی پی 765 ترکيب بسيار مناسبی برای پوشش کف باشد  .

 

عایق های رطوبتی مایع

مزایای عایق های رطوبتی مایع چیست؟

• چسبندگي بالا به سطوح زيرين از قبيل بتن، ملات، آجر، كاشي، سطوح فلزي و غيره • كاربرد آسان بدون نياز به نصاب‌هاي ماهر • مقاوم در برابر اشعه UVو تغييرات آب و هوايي • بدون تغيير رنگ • انعطاف‌پذيري بالا • پوششي يكپارچه و بدون درز بدون نياز به درزگير براي پركردن شكاف‌ها • غير سمي و غيرقابل اشتعال، بدون حلال و دوستدار محيط زيست • هزينه پايين • تنوع رنگ‌ • مقاوم در دمای بین c ◦ 130+ -c ◦ 40

عایق های مایع بر پایه حلال و بر پایه آب چیست؟

مزایای عایق های بر پایه آب 1. هیچ نوع بخاری از آن متصاعد نمی شود(بوی بدی ندارد، استشمام آن خطرناک نیست و هیچ سیستم تهویه خاصی نیاز ندارد) 2. سمی نیست و تماس فیزیکی با آن خطرناک نیست. 3. تجهیزات به راحتی با آب تمیز می شود. 4. سازگار با قیر و پلاستیک است. 5. هم روی سطوح خشک و هم مرطوب قابل استفاده است. معایب عایق های بر پایه آب 1. در صورت تازه بودن با بارندگی از بین می رود. 2. در صورت یخ زدگی قابل استفاده نیست. مزایای عایق های بر پایه حلال 1. بلافاصله پس از كاربرد حتي قبل از خشك شدن به يك لايه محافظتي عايق تبديل مي شود. بنابراين بارندگي پس از كاربرد آن مشكلي ايجاد نمي كند (اما بارندگي قبل از كاربرد مشكل زاست، چرا كه قابل اعمال بر روي سطوح خيس نمي باشد). 2. هواي سرد به آنها آسيب نمي رساند . 3. به دليل اينكه اين پوشش ها اغلب خوب نفوذ مي كنند براي سطوح منفذ دار مناسبتر مي باشند. معایب عایق های بر پایه حلال 1. برخي از محصولات بر پايه حلال براي سلامتي مضر است. 2. آنها به دليل اينكه از خود بخار متصاعد مي كنند، به دستگاه هاي قوي تهويه هوا نياز دارند. 3. اکثر آنها قابل اشتعال می باشند. 4. آنها مي توانند به پلاستيك و قير آسيب برسانند. 5. نصاب ها بايد از لباس هاي مخصوص هنگام كاربرد آن استفاده نمايند. 6. براي پاك كردن تجهيزات به حلال هاي خاصي نياز دارند. 7. نمي توان از آن بر روي سطوح خيس استفاده نمود .

 

موارد کاربرد عایق مایع چیست؟

عایق نمودن استخرها، مخازن آب آشامیدنی، مجاری و کانال های انتقال آب و فاضلاب عایق نمودن محیط های مرطوب مانند حمام ها ، آشپزخانه ها و سرویس های بهداشتی عایق نمودن تمامی انواع بام ها، تراس ها، بالکن ها و باغچه های روی تراس ها و غيره زیر سازی ها، فونداسیون ها، پل ها، تونل ها، کانال ها و غيره جهت دور لوله های فلزی و بتنی انتقال آب لوله های در حال کار با ترک خوردگی ناگهانی به صورت رنگ برای نمای ساختمان ها (به جای کنیتکس و در رنگهای مختلف(

 

عایق ورقه ا ی(پیش ساخته) یا مایع؟

عایق های ورقه ای(پیش ساخته)، ضخامت تضمین شده ای را ارائه می دهد که به مهارت استفاده کننده بستگی ندارد. اما اگر لبه این عایق ها به شیوه ای مناسب روی هم قرار نگیرد می تواند موجب نفوذ آب شود. عایق های مایع یک پوشش بدون درز و یکنواختی را ایجاد می کنند. ضخامت و میزان کاربرد این عایق ها متفاوت است و به آسانی به وسیله برس، تی، غلتک یا اسپری به کار می رود. اما این عایق ها به مهارت بالایی برای نصب نیاز دارند چرا که ضخامت مناسب عایق به مهارت نصب کننده بستگی دارد. انتخاب عایق ورقه ای یا مایع به ترجیحات فردی بستگی دارد. به طوریکه هر دو برای استفاده های مشابه به کار می رود و هر دو در صورتیکه به طور صحیح به کار روند، عایق مناسبی را ایجاد خواهند کرد .


اندود عایق SH 765M قلیایی است و مقاومت قلیایی بسیار بالایی دارد و لذا در مقابل مواد آهکی از خود مقاومت کافی نشان می دهد .
این عایق در مکانهایی که در معرض رطوت می باشد اجرا می شود ولی بدون تردید ثبات سطح زیرین در پایداری محصول تأثیر مستقیم دارد .
در مورد ترکیبات پوشش بام ، حداقل آب به اندازه قابلیت انعطاف لایه های نازک امولسیون دارای اهمیت می باشد که این مزایا بخوبی در امولسیون پولیمرموویلیت وی پی 765 تقریباً 50 % وجود دارد .میزان جذب آب یک لایه از این امولسیون به ضخامت خدود 1 میلیمتر ، 10 روز بعد از خشک شدن که به مدت 24 ساعت در آب غوطه ور باشد 5 تا 7 درصد می باشد.

 

عايق سفيد :


کاربرد‌:
ترکیب پوشش کف بام بر پایه موویلیت وی پی 765 می توان بصورت خمیری باشد و کاربری آن با غلظت و یا قلم مو و یا دستگاه اسپری بسیار آسان است . بطوریکه یک فرد غیر حرفه ای نیز می تواند آن را مصرف نماید . لیکن استفاده از دستگاههای اسپری با فشار زیاد نیازمند تخصص می باشد .تجربیات عملی ما نشان داده است که این امولسیون به سطوح تازه ساخته شده از بتن ، چوب ، موزائیک و آزبست چسبندگی خوبی دارد .
قبل از کاربرد این ترکیب سطوح مورد نظر باید تمیز و خشک باشند . سطوح ناصاف و شیبدار باید آماده سازی شوند . برای این منظور می توان امولسین را با آب رقیق و استفاده نمود ، قبل از کاربرد ترکیب بر روی سطوح فلزی باید از مواد ضد خورندگی روی سطوح آهن استفاده نمود برای گرفتن درزه و پر کردن سوراخها ، مخلوط امولسیون پوشش کف با خاک سنگ به نسبت 3 : 1 مورد استفاه قرار می گیرد.
ابتدا باید سطح کاملاً تمیز شود ، سپس SH 700P پرایمر را بوسیله قلم مو و یا پیستوله در سطح ساختمانی اجراء می نمائیم ، پس از گذشت یک ساعت اندود SH 765M را به کمک ماله یا کاردک بصورت یکنواخت روی سطح اجراء می کنیم ، ضخامت نهایی عایق باید حدود 1 میلیمتر باشد.
برای روان کردن ماستیک می توان از مقدار اندکی آب و یا نفت استفاده کرد .

خشک شدن :
زمان خشک شدن بستگی به ماده ، درجه حرارت هوا ، حرارت سطح مورد نظر ، رطوبت و ضخامت پوشش دارد . به عنوان مثال در هوای با درجه حرارت 25 درجه سانتی گراد و رطوبت 65 % زمان مورد نیاز برای خشک شدن لایه حدود 3 ساعت خواهد بود.

قابلیت انعطاف :
پوشش های کف بام به دلیل تغییرات حرارت هوا در معرض فشار می باشد.بنابراین باید از قابلیت انبساط بالایی برخوردار باشند . پوشش کف بر پایه موویلیت وی پی 765 به ضخامت 5/1 میلیمتر در درجه حرارت 10- در جه سانتی گراد 2 % قابلیت انبساط می باشد.

قابلیت پوشش :
برای پوشش معادل یک متر مربع از لایه به ضخامت 1 تا 5/1 میلیمتر حدود یک کیلوگرم از ترکیب فوق مورد نیاز می باشد .بدیهی است برای لایه بعدی به تعداد کمتری از این ترکیب نیاز خواهد بود . هزینه مواد مصرفی برای این پوشش بیش از ترکیبات قیری می باشد ولی سرعت در کاربرد آن هزینه اضافی را خنثی می کند .

تغییرات شدید هوا :
اگر چه تاکنون تجربیات در زمینه کاربرد این روش پوشش کف در دراز مدت بدست نیامده است ( سطوح خارجی ) آزمایشات متعدد کوتاه مدت در شرایط مختلف آب و هوایی بعمل آمده است .


نمونه ها در معرض شرایط زیر قرار کرفته اند :
1- حدوداً بمدت 20 دقیقه در هوای با دمای 40 درجه سانتی گراد و رطوبت 65 %
2- حدوداً بمدت 30 دقیقه در اشعه مادون قرمز 150 وات حرارت سطح نمونه حدود 65 درجه
3- حدوداً بمدت 5 دقیقه در هوایی با دمای 40 درجه سانتی گراد و رطوبت 65 %
4- حدوداً بمدت 30 دقیقه در آب با دمای 40 درجه سانتی گراد
5- حدوداً بمدت 65 دقیقه دراتاقک سرما با برودت10- درجه سانتی گراد
با بررسی ظاهری پس از 500 ساعت ( 162 نوبت ) آزمایش کوتاه مدت هیچگونه آسیبی در نمونه های بکاررفته در سطوح آزبست ، آلومینیم مشاهده نگردیده است .
پس از 200 ساعت ( 648 نوبت ) آزمایش کوتاه مدت ، قابلیت انبساط و کشیدگی مورد اندازه گیری قرار گرفت ، بطوریکه در جدول زیر مشاهده می گردد ، قابلیت کشیدگی ترکیب بعد از این مدت اندکی کاهش یافته لیکن قابلیت انبساط آن اندکی افزایش یافته است .
دمای محیط هنگام اجراء باید بیش از 5 درجه سانتی گراد باشد .
پس از اجراء تا 72 ساعت از راه رفتن روی عایق اجتناب کنید .
سطح اندود شده را هرگز با اجسام کوبنده و یا نوک تیز ضربه نزنید ، در صورت زخمی شدن سطح آن را باید ترمیم کرد.


روش ترمیم :
در صورت نیاز به ترمیم بخش آسیب دیده می توانید سطح قبلی را نخست با استفاده از پرایمر پوشش داده و سپس مطابق دستوالعمل فوق با استفاده از ماستیک روی محل مورد نظر اجراء نموده و پوشش داد .

شرایط نگهداری :
اندود عایق و پرایمر را می توان به مدت 6 ماه در دمای بین 5 الی 25 درجه در انبار نگهداری کرد.

مزایای این عایق :
1- اجراء سریع و آسان
2- امکان تعویض رنگ آن
3- عمر زیاد آن ( در حدود 40- 30 سال )
4- عدم تأثیر گذاری اسیدها ، بازها و سایر مواد شیمیایی بر این نوع عایق
5- قیمت مناسب ( هر متر مربع حدوداً 35000 ریال می باشد )
6- انعطاف پذیری فوق العاده بالا
7- عدم آلودگی زیست محیطی

ایزوگام نیز به جمع عایق های کهنه و فراموش شده مییوندد :

خود شما نیز میتوانید با کمی دقت این عایق را با وسایل ساده و در دسترس اجرا و گرما و دود ناشی از اجرای قیر گونی و ایزوگام را به خاطراتتان بسپارید.

شاید باور نکنید ولی این عایق نه تنها با فرچه و قلم مو و تی قلتک دار قابل نصب است ، بلکه به دلیل ماهیت شیمییایی آن احتیاج به گرما نداشته و شامل ۲ قسمت مایع و پودر سیلیس است که میتوان آن را با دست پاشید.

از خواص بی نظیر آن میتوان موارد زیر را نام برد :

۱- مقاومت در برابر سرمای بسیار شدید که در نیمی از این میزان ایزوگام معمولی پودر میشود !

۲- مقاومت در برابر فشار متمرکز اجسام و عدم تغییر شکل و سوراخ شدن !

۳- به دلیل تنوع رنگ و مخصوصاَ رنگ روشن درصد بالایی از انرژی دریافتی از نور خورشید را در تابستان بازتاب داده و در نتیجه دمایی به مراتب پایین تر و در حد دمای محیط دارد !

۴- مقاومت در برابر شکستگی و خورد شدگی وکش آمدگی سطح زیرین !

و صد ها مورد قابل توجه دیگر که در این بحث نمی گنجد

اجرا :

قابل اجرا بر روي بتن - موزائيك - فلز- ايزوگام و حتي آسفالت است

ابتد آماده سازي سطح : كليه سطوح بايد عاري از هر گونه چربي و غبار باشد

بعد تمامي سطوح لبه اجرا را با چسب كاغذي ماسكه ميكنند

براي آماده سازي مواد 1 واحد حجمي از ماده "آ" را با يك واحد حجمي ماده "ب" مخلوط و با همزن برقي يا دستي كاملا مخلوط كرده تا همگن شود

نكته : حداكثر رطوبت مجاز در زمان اجراي عايق تا اتمام نصب 5% است

پس از اجراي لايه اول و قبل از خشك شدن دانه هاي سيليس 135 روي سطح پاشيده ، به نحوي كه سطح بصورت يكنواخت با ذرات سيليس پوشانده شود

بعد از خشك شدن لايه اول ذرات سيليس اظافي از روي سطح جمع آوري شده تا تنها ذرات چسبيده به سطح باقي بماند

لايه نهايي همانند لايه اول روي سطح اجرا مي گردد تا در نهايت سطح يكپارچه و عايق با خواص برجسته ايجاد گردد .

منابع:

http://omraneno.blogfa.com/cat-39.aspx

http://www.saraposh.ir

http://www.shahrbam.com

www.mokarrar.com

www.sibeas.com

www.nm.sagvand.com

www.istgah.com

www.niazeroz.com

www.memarinovin.blogfa.com

www.namayeshgah.com

www.ksa-com.com

همه رشته hamereshte.blogfa.com

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

توضیحات کلی در مورد انواع اتصالات در ساختمانهای فلزی



جهت وصل کردن یک یا چند قطعه در ساختمانهای فولادی نیاز به یک قطعه رابطی می باشد که دو قطعه بتوانند توسط جوش به هم متصل شوند که این قطعه رابط همان انواع اتصالات است .

انواع اتصالات در ساختمانهای فلزی به شرح زیر است :
1- انواع اتصالات تیر به ستون .
2- انواع اتصالات پای ستون .
3- اتصال دو تیرآهن به هم و تولید ستون یا تیر دوبل .
4- اتصالات بادبندها به ستونها وتیرها .
حال به توضیح تک تک اتصالات فوق می پردازیم .
1-انواع اتصالات تیربه ستون :
اتصال تیر به ستون معمولا به دو صورت است یا به صورت صلب و گیردار هستند ویا به صورت مفصلی اند .هر کدام از حالتهای مذکور نیزچند قسمت دارند که شامل موارد زیر می باشد .
الف ) اتصال صلب با جفت صفحه موازی .
ب ) اتصال صلب با جفت سپری .
ج ) اتصال صلب با صفحه انتهایی روی ستون .
اتصالات صلب در مواردی به کار می روند که از جانب تیر یا ستون در سر گره ها ممان جذب شود . اتصال صلبی که امروزه در کشور اجراء می گردد و به صورت کامل اجراء نمی شود اتصال صلب با جفت صفحه موازی است . در اتصال صلب باید جوش به صورتی باشد که قطعه کاملا گیردار باشد و جای هیچ گونه حرکتی وجود نداشته باشدیعنی دور تا دور قطعه جوش شود .
اتصالات مفصلی هم معملا در همه ساختمانها در یک طرف سازه بکار می روند که این اتصال بسیار ساده است وفقط جهت اتصال دو قطعه بکار می رود وممانی تحمل نمی کند . در این اتصال تغییر شکل وجود دارد در حالی که در اتصال مفصلی هیچ گونه تغییر شکلی نداریم . نحوه جوش دادن اتصالات مفصلی به این صورت است که(در مورد نبشی ها ) فقط بر بالایی و پائینی جوش می شود و بقیه قسمت ها نباید جوش شود .
انواع اتصالات مفصلی رایج عبارتند از :
الف ) اتصال ساده نشسته ( نبشی نشیمن ) .
ب ) اتصال به وسیله صفحه نشیمن ولچکی .
ج ) اتصال به وسیله صفحه نشیمن و صفحه برشگیر ( تیغه ) .
آنچه که امروزه اجراء می شود اتصال ساده نشسته و اتصال با صفحه نشیمن ولچکی است .
اتصالات ساختمان ابوحامد به این صورت است که در جهت صلب اتصال با جفت صفحه موازی است ودر جهت مفصلی اتصال به وسیله نبشی نشیمن ولچکی انجام می شود .
خصوصیت اصلی اتصال مفصلی این است که زاویه بین تیر و ستون بتواند تغییر کند و خصوصیت اصلی اتصال صلب این است که زاویه بین تیر وستون نتواند تغییر کند .
در اتصال ساده نشسته – نبشی هایی که در بالا می گذارند فقط برای ایجاد تعادل است و نقش باربری ندارد و حداقل نمره آن 6 خواهد بود .
2- انواع اتصالات پای ستون :
اتصالات پای ستون نیز مانند سایر اتصالات هم صلب و هم مفصلی دارند . که در اتصال صلب از سخت کننده استفاده می شود ودر اتصال مفصلی از نبشی ها ولچکی ها استفاده میشود .اتصال صلب را در جهتی می گذاریم که ممان داریم و اتصال مفصلی را نیز در جهتی می گذاریم که ممان نداریم . جوش اتصال پای ستون نیز باید شرایط دو اتصال صلب و مفصلی را تامین کند .
3- اتصال دو تیرآهن به هم :
برای تولید ستون دوبل یا تیر دوبل لازم است که دو تیرآهن را به هم توسط بست یا پلیت متصل کرد ونیز برای طویل کردن ستونها نیز باید بین تیرآهن ها اتصال وجود داشته باشد( چون طول شاخه های تیرآهن12 متر است).
4- اتصالات بادبند ها به تیر و ستونها :
معمولا بادبندها توسط یک صفحه فلزی که از قبل در محل تقاطع تیر به ستون جوش داده شده است به ستونها وتیرها متصل میشوند .این صفحات که تحت فشار وکشش هستند باید برای هر دو عامل طرح شوند وبادبند هایی که روی این صفحات قرار می گیرند باید به طور کامل جوش داده شوند .
بعضی وقت ها در وسط نیز صفحه می گذارند . چون بادبندها نمی توانند از روی هم عبور کنند در وسط قطع می شوند وبه صفحه وسط کاملا جوش داده می شوند وادامه می یابند . همانطور که قبلا ذکر شد بادبند های این ساختمان ناودانی تک ودبل می باشد که بوسیله صفحات تقویت به تیر و ستونها متصل شده اند .

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

آنچه برای مقابله با زلزله نیاز داریم

ایمن سازی سازه ای و غیر سازی
 الف - ایمن سازی سازه و بنا ساختمانی که در آن زندگی میکنیم از طراحی تا اجرای آن میبایست تابع اصول مهندسی ساختمان بوده و در تمامی مراحل اجرای آن از نیروهای متخصص استفاده گردد و بر نحوه اجرای آن نیز همواره نظارتی دقیق توسط مهندسان ناظر تایید صلاحیت شده صورت بگیرد . متاسفانه اغلب ما در منازلی زندگی میکنیم که خود بر نحوه طراحی و اجرای آن نظارتی نداشته و از میزان ایمنی آن در برابر زلزله آگاه نیستیم . گاهی ما با برداشت دیوارها برای بازسازی منزل قدیمی خود و یا باز نمودن پنجره ایی در دهانه هایی که بادبندها در آن اجرا شده است ناخواسته به تضعیف سازه خود اقدام میکنیم . ایمن سازی یعنی مشخص نمودن نقاط ضعف یك ساختمان اجرا شده در طراحی واجرا و رفع آن که این كار با توجه به پیچیدگی و تخصصی بودن آن باید توسط نیروهایی كه دارای تخصص ویژه در مهندسی سازه و زلزله هستند انجام بگیرد. برای تعیین میزان ایمنی اینگونه ساختمانها بحثی بنام ایمن سازی سازه و بنا همواره مطرح بوده و کارشناسان خاص خود را دارا میباشد . كارشناسان این رشته قادرند پس از بازدید از ساختمان برای ایمن سازی منازل شما طرحهای مربوطه را ارائه كنند .
 ب - ایمن سازی غیر سازه ای ( ایمن سازی دكوراسیون و لوازم داخلی منزل) در صورتی كه منزل شما در برابر زلزله دوام بیاورد ، ممكن است لوازم و دكوراسیون منزل موجب صدمه به اعضاء خانواده شما گردد پس ایمن سازی در داخل منزل را به همان اندازه ساخت خانه جدی بگیرید
 ! 1.تمام تابلو ها را به دیوار مهار کنید و از نصب تابلو بالای مکان خواب خود و فرزندانتان خودداری کنید
2.کتابخانه . کمد لباس . ساعت دیواری ، کامپیوتر و هر چیزی که با سقوط آن موجب صدمه زدن به کودکتان میگردد را مهار و از مکان خواب او دور کنید
 3.تخت خواب را در کنار پنچره خصوصاً پنجره های بدون پرده های کلفت قرار ندهید، شیشه های شكسته میتواند صدمات جبران ناپذیری به خانواده شما وارد كند ، فراموش نكنید كه مشكلات زلزله با پایان حركت زمین ، تازه آغاز می گردد . بر چسبهایی اکنون در ایران وجود دارد که میتواند ایمنی شیشه منزل شما را تضمین کند .
 4.میز توالت همسرتان را در مسیر خروج از اطاق خواب قرار ندهید . 5.نحوه قطع جریانهای آب و برق و شوفاژ و گاز را به اعضای خانواده آموزش دهید تا در صورت عدم حضور شما هم بتوانند اقدامات لازم را انجام دهند .
 6.پس از پایان زلزله به دقت شیر های اصلی گاز را قطع كرده و بسیار دقت كنید كه موجب آتش سوزی نگردید ، یك جرقه می تواند خطر ساز باشد ، روشن كردن چراغ اطاق یا روشن كردن یك كبریت برای روشنایی میتواند خسارت جبران ناپذیری را در پی داشته باشد ، در صورت روبرو شدن با آتش سوزی فراموش نكنید كه به همان اندازه كه خود آتش میتواند خطرناك باشد دود نیز میتواند موجب خفگی شما گردد . در صورتی كه با دود ناشی از آتش سوزی روبرو شدید تا میتوانید در سطوح پایین زمین حركت كنید تا كمتر مواد سمی را استنشاق كنید . به این منظور چهار دست و پا برروی زمین حرکت کنید و یا اگر مجبور شدید سینه خیز بروید اما تا جایی که امکان دارد گازهای ایجاد شده را استنشاق نکنید . برای عبور از یک دیواره آتش استفاده از یک پتوی خیس در اولویت میباشد در صورت عدم دسترسی ، لباس خود را به شرط آنکه نایلونی ( از جنس مواد و پشم شیشه ) نباشد خیس کرده بر روی سر خود بکشید و از آتش عبور کنید .
7.اگر در منزل آبگرمكن دارید آنرا حتما به دیوار مهار كنید، سوختگی كم از آوار نیست.
برگرفته از : سازمان غیردولتی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران http://ehrsi.com
+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

عکس ترس آور از روح یک بچه!!

ه گزارش افکارنیوز به نقل از جام نیوز، زوج انگلیسی دوربین مدار بسته ای را در بیرون از خانه خود نصب کرده بودند که شب هنگام تصویری را بر روی آن مشاهده می کنند که بسرعت ظاهر شده و نشان از یک واقعه ماوراء الطبیعه و وحشتناک دارد . این تصویر یک نور خیره کننده که حالت کروی داشته و شبیه به روح بچه ای بوده را نشان می دهد که شنلی با کلاه پوشیده و بطور وحشیانه به روی اتومبیل این زوج می پرد و باعث ایجاد رعب و وحشت در آنها می شود.

این زوج بنام های "لیزا رایلی" ۴۴ ساله و شوهرش "فیل رایلی" ۵۱ ساله، بنا به گفته خود شاهد روح کودکی بودند که از بالای حصار پریده و پرواز کنان وارد پارکینگ شده و باسرعت از ماشین آنان بالارفته است و بعد سریعا درخیابان ناپدید می شود.بنا به گزارش "دیلی میل" در همان لحظه یکی از همسایه ها اظهار داشت که یک چیز نورانی را دیده که از باغچه او فرار کرده و بعد از آن اشیاء و لوازم آرایشیش گم شده است.



در نهایت این زوج معتقدند که به دنبال دلایل منطقی این پدیده می گردند ولی با این حال بررسی های مختلف صورت گرفته از تصاویر گرفته شده با دوربین موید این است که هیچ نوع کلک یا حقه ای در بوجود آوردن آن نقشی نداشته است و همه چیز درست می باشد.آنها در پایان گفتند که اگر آن موجود دارای جرم و وزن باشد بایستی اثری از او مانند تو رفتگی سقف ماشین یا یک نشانه ای از او بایستی وجود داشته باشد ولی کلیه تلاشهای ما برای پیدا کردن این شواهد به در بسته خورده و هیچ نشانه فیزیکی از وی برجای نمانده است که همگی این شواهد دال بر روح بودن آن دارد.

تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد و دو فرزند این خانواده از ترس این روح در شرایط بدی از لحاظ روحی و روانی قرار دارند.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

چه رنگهایی انرژی زا هستند؟

رنگ زرد موجب افزایش میزان خوش بینی می شود و انرژی و تمایل به کار را بیشتر می کند.

نتایج تحقیقات پژوهشگران حاکی است استفاده از رنگ زرد برای دیوارهای دفاتر کاری نقش مهمی در تغییر سبک کار و بازده آن دارد. بر اساس این تحقیق بیشتر پرسش شوندگان اعتقاد دارند دیوارهای آبی رنگ موجب افسردگی و از بین رفتن تمرکز آنها می شوند اما رنگ زرد برعکس موجب افزایش میزان خوش بینی می شود و انرژی و تمایل به کار را بیشتر می کند.

این تحقیق همچنین نشان داده که استفاده از رنگ قرمز برای دیوار های محل کار موجب افزایش روحیه پرخاشگری و عصبانیت می شود و رنگهای تیره تمایل به بروز احساسات و وظایف کاری را کاهش می دهند.

در این میان رنگ خاکستری بدترین تاثیر را در روحیه کارمندان دارد.

منبع: افکارنیوز

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

خیلی دیدنی

در طول مسابقات جام جهانی 1970 که سایه نژادپرستی بر آن سنگینی می کرد، پله و کاپیتان انگلیسی، بابی مور، به نشانه احترام دوطرفه لباس هایشان را با هم رد و بدل می کنند.


در تظاهراتی که در اعتراض به سیاست های ریاضت اقتصادی در بخارست انجام شد، این کودک رومانیایی بادکنکی قلبی شکل را به پلیس ضدشورش هدیه می کند.



یک راهب چینی برای مردی که در ایستگاه حین انتظار برای رسیدن قطار جان داده است دعا می خواند.



این سگ مدت دو روز را در کنار قبر صاحبش گذرانده است. صاحب او در ژانویه 2011 در حادثه رانش زمین در ریو دوژانیرو کشته شد.



ورزشکاران سیاهپوست تامی اسمیت و جان کارلوس در جریان بازی های المپیک 1968 به نشانه اتحاد و یکپارچگی مشت های گره خورده شان را بالا می برند.



مسیحیان قاهره در جریان انقلاب مصر هنگام برگزاری مراسم نماز از مسلمانان حفاظت می کنند.



مردی از اهالی کره جنوبی هنگام خداحافظی با یکی از خویشانش که از اهالی کره شمالی است گریه می کند. این عکس بعد از مراسم تجدیددیدار اهالی دو کشور در 31 اکتبر گرفته شده است. به 436 نفر از اهالی کره جنوبی اجازه داده شده بود تا مدت 3 روز در کره شمالی بمانند و با اقوام و خویشان خود دیدار کنند.



کشیش نیروی دریایی آخرین دعای خود را برای سربازی که در شورش ونزوئلا مجروح شده است می خواند.



چهار روز بعد از سونامی سربازان ژاپنی این دختربچه 4 ماهه را به طرز معجزه آسایی نجات دادند.



تری گورولا پس از 7 ماه خدمت در عراق به کشورش باز می گردد و دختر کوچکش را ملاقات می کند.



این عکس که اکنون به نماد صلح مشهور شده است، دختر جوان صلح طلبی به نام جین رز را در حال قرار دادن گل در لوله تفنگ مامورین گارد در پنتاگون نشان می دهد. این تظاهرات در اعتراض به جنگ ویتنام در سال 1967 صورت گرفته بود.



عکسی نمادین به یاد مردی که در اعتراضات سال 1989 برای نشان دادن نافرمانی خود در مقابل تانک های چینی ایستاد.



هارولد ویتلز برای تخستین بار با استفاده از سمعک موفق به شنیدن می شود.



یکی از زندانیان جنگ جهانی دوم پس از آزادی به کشورش آلمان باز می گردد و دخترش را ملاقات می کند. دختراو از یک سالگی به بعد پدرش را ندیده است.



این عکس توسط ویلیام آندرس در جریان ماموریت آپولو 8 در سال 1968 گرفته شده است.




+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

هتلی در عمق 61متری آب دریا!!

دوست دارید اتاقتون رو به دریا باشه یا رو به جنگل؟این سوالیست که عموما در هتل های لوکس از مشتریان پرسیده می شود.اما دبی شهری است که در منطقه ای گرم و خشک واقع شده و فاقد جنگل است، و از طرف دیگر بسیاری از هتل هایش هم رو به دریا است. پس برای جذب مسافران باید چه ایده های جدیدی را به مرحله اجرا بگذارد؟ نظرتان در مورد هتلی که ۶۱ متر زیر سطح دریا باشد، و تماشای طبیعت دریا را در ابتدای صبح برای مسافرانش امکان پذیر کند چیست؟

مدیر عامل شرکت سرمایه گذار این پروژه معتقد است که: «ساخت هتلی این چنین، موجب توسعه و ایجاد شاخه ها و فرصت های جدید در زمینه صنعت گردشگری خواهد شد و هم چنین از علاقه شرکت اش به ایجاد مرکزی بین المللی با برنامه هایی در خصوص دنیای زیر دریا و حفاظت و توسعه آن خبر داده است.»

این هتل در رو و زیر آب از صفحات مدوری ساخته شده است که به آن ظاهری همچون کشتی فضایی جنگ ستارگان را می دهد. یک دیسک بر روی آب قرار گرفته و دیگری ۲۱ طبقه پایین تر در زیر آب دریا است. در خصوص امنیت این هتل هم نباید چندان نگران بود. طراحان آن می گویند این بنا بر روی سه پای تنومند و محکم خواهد ایستاد که در کف اقیانوس ثابت شده اند. بخش بالایی هتل هم روی آب به این پایه ها متصل است. این راه حل تکنیکی، تضمین می کند که این هتل دریایی حتی در مقابل سونامی های عظیم و قدرتمند هم دوام آورده و مقاومت کند.

البته هنوز خبری از زمان شروع و پایان و همچنین هزینه و مدت زمان لازم برای ساخت این هتل در دست نیست.البته این اولین باری نیست که ایده ساخت چنین هتلی مطرح می‌شود اما در مرتبه گذشته که اتفاقا باز هم در دبی مطرح شده بود، طرح کاملا راکد شده و پروژه آغاز نشد. با وجود فناوری بکار رفته در ساخت این هتل و لذت و استفاده انسان‌ها از آن به نظر چنین بنایی باعث بیشتر شدن تخریب محیط زیست خواهد شد .



+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

برج میلاد چند سال عمر خواهد کرد؟

فارس: فرزاد هوشیار پارسیان در جمع خبرنگاران با اشاره به برگزاری جشنواره نوروزی در برج میلاد تهران گفت: این جشنواره از بیست و پنجم اسفند تا سیزدهم فروردین ۹۱ برگزار می‌شود.

وی به جشن ویژه تحویل سال اشاره کرد و گفت: این جشن با حضور ۵۰ نفر از معلولان، ۵۰ نفر از ایتام و خانواده شهدای هسته‌ای برگزار و مراسم به شکل زنده از تلویزیون پخش می‌شود.

وی به جشنواره اقوام ایرانی در برج میلاد اشاره کرد و گفت: این بخش به منظور آشنایی مهمانان نوروزی با سبک زندگی اقوام ایرانی طراحی شده و بازدید‌کنندگان در ارتباطی رودررو با اقوام به ابعاد مختلف زندگی آن‌ها آشنا می‌شوند. اقوام دعوت شده شامل کرد، لر، آذری و عرب هستند.

مدیر عامل برج میلاد تهران به بخش‌های نمایشگاهی و فروشگاهی اشاره کرد و گفت: در این بخش بازید‌کنندگان با سوغات، صنایع‌دستی و غذاهای شهرهای مختلف ایران آشنا می‌شوند.

وی در خصوص بخش جنبی این جشنواره گفت: در این بخش مراسم‌های آئینی نوروز سبک زندگی، موسیقی و غیره از اقوام مختلف به نمایش گذاشته می‌شود.

همچنین هوشیار در خصوص فاز دوم برج میلاد گفت: فاز دوم شامل هتل و مرکز تجارت جهانی است که کلنگ آن خرده و خاکبرداری آن ۳ تا ۴ هفته پیش آغاز شده است.

وی در پاسخ به پاسخ به این پرسش که هنوز سازه برج به صورت کامل تحویل بهره‌بردار نشده است گفت: در قرارداد‌ها ۱۰ درصد حسن انجام کار است که باید سازنده در صورتی که مشکلی ایجاد شود آن را برطرف کند.

هوشیار پارسیان به دکل‌های مخابراتی برج اشاره کرد و گفت: اقداماتی در این زمینه انجام شده و صدا و سیما سفارشاتی را در خصوص سازه دکل از یک شرکت آلمانی خواسته است.

مدیر عامل برج میلاد تهران ادامه داد: قرارداد بسته و تجهیزات خریداری شده و باید نصب شود.

به گفته هوشیار در اردیبهشت سال ۹۱ این دکل‌های مخابراتی نصب می‌شود.

وی در بخش دیگر سخنانش با بیان اینکه سازه برج میلاد تحمل ۸ ریشتر زلزله را دارد گفت: عمر مفید برج میلاد ۴۰۰ سال است.

هوشیار پارسیان در خصوص هزینه نگهداشت برج گفت: برج میلاد به صورت درآمد هزینه اداره می‌شود و بودجه‌ شهرداری تا سال ۹۰ نگرفته است.

وی ادامه داد: هزینه نگهداشت هر ماهه برج ۳۰۰ تا ۶۰۰ میلیون است و درآمدهای آن دو برابر است.

مدیر عامل برج میلاد تهران در پاسخ به این پرسش که برخی از اعضای شورای شهر منتقد هستند که صوت و تصویر برج ایده‌آل نیست گفت: در مرکز همایش‌ها و سالن‌های فرعی برج صوت و تصویر خوبی وجود دارد.
+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

ژاپنی‌ها خانه‌های خود را در برابر زلزله به ایربگ مجهز می‌کنند!

ژاپن همچنان با تلاشی قابل تقدیر و ستایش به بازسازی خود پس از زلزله و سونامی سال گذشته ادامه می‌دهد.

در همین حال یک شرکت ژاپنی متد جدیدی را برای جلوگیری از لرزش خانه‌ها در هنگام زلزله ابداع کرده است که در آن با الهام از ایربگ اتومبیل در هنگام زلزله خانه را سوار بر یک بالشتک پر از هوا می‌کند.

 

این روش که توسط شرکت ایردانشین ابداع و توسعه یافته است با روش‌های مرسوم استفاده از تعدیل‌کننده‌های هوا و سیستم‌های ایزولاسیون کاملا متفاوت است. در این روش هنگامی که زلزله جریان پیدا می‌کند و اولین لرزش توسط حسگر دستگاه احساس می‌شود این حسگر یک کمپرسور بزرگ هوا را فعال می‌کند تا جریان هوا به سرعت در بالشتک بزرگ موجود در فونداسیون خانه وارد شود. با ایجاد فشار خانه به اندازه ۳ سانتیمتر به بالا رفته و بر روی این بالشتک شناور می‌شود و این بالشتک در واقع خانه را از تکان‌ها و لرزه‌های زمین عایق می‌کند.

پس از پایان لرزش‌ها نیز صاحبخانه می‌تواند از طریق یک دریچه که در داخل خانه قرار گرفته نسبت به تخلیه هویا بالشتک و برقراری ثبات در خانه اقدام کند و خانه به وضعیت فونداسیون ثابت خود بازگردد.

این سیستم اکنون در ۸۸ خانه در سرتاسر ژاپن نصب شده است و اکنون برای استفاده در ساختمان‌های بزرگتر و البته مهم‌تر همچون ساختمان‌های دولتی، برج‌های اداری بلند مرتبه و مجسمه‌های عظیم، مطرح شده و در دست بررسی است.

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سیدفرشیدغزنینی هاشمی  | 

مطالب قدیمی‌تر