تعریف کامل اکوستیک و نقش آن در معماری
آکوستیک در یک فضا
• تصور کنید در شکل مقابل در نقطه سبز رنگ یک منبع صوتی وجود دارد که می
تواند بلندگوهای یک دستگاه پخش، نوازنده یک ساز، خواننده و یا یک ارکستر
باشد. برای سادگی بررسی فرض می کنیم نسبت منبع صوتی به فضای اتاق آنقدر کم
است که می توان آنرا یک منبع نقطه ای صوت در نظر گرفت .
• شنونده در نقطه قرمز رنگ قرار دارد. حال فرض کنید که در یک لحظه این
منبع صوتی، صوتی را تولید کند، کوتاه ترین فاصله میان منبع صوتی و شنونده
خط سبز رنگ است که با مسیر a نمایش داده شده است. بدیهی است شنونده ابتدا
این صدا را خواهد شنید .
• انرژی انعکاسهای صوت با توجه به مسیری که طی می کنند بتدریج کاسته می شود .
امواج صوتی هنگام برخورد به موانع با زاویه تابش نسبت به خط مماس بر نقطه
برخورد بازتابیده خواهند شد. بنابراین همانطور که در شکل مشاهده می کنید
به دلیل اینکه این اتاق دارای چهار دیوار است، چهار باز تابش داریم که
همان صوت تولید شده را پس از طی مسافت طولانی تری به گوش شنونده می
رسانند. این انعکاسها با حروف b , c , d و e نمایش داده شده اند .
که انتشار صوت در محیط به دلیل وجود مقاومت هوا بتدریج باعث کمتر شدن
انرژی آن می شود. به عبارت دیگر هرچه از منبع بیشتر دور شویم انرژی صوتی
کمتر خواهد شد .
بنابراین مشخص است که بازتابشهایی از منبع اصلی صوت که مسافت بیشتری را
برای رسیدن به گوش شنونده طی می کنند؛ اولآ دیرتر به گوش شنونده می رسند و
ثانیآ حامل انرژی کمتری هستند .

• صوت در دو نوع مستقیم و غیر مستقیم دریافت میشود. صداهای مستقیم د ریک فرم کروی انتقال یافته و از منبع به طور مستقیم به شنونده می رسند و این فرم کروی در حرکت باعث میشود در تمام جهت ها در یک زمان مشخص حرکت داشته باشد . در حالت غیر مستقیم صدا در اثر برخورد با یک سطح بازگشت یافته و سپس به دریافت کننده می رسد.
• صدا هم زمان که از مسیرهای مختلف خارج می گردد دریافت میشود.
• کنترل آکوستیکی به معنی کنترل انتشار مستقیم و غیر مستقیم(مسیرهای ثانویه) توسط صوت است.
• برای فراهم نمودن یک صدای خوب در محیط باید به سه نکته توجه ویژه داشت اول کنترل و رسیدن صدای خوب به هر شخص به صورت مستقیم است که این موضوع خود بیانی از مباحث انتشار و بازگشت و کم کردن مدت زمان طنین جهت جلوگیری از هم پوشانی شدن صداها توسط یکدیگر است.دوم جلوگیری از ایجاد نویز یا نوفه بوده که از طریق انتخاب سایت مناسب دور از آلودگی صوتی ،دیوارهای دوجداره ، مصالح جاذب و دورسازی تاسیسات از چنین محیط هایی و همچنین قرار دادن فضاهای واسطه ای چون کریدور و انبار میان محیط خارج و فضاهای شنوایی است. و سوم استفاده از سیستم های صوتی ایده آل میباشد. که در واقع تقویت صدا توسط بکار گیری میکروفونها و بلندگوها و آمپلی فایرها با تعبیه یک اتاق کنترل است. که بسته به نوع بکارگیری متفاوت بوده و از سیستم های مختلفی میتوان بهره برد.
• از زمان اولین تمدنها موسیقی یک قسمت بی کسر از زندگی تمامی انسانها بوده و به عنوان یک فرم تکمیلی ارتباط میان انسانها مد نظر بوده . در واقع جز حیاتی اجتماع بوده است و تعجبی ندارد که بشر میلیونها سال در صدد خلق محیط هایی هرچه بهتر برای اجرای موسیقی بوده .
• کیفیت صدا ارزیابی درونی در انسان است که دارای اهمیت بسزایی است و دامنه آن از صحبت میان انسانها آغاز و تا شنیدن آواهای موسیقیایی ادامه می یابد.
• از نظر علم فیزیک ، مسیر صدا از منبع به دریافت کننده در یک فضای بسته مانند سالن موسیقی شمار بی نهایتی از مسیرهای مختلف را در احتمالات حرکتهای خویش داراست(حرکت کروی صوت). و با توجه به ویژگی های سطوحی که در نهایت به آنها برخورد می کند موج صدا دچار یکی از رخ دادهای بازگشت (رفلکت) ، انکسار ، انتشار و یا جذب توسط سطوح می گردد.
• در عمل رفلکت و بازگشت ، موج صدا با ز می گردد اما مقدار بسیاری از انرژی خویش را از دست می دهد..
• انکسار و انتشار در واقع اشاره به زمانی دارد که صدا گرداگرد محیط پخش شده و حرکتی در جهت پر کردن محیط از خویشتن را انجام می دهد که این حرکت نیز در انتها از انرژی آن می کاهد.
• هنگامی که یک موج صدا با سطوح معینی برخورد می کند ، مصالح سطح در حقیقت مقداری از انرژی صوت را جذب میسازند . ضریب جذبی برای هر یک از مصالح معین وجود دارد که درصد جذب آن را مشخص میسازد.
• در ادامه باید گفت که در طراحی فضاهایی مانند تئاترها و محیط های شنوایی در زمینه بالانس و موازنه نمودن مقدار بازگشت و جذب تلاش میشود تا در نهایت محیطی خلق شود که در آن صدا به شایستگی جریان یابد.
• عامل مهم دیگر در کنترل کیفیت صدا مربوط به طنین یا پس آواست و در واقع مربوط به مدت زمانی است که طنین ادامه می یابد.. این اتفاق زمانی رخ میدهد که انرژی صدا پس از اینکه خروج اش از منبع متوقف می شود، ادامه میابد. و این موضوع تازمانی که طنین از طریق برخوردهای با سطوح و گردش در محیط که نهایتاً منجر به از دست دادن انرژی آن میشود ، از بین برود. که این موضوع و مدت زمان ادامه یافتن طنین وابسته به حجم فضا و نوع مصالح خواهد بود. به عنوان مثال اگر این طنین بسیار طولانی گردد فهم کلمات را در یک سخنرانی با مشکل روبرو خواهد نمود.
• هر جسمی دارای تناوبی طبیعی است و در واقع دارای لرزشی است. یک سالن موسیقی یا مانند آن خود یک تشدید کننده غول پیکر است
• یکی از جالبترین نمونه ها در این قسمت بحث در باره گنبد است که باعث تحریف صدا و انتقال آن به گونه ای خاص می گردد.
سیدفرشید غزنینی هاشمی