کارشناس رسمی دادگستری -رشته راه وساختمان

ايرانيان از ديربازخانه هاي خود را طوري مي ساختند كه كمترين نياز را به

گرمايش و سرمايش داشته باشد.عايقكاري نقش بسيار مهمي در گرم نگه داشتن ساختمان در فصل زمستان و خنك نگه داشتن آن در فصل تابستان دارد. به كمك عايقكاري ميتوان يك خانه را در زمستان 5 درجه گرمتر و در تابستان 10 درجه خنكتر نگه داشت.

انواع عايقكاري

عايقها دو گروه اصلي دارند كه روش كار آنها كاملا متفاوت است:

1-عايقهايي كه در ساختار آنها حبابهاي هوا وجود دارد و باعث كاهش هدايت حرارت ميشوند.

2-عايقهايي كه حرارت را بازمي تابانند. پشت اين عايقها بايد حدود 20 ميليمتر فاصله هوايي تعبيه شود.

عايقها چگونه ارزيابي مي شوند؟

فاكتور مهم در انتخاب عايقها، ميزان مقاومت حرارتي آنها است. هر قدر اين مقاومت بالاتر باشد عایق حرارت را کمتر از خود عبور می دهد و صرفه جویی که به همراه دارد افزایش می یابد ، پس به جای ضخامت عایق ها ،باید مقاومت حرارتی آن ها با هم مقایسه شوند.عايقهاي گوناگون با مقاومتهاي حرارتي برابر، از نظر ميزان صرفه جويي در انرژي همانند هستند و تنها اختلاف آنها در قيمت و محل كاربرد است.

جاهايي كه بايد عايقكاري شوند عبارتند از:

سقفها: مصرف انرژي براي گرمايش و سرمايش ساختمان را 35% تا 45% كاهش ميدهد.

ديوارهاي خارجي: مصرف انرژي براي گرمايش و سرمايش ساختمان را حدود 15% كاهش ميدهد.

كف: مصرف انرژي را در زمستان 5% كاهش مي دهد.

لوله هاي آب گرم : براي عايقكاري لوله هاي آبگرم مي توان از عايقهاي پتويي يا عايقهايي كه به طور ويژه براي لوله ها ساخته شده و براحتي قابل نصب هستند استفاده كرد.

_منظور از عایق کاری در کار های ساختمانی بطور عام جلوگیری کردن از نفوذ عامل یا عواملی از خارج به داخل و یا داخل به خارج از ساختمان می باشد . مقصود عایق کردن ساختمان از نفوذ آب و رطوبت است .
چنانچه هدف از عایق کاری جلو گیری از نفوذ عوامل دیگری نظیر صوت یا حرارت باشد جمله عایق کاری با پسوند مربوط به کار برده میشود مثل عایق کاری حرارتی و یا عایق کاری صوتی .

عایق رطوبتی :

نفوذ رطوبت به عایق های حرارتی باعث کاهش خاصیت آن شده برای جلوگیری از این امرباید از عایق های رطوبتی استفاده نمود عایق های رطوبتی موادی هستند که از رسیدن رطوبت از یک طرف به طرف دیگر جلوگیری می کنند.

انواع عایق های رطوبتی را میتوان به انواع ۱-گونی ۲- مواد آغشته به قیر ۳-لاستیک ۴-پلاستیک ۵-انواع ضد زنگ تقسیم نمود.

عایق های رطوبتی در قسمت های مختلف ساختمان
1 – عایق کاری پی

برای جلو گیری از نفوذ رطوبت از طریق پی به دیوار باید حد فاصل بین دیوار و پی را به طریقی با لایه های عایق رطوبتی پوشانید . با توجه به اینکه در غالب موارد سطح پی از کف تمام شده نخستین طبقه ساختمان با کرسی چینی بالا می آورند در این صورت برای جلوگیری از نفوذ رطوبت از طریق پی به دیوار روی کرسی چینی (حد فاصل بین کرسی چینی ودیوار ) را با لایه های عایق می پوشا نند .
. پس از انجام کرسی چینی روی آن را با ملات ماسه سیمان اندود میکنند تا سطح نسبتا صافی برای عایق کاری فراهم شود.

2-عایق کاری دیوار در شرایط معمولی

عایق کاری بدنه عمودی دیوار نظیر عایق کاری افقی که در مورد پی ها شرح داده شد می باشد با این تفاوت که سطوحی که بایدعایق کاری شوند به جای افقی بودن عمودند به همین علت این نوع عایق کاری را عایق کاری عمودی مینامند.

اهم نکاتی که باید در عایق کاری عمودی رعایت کرد عبارتند از

1-عایق کاری عمودی باید کاملا به عایق کاری افقی روی پی یا دیوار متصل شود 2-لایه های عایق در تمام طول دیوار به هم متصل باشند .
3-در مواردی که ارتفاع دیوار زیاد است و احتمال جدا شدن لایه های عایق از دیوار وجود دارد نباید از میخ یا اجسام نوک تیز مانند ان برای نگهداری لایه های عایق استفاده کرد زیرا چنین کاری باعث سوراخ شدن لایه های عایق خواهد شد و در نتیجه امکان نفوذ رطوبت از این نقاط به وجود خواهد آمد .

4-عایق کاری در پشت دیوار اصلی انجام شود و دیوار محافظ در مجاورت زمین قرار گیرد .
5-عایق در تمام سطح و طول دیوار پیوسته و به هم متصل باشد .اتصال پیوسته عایق سطوحی که باید عایق کاری شوند بسیار حایز اهمیت است . بارها اتفاق افتاده است که افراد ناشی و یا سهل انگار به علت عدم اطلاع و یا فرار از دشواری نسبی کار در بعضی از قسمت ها از عایق کاری جزیی از سطوحی که باید عایق شوند خود داری نموده اند در اکثر موارد هزینه های بعدی ترسیم عایق کاری در صورتی که از نظر فنی امکان داشته باشد به مراتب از صرفه جویی های اولیه بیشتر است لذا دقت در امر عایق کاری در تمام طول کار و مراحل آن از ضروریات است .

3-عایق کاری کف ها

کف طبقات ساختمان را در دو مورد باید در مقابل نفوذ آب و رطوبت عایق کرد _در مواقعی که احتمال نفوذ آب و رطوبت از زمین به کف وجود داشته باشد این حالت فقط برای کف های طبقه هم کف و یا زیر زمین که در تماس مستقیم با زمین هستند پیش می آید .

_دیگری مواقعی که احتمال نفوذ رطوبت از کف طبقات با لا تر از هم کف به سقف طبقه پایین تر نظیر کف آشپز خانه ها و سرویس ها وجود داشته باشد .

4-عایق کاری بام

بام سقف آخرین طبقه ساختمانی و حد فاصل ساختمان و هواست .بام ها را به دو دسته کلی مسطح (تراس ) و شیب دار تقسیم میکنند.

عایق کاری بام های مسطح :

عایق کاری بام های مسطح در ایران به دو صورت انجام میشود یکی با استفاده از کاه گل که فقط در مناطق خشک و کم باران و ساختمان های خشتی و کوچک به کار میروند و دیگری با استفاده از لایه های عایق

الف ) عایق کاری با کاه گل :

کاه گل از مخلوط کردن کاه با خاک رس و افزودن مقدار لازم آب و ورز دادن کانی آن تهیه میشود .در گذشته از کاه گل برای عایق کاری بام های تقربا کلیه ساختمان ها و در مناطق خشک و کم باران کشور نظیر شهر های مرکزی و کویری استفاده میشد .
در حال حاضر استفاده از کاه گل برای عایق کردن بام ها رونق سابق را از دست داده و تنها در مواردی محدود و برای ساختمان های کوچک و یا موقت در مناطق کویری و خشک ایران از آن استفاده میشود .یاد آوری میشود که کاه گل میتواند عایق مناسبی برای بام ساختمان ها در مناطق خشک و کویری باشد و اگر در انجام و اجرای آن دقت کافی به عمل آورند دارای مزایایی است که در سایر انواع عایق ها کمتر مشاهده میشود .

ب) عایق کاری با لایه های عایق :

لایه های عایق که معمولا در ایران برای عایق کردن بام ها به کار برده میشود همان روش معمولی قیر و گونی است .
یاد اوری میشود که استفاده از قیر و گونی در عایق کاری چندان مناسب نیست و امروزه مواد عایق کننده متنوع و متعددی در دنیا ساخته و مورد استفاده قرار میگیرد که به مراتب مناسب تر از قیر و گونی و از نظر سهولت اجرا به قیر و گونی بسیار ترجیح دارند .

عايق رطوبتي BEH310

خمير نسبتا غليظ ومشكي رنگ برپايه بيتومين ورزينهاي تقويت شده مي باشد وباحلالهاي نفتي رقيق مي گردد وبراي افزايش مقاومت كششي در زمان ساخت الياف به تركيب اضافه مي شود وپس از خشك شدن كاملا الاستيك وغيرقابل انحلال در آب وبسيار مقاوم در برابر رطوبت مي باشد .

موارد مصرف :
ـ چسبندگي مناسب به انواع مصالح
ـ عايق كاري سطوح بتني ، سيماني ، آجري ، گچي و...
ـ پوشش جايگزين قيرگوني براي كف سرويسهاي بهداشتي
ـ پوشش لوله هاي بتني
ـ آب بند نمودن مخازن

عايق بندي حرارتي

از آنجا كه در فصول مختلف سال و ساعات شبانه روز بين فضاهاي داخلي و محيط خارج تبادل حرارتي از راه هاي گوناگون صورت می گیرد براي ثابت نگه داشتن دماي هواي داخل ساختمان بايد از موادي استفاده نمود كه به اين امر كمك كند و اين مواد عايقهای حرارتی مي باشند كه به صورت هاي مختلف وجود دارند.

عايق هاي حرارتي و اشكال آن

موادي كه به منظور جلوگيري از خروج گرما به مصرف مي رسند به نام عايق هاي حرارتي شناخته مي شوند و به صورت عايق هاي انباشتي , عايق هاي منعكس كننده عايق هاي پاشيدني , كف هاي تزريقي , عايق هاي .موجدار , تخته هاي عايق و اشكال ديگر وجود دارند

عايق هاي انباشتي : اين عايق ها به دو صورت اليافي يا دانه اي وجود دارند كه نوع اليافي آن شامل پشم سنگ پشم شيشه , پشم سرباره و الياف گياهي كه معمولا پشم چوب هستند مي باشند . و نوع دانه اي آن از موادي مانند پلي استايرين , پوكه هاي رسي پرليت و يا از مواد گياهي , مانند خرده هاي چوب پنبه تهيه مي شوند از اين نوع عايق .ها درداخل ملات ها و مكان هايي كه فاقد شكل مشخصي مي باشند استفاده مي شود

عايق هاي منعكس كننده : اين عايق ها معمولا از ورق هاي فلزي ساخته مي شوند و چنانچه به نحو مناسب نصب .شوند مانع نفوذ بخار آب هوا به داخل مي گردند

عايق هاي پاشيدني : اين عايق ها از مخلوط الياف و مواد زير كه با انواع مواد چسبنده به يكديگر چسبيده باشند .ساخته مي شود . و به روي محل هايي كه نياز به عايق كردن آنها باشد پاشيده مي شوند

عايق هاي كف تزريقي : اين عايق ها از موارد ريز پلاستيكي ساخته مي شوند و پس از قرار گرفتن و پر كردن فضاي مورد نظر سخت مي شوند . معمولا در بين ديوارهاي ساخته شده كه امكان دسترسي وجود ندارد از اين .نوع عايق استفاه مي شود

تخته هاي عايق : اين نوع عايق ها از مصالح گوناگوني مانند ني , چوب , پشم سنگ و ورقه هاي پلي اورتان مواد پلاستيكي ساخته مي شوند . تخته هاي عايق به جهت پوشش بيروني و دروني ديوارها و عايق سقفهابه كار مي روند .

عايق بندي حرارتي سدي است كه از عبور جريان طبيعي گرما از محيطي با دماي بالا تر به محيطي با دماي پايين تر جلوگيري ميكند .جهت اين جريان در ساختمان ها معمولا از داخل به خارج است .

مزاياي عايق بندي حرارتي عبارتند از :

_كاهش ميزان گرماي تلف شده

_هزينه پايين تر وسايل گرما زا

_هزينه سوخت كمتر

_كاهش خطر ظاهر شدن لكه

_كاهش تعرق و كشش هوا و در نتيجه ايجاد آسايش بيشتر براي ساكنين

در اجراي عايق حرارتي نكاتي به شرح زير بايد رعايت گردند :

- در مكان هاي مرطوب بايد از مصرف مصالح نم كش مانند پشم چوب و خرده كاغذ پرهيز كرد و در صورت اجبار آنها را با يك لايه نم بند محافظت نمود .

-در نقاطي كه امكان آتش سوزي وجود دارد مصرف مصالح قابل احتراق ممنوع است .

برخي از اين مصالح را ميتوان با مواد ضد آتش غير خورنده ( مانند پشم چوب و خرده كاغذ ) آغشته كرد و به مصرف رساند .

- بايد توجه داشت كه پيوستگي عايق وقشر نم بند آن حفظ شود .

- چنانچه عايق قطعه اي در دو يا چند لايه اجرا شود جهت قرار گرفتن عايق در هر لايه بايد عمود بر لايه قبلي باشد .

عايق هاي انباشته معمولا براي سقف ها مناسبند . در موقع مصرف بايد حتي الامكان سطح صاف و ضخامت يكنواختي از آنها به وجود آيد .

- عايق هاي نرم در انواع پتويي –قطعه اي –توپي و انباشته را بايد به صورت پف كرده به مصرف رساند و از فشرده شدن آنها جلو گيري كرد زيرا از كيفيت آنها كاسته ميشود در مناطق مرطوب و مكان هايي كه امكان نفوذ رطوبت وجود دارد

بايد سطح مجاور عايق به خوبي تهويه شود تا امكان تعريق و تجمع آب تقليل يابد .

نانو عايق ها

عایق حرارتی نانو يا NANSULATE ماده جدیدی از فناوری نانو می باشد که محافظ و عایق حرارتی مناسبی در مقابل هر سه نوع انتقال گرما شامل تشعشع ، جابجایی و همرفتی می باشد. با این خصوصیت که می توان از آن براحتی در ساختمانهای در دست بهره برداری نیز استفاده نمود و هیچگونه تغییر ظاهری در ترکیب ساختمان ایجاد نمی کند .

نانو عايق به عنوان جديد ترين محصول عايق حرارتي توليد شده در جهان بوده كه با استفاده از تكنولوژي نانو توليد مي شود وداراي كمترين ميزان انتقال حرارت در ميان تمام عايقهاي موجود بوده و خصوصيت ويژه اين محصول مايع بودن آن است كه امكان استفاده از آن را توسط هر نوع وسيله رنگ آميزي فراهم مي كند.
انواع توليدات اين تكنولوژي با خاصيت چسبندگي بالا امكان پوشش تمام سطوح را فراهم نموده و باعث جلوگيري از خوردگي زير عايق كه مهمترين مشكل لوله هاي عايق شده در صنعت نفت و گاز مي باشد. را فراهم مي آورد
نانو عايق تنها عايق است كه كه به راحتي همانند رنگ بر روي سطوح فلزي و غير فلزي توسط پيستوله ، برس و رولهاي نقاشي مي توان استفاده كرد لذا با صرف هزينه نسبتاًكمي و بدون هيچ گونه تغييري در فضاي ساختمان مي توان از هدر رفتن انرژي جلوگيري نمود.اين عايق انواع مختلفي دارد كه نوع GP آن براي سطوح غير فلزي و نوع PT آن براي سطوح فلزي كار برد فراوان دارد . اين محصول جهت عايقكاري ساختمانهاي مسكوني ، تجاري ، مخازن ، لوله هاي انتقال نفت و گاز و صنعت كشتي سازي بكار مي رود .

عایق صوتی :

این عایق از انتقال صدااز یک محل به محل دیگر جلوگیری می کند. مسئله کنترل صدای حاصل ازفن ها و موتورهاو حتی حرکت سیال در لوله در تاسیسات از اهمیت بالایی برخوردار می باشد

.

صدا بندي ساختمان

جلوگيري از انتقال صوت از خارج با داخل ساختمان به اطاق ها از راه ديوار ها – درها پنجره ها و سقف ها است یعنی كاهش سر و صداي نا خواسته در هر فضا از راه جذب هر چه بيشتر آن با مصالح آكوستيكي . مصالح متخلخل كه براي عايق كاري حرارتي ساختمان ها مصرف ميشوند معمولا جاذب صوتي مناسب نيز ميباشند ولي معمولا در برابر عبور صوت ضعيف اند اين نكته معمولا از سوي طراحان در نظرگرفته نمي شود.

عايق بندي صوتي پنجره :

شيشه هاي دو جداره در صورتي كه نكات زير رعايت شوند عايق بندي صوتي پنجره ها را به ميزان زيادي بهبود ميبخشند :

1 – با افزايش فاصله دو شيشه – عايق بندي صوتي نيز افزايش ميابد . فاصله 150 تا 20 ميليمتر كاهش صوتي معادل 40 دسي بل ايجاد ميكند .

2 – در صورتي كه پنجره هاي دو جداره قابل باز شدن باشند بايد از نوار هوا بندي استفاده شود .

3 – با افزايش ضخامت شيشه به ويژه اگر پنجره ها ثابت باشند عايق بندي صوتي نيز افزايش ميابد

اين نكته بدين مفهوم است كه بايد از تهويه كننده هاي مخصوصي كه كار تهويه وعايق بندي را تواما انجام ميدهند استفاده كرد .

4 – شيشه هاي دو جداره اي كه براي عايق بندي حرارتي طراحي شده اند در واقع ارزش عايق بندي صوتي ندارند .

انواع عايقهاي متداول در ساختمان و كاربرد آنها

*قطعه اي : پشم شيشه

اين ماده از ذوب شيشه و تبديل آن به الياف ريز توليد ميشود. اين الياف به صورت رول يا پانل در آمده و براي مصرف به بازار عرضه مي شوند. پشم شيشه در مقابل آتش مقاوم است.اين عايق انواع و كاربردهاي گوناگوني دارد و نصب آن مطابق دستورالعمل سازنده انجام ميشود. پشم شيشه به راحتي بريده شده و نصب ميگردد.

پشم سنگ
ماده اوليه براي توليد پشم سنگ، مشهورترين سنگ آذرين يعني دياباز يا بازالت است. اين ماده بازمانده فعاليتهاي آتشفشاني است كه در ايران فراوان يافت ميشود. پشم سنگ از پشم شيشه متراكمتر بوده و داراي مقاومت گرمايي بيشتري است. پشم سنگ عايق صوتي خوبي نيز هست. توليد، عرضه و نصب اين عايق مانند پشم شيشه بوده و در برابر آتش بسيار مقاوم است.

پتويي
پشم شيشه يا سنگ ويژگيهاي اين عايقها شبيه دو مورد بالاست. پشت اين عايقها معمولا با ورقه آلومينيومي پوشانده مي شود.

*پانل : پلي استايرن قالبي
صفحات صلبي هستند كه از دانه هاي ريز پلي استايرن تشكيل شده اند. اين صفحات هوا را درون خود حفظ ميكنند و اجازه عبور آب را نميدهند. اين عايقها مقاومت حرارتي بالايي دارند و جاي كمي ميگيرند و به سادگي بريده شده و نصب مي شوند. پلي استايرن قابليت اشتعال دارد بنابراين بايد بين ديواره ها يا عايقهاي غير قابل اشتعال مانند آجر، گچ و ورقه آلومينيومي نصب شوند. پلي استايرن قالبي نسبت به نوع حجيم شده از استحكام بالاتري برخوردار است.

پلي استايرن حجيم شده
به شكل نيمه صلب است و از دانه هاي ريز پلي استايرن تشكيل شده است. رطوبت به سادگي در آن نفوذ ميكند. اين عايق بسادگي مشتعل ميشود بنابراين حتما بايد از دو طرف با مواد مقاوم به آتش پوشانده شوند.در بعضي كشورها اين صفحات با پوشش زينتي شبيه كاغذ ديواري يا گچكاري نيز عرضه ميشوند.

پلي استايرن حجيم شده با پوشش فلزي
همان پلي استايرن حجيم شده است كه از دو طرف با ورقه هاي آلومينيومي پوشانده شده است. خواص اين عايق مانند پلي استايرن حجيم شده است با اين تفاوت كه مقاومت حرارتي آن به دليل وجود صفحات بازتاباننده آلومينيومي افزايش يافته و در برابر رطوبت مقاوتر شده است.

*انباشته : فيبر سلولز
با تبديل كاغذهاي باطله به كركهاي ريز توليد مي شود . به اين كركها ميتوان مواد ضد گسترش آتش افزود. استفاده از اين عايقها بعد از ساخته شدن ساختمان مشكل است بلكه بيشتر هنگام ساخت ساختمان بكار مي روند.

*سرباره:
سرباره جزو ضايعات صنعت ذوب آهن است. اين سرباره به شكل گرانول در مي آيد و در سقفهاي بتوني به كار ميرود.

ایزوگام

ویژگیها :
محصولات ایزوگام شرکت پشم شیشه ایران با ضخامت 2 تا 5/5 میلیمتر متشکل از یک لایه حامل مستحکم بوده که با قیر پلیمری یکپارچه گرد یده است . لایه های حامل بر حسب کاربرد ، از انواع تیشوی 60 تا 120 گرم و پلی استر ترموباند با ویژگیهای متفاوت می باشد ..

موارد استعمال:

استحکام کششی بالا ، پایداری حرارتی و انعطاف پذ یری بسیار زیاد انواع عایق رطوبتی ایزوگام ، آنهارا برای کلیه کاربریها اعم از ساختمانها و ابنیه مختلف ، تونلها ، استخرها ، پلها ، سرویسهای بهداشتی ، جهت عایق بندی رطوبتی ، بصورت تک لایه یا ترکیبی از لایه هنا مناسب نموده است. پوشش کاری خطوط انتقال سیالات جهت محافظت آنها از خورد گی و پوسید گی در اثر عوامل جوی و رطوبت یا محیط های شیمیایی با استفاده از لایه مناسبی از محصولات ایزوگام به خوبی میسر است .

چند راهنمايي كلي براي نصب عايقها

_عايقها در صورتي خوب كار خود را انجام مي‌دهند كه به طور صحيح نصب شده باشند.

_هرگز عايق را فشرده نكنيد. عايق بايد پس از نصب همان ضخامت اوليه خود را داشته باشد. در غير اين صورت مقدار مقاومت حرارتي آن كاهش مي‌يابد و نمي‌تواند آن طور كه انتظار مي‌رود جلوي انتقال حرارت را بگيرد.

_عايقكاري را به طور كامل روي تمام سطح انجام دهيد. چرا كه اگر تنها 5% از سطح خالي بماند, ممكن است تا 50% از كارآيي عايقكاري كاسته شود. _مواد عايق را بايد هميشه خشك نگه داشت زيرا به استثناي پلي‌استايرن كه نسبت به آب مقاوم است، بقيه عايقها بر اثر رطوبت كارآييشان پايين مي‌آيد. در برخي عايقهاي آزاد مقدار مقاومت حرارتي متناسب با تراكم عايق است نه ضخامت آن. در اين عايقها، مقدار مقاومت ممكن است بعد از مدتي تا 20% كاهش يابد. از اين‌رو بايد از نصب‌كننده عايق تضمين گرفت.

_از عايقهاي آزاد در سقفهايي كه شيب زيادي دارند استفاده نكنيد.

_در صورت استفاده از عايقهاي باز‌تابنده بايد حتماً پشت آنها يك لايه هواي ساكن به ضخامت20 ميليمتر وجود داشته باشد.

_ تمام سوراخها و پارگيها و درزها بايد با نوار چسب پوشيده شوند.

_اطراف كابلهاي برق و لوازم الكتريكي را هرگز عايق‌كاري نكنيد. ايمن بودن عايقكاري بايد توسط يك فرد متخصص بررسي شود.

_در فاصله كمتر از 90 ميلي‌متري فن‌هاي خروجي عايق نصب نكنيد.

_در فاصله كمتر از 25 ميلي‌متري حبابهاي لامپ و سرپيچ آنها عايقكاري نكنيد.